Ýürek we Damarlaryň Saglygy: Ene Göwresinde Başlaýan Ömürlik Süreç

Antalya

Saglyk Ylymlary Uniwersitetiniň (SBÜ) Antalýa Bilim we Gözleg Hassahanasynda işleýän Ýürek Damar Hirurgiýasy Kafedrasynyň Mugallymy Prof. Dr. Ali Ümit Ýener, ýürek we damar saglygynyň aslynda ene göwresinde başlaýandygyny we ömür boýy dowam edýän bir süreçdigini aýtdy. AA habarçysyna beren beýanatynda Ýener, bu prosesiň dürli faktorlardan täsirlenýändigini nygtady.

Ýener, ýürek saglygyna täsir edýän iň möhüm faktorlaryň ýaş, jyns we esasan genetiki faktorlar bolandygyny belledi. "Enämizden, enejämizden we atamyzdan alan genetiki mirasy üýtgedip bilemzok. Emma bu genetiki faktorlaryň üstüne saglyksyz endikler goşup, prosesi erbetleşdirip bilýäris. Çilim, alkogol ulanyşy, süýji keseli, ýokary gan basyşy we holesterin ýaly faktorlar ýürek keselleriniň töwekgelçiligini artdyrýar," diýdi.

"Çilim Kimi Zyýanly Az Zat Bar"

Ýürek krizislerini öňüni almak üçin käbir maslahatlar beren Ýener, çilim ulanyşynyň ýürek krizisleriniň iň uly sebäplerinden biri bolandygyny aýtdy.

Çilim çekmegiň, genetiki mirasa goşulan iň uly zyýanlardan biri bolandygyny bellän Ýener, "Çilim çekýän bir hassamyz, 'Mugallym, diňe birini çekýärin.' diýýär. Emma bir çilim bilen bir guty çilim diýen ýaly täsir edýär. Hassalarymyza yzygiderli gözegçiliklerini äsgermezlik etmezliklerini, esasanam gan basyşy, süýji we holesterin derejesine üns bermeklerini maslahat berýäris. Iň azyndan üç aýda bir lukman gözegçiligine gitmekleri möhüm ähmiýete eýe," diýdi.

Öňdebaryjy Bejergi Usullary Bar

Prof. Dr. Ýener, ýürek krizisiniň iň möhüm alamatynyň güýçli bir döş agyrysy bolandygyny, esasan iman tagtasy sebitinde el ululygynda bir basyş görnüşinde duýulýan bu agyrynyň ýarym sagatdan köp dowam etse tiz kömek bölümine ýüz tutulmalydygyny aýtdy.

Ýener, koronar arterleriň derman, anjiyo ýa-da hirurgiýa müdahaleleri bilen bejerilip bilinýändigini belledi. "Ameliyat saýlawlarymyz gaty giň. Koronar anjiyo soňunda dürli bypass tehnikalaryny ulanýarys. Täze tehnikalar bilen, takmynan üç-dört santimetr kesiklerden bypass işini ýerine ýetirip bilýäris. Käte ýüregi duruzyp, käte-de duruzman bu işi amala aşyrýarys," diýip belledi.