ABŞ və Çin arasında yeni ticarət gərginliyi: Alibaba və BYD Siyahıdadır

ABŞ Çinin qabaqcıl texnologiya və sənaye nəhəngləri Alibaba, Baidu, avtomobil şirkətləri BYD və NIOnu 'Çin ordusuna dəstək verdiyinə inanılan şirkətlər' siyahısına əlavə edib. Bu addım iki ölkə arasında ticarət və texnologiya əlaqələrini yenidən gərginləşdirə bilər.

Siyahının Yenilənməsi və Gərginliyin Artması

Yenilənmiş siyahı 2025-ci ilin əvvəlində əvvəlki versiyasını əvəz etdi. Bu addım ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Çin Prezidenti Xi Jinping arasında həssas ticarət barışığından sonra həyata keçirilir. Çin Xarici İşlər Nazirliyi bu siyahını “ayrı-seçkilik” adlandırsa da, Çin şirkətlərinin haqsız təzyiq altında olduğunu bildirib və ABŞ-ı bu təcrübələri nəzərdən keçirməyə dəvət edib. Pekin siyahıda yer alan şirkətlərin daha çox Çinin hərbi və sənaye potensialına töhfə verən texnologiya şirkətləri olduğunu vurğulayıb.

Texnoloji şirkətlərin siyahıya əlavə edilməsi

Yeni siyahıda təkcə böyük texnologiya və sənaye qrupları deyil, həmçinin biotexnologiya və süni intellekt sahəsində fəaliyyət göstərən şirkətlər də yer alıb. Bu şirkətlərə WuXi AppTec, RoboSense və humanoid robot istehsalçısı Unitree daxildir. Digər tərəfdən, ABŞ-ın çip istehsalçısı Nvidia, robot texnologiyaları mövzusunda Unitree ilə əməkdaşlıq etməyi planlaşdırdığını daha əvvəl açıqlamışdı.

Şirkətlərin Qərara reaksiyası

BYDhərbi şirkət kimi təsnif edilməkdən imtina etmiş və qanuni addım atacağını bəyan etmişdi. Alibaba siyahının "heç bir əsası olmadığını" iddia etdi və şirkətin heç bir hərbi əlaqəsi olmadığını bildirdi. Baidu da eyni şəkildə iddiaları rədd etdi və siyahıdan çıxarılması üçün bütün hüquqi variantları nəzərdən keçirəcəyini açıqladı.

ABŞ-ın Yeni Sanksiyalarının Təsirləri

Bu siyahı birbaşa sanksiya demək olmasa da, ABŞ Müdafiə Nazirliyinin bu şirkətlərlə müqavilə bağlamasını məhdudlaşdırır. Yeni tənzimləmə nəticəsində ABŞ ordusunun siyahıdakı şirkətlərdən birbaşa alış-veriş etməsi qadağan ediləcək, gələcəkdə dolayı satınalmalar məhdudlaşdırıla bilər.

Strateji rəqabətin dərinləşməsi

Mütəxəssislərin fikrincə, siyahının yenilənməsi ABŞ və Çin arasında texnologiya rəqabətinin daha geniş geopolitik mübarizəyə çevrildiyini göstərir. Vaşinqton administrasiyası indi Çin şirkətlərini ayrı-ayrı şirkətlərdən daha çox strateji texnologiya ekosisteminin bir hissəsi hesab edir.

Gələcəkdə iki ölkə arasındakı bu gərginliyin ticarət, texnologiya və diplomatiya sahələrində daha geniş təsirləri ola bilər. Bu vəziyyət qlobal bazarlarda qeyri-müəyyənlik yarada və beynəlxalq əməkdaşlığa təsir edə bilər.