Alzheimerin müalicəsində yeni dövr: Mövcud yanaşmalar və müalicələr

Dünyada əhalinin yaşlanması ilə paralel olaraq artan Alzheimer xəstəliyi qlobal səhiyyə sistemlərinin ən mühüm gündəm maddələrindən biri olmağa davam edir. Xəstəliyin erkən mərhələdə diaqnostikası, risk faktorlarının minimuma endirilməsi və effektiv idarəetmə prosesi üçün hazırlanmış müasir yanaşmalar böyük əhəmiyyət kəsb edir. Medipol Sağlamlıq Qrupu 1-30 Sentyabr Dünya Alzheimer Ayı çərçivəsində təşkil etdiyi xüsusi paneldə bu sahədəki son elmi inkişafları müzakirə etdi. Nevrologiya Mütəxəssisi Prof. Dr. Lütfü Hanoğlunun moderatorluğunu etdiyi fəaliyyətdə; Daxili Xəstəliklər və Geriatriya Mütəxəssisi Prof. Dr. Sevgi Aras, Nevrologiya Mütəxəssisi Dos. Dr. Buse Çağla Arı, Nüvə Tibb Mütəxəssisi Dr. Müəllim Üzv Tansel Çakır, Nevroloq Dr. Müəllim Üzv Özden Erkanoğul, Dietoloq Beyza Tağraf və Psixoloq Suat Yılmaz multidissiplinar baxımdan ən aktual məlumatları paylaşdılar.

Yeni Nəsil Müalicələr Tezliklə Türkiyədə Mövcud Olacaq

Nevrologiya MütəxəssisiProf. Alzheimerin tək bir qolun sərhədlərinə sığmayacaq qədər mürəkkəb bir quruluşa sahib olduğunu vurğulayır. Dr. Lütfü Hanoğlu diaqnostika və təqib proseslərində multidisiplinar işin həyati əhəmiyyət kəsb etdiyinə diqqət çəkdi. Xəstəliyin təkcə fərdi deyil, bütün ailə və sosial quruluşa təsir etdiyini bildirən Prof.Dr.Hanoğlu tibb dünyasını həyəcanlandıran yeni nəsil müalicələrə toxundu. Hanoğlu, "Yeni sinif müalicələrin xəstəliyin irəliləmə sürətini yavaşlatmaq üçün ciddi potensialı var. Bu yenilikçi dərmanlar çox yaxında Türkiyədə xəstələrin istifadəsinə veriləcək" dedi. Sözügedən müalicələrin hələ inkişafın ilk mərhələsində olduğunu xatırladan Hanoğlu, gələcəkdə çox daha təsirli müalicə protokollarının həyatımıza girəcəyini xəbər verdi.

Psixi Ehtiyat Uşaqlıqdan Yaranmalıdır

Daxili Xəstəliklər və Geriatriya MütəxəssisiProf. Doktor Sevgi Aras Alzheimer xəstəliyinin erkən mərhələdə aşkarlanmasının vacibliyinə toxunaraq, bilişsel funksiyaların qorunmasında həyat tərzinin həlledici rol oynadığını bildirib. Rəqəmsal ekran istifadəsinin nəzarətsiz artmasına və sonrakı yaşlarda təhsil proseslərinin zehni tutuma təsirinə diqqət çəkən Prof. Dr. Aras, beynin uşaqlıqdan aktiv saxlanılması lazım olduğunu müdafiə etdi. Riyazi problemləri həll etmək, yeni dil öyrənmək və ya musiqi aləti çalmaq kimi fəaliyyətlərin zehni müqaviməti artırdığını ifadə edən Aras, "Gənclik dövründə beynimizi nə qədər sıx və keyfiyyətli məlumatlarla qidalandırsaq, qocalıqda zehni infrastrukturumuz o qədər güclü olar" dedi. Bu prosesdə qidalanma vərdişlərinin də kritik olduğunu əlavə edən Prof. Dr. Aras, işlənmiş və fast fooddan uzaq durmağı, Aralıq dənizi tipli pəhrizə keçməyi və müntəzəm vitamin yoxlamalarını qaçırmamağı tövsiyə edib.

Düzgün Xəstə Seçimi Peyvənd Müalicələrində mühüm əhəmiyyət kəsb edir

Nevrologiya Mütəxəssisi Dos. Doktor Buse Çağla Arı izah etdi ki, Alzheimerin hələ də qəti bir müalicəsi olmasa da, xəstəliyin gedişatını dəyişdirə biləcək yenilikçi müalicələr tibb ədəbiyyatına daxil olub. Dos. Bu yeni üsulların beyindəki patoloji prosesləri hədəf alaraq xəstəliyin dağıdıcı təsirlərini yavaşlatmaq məqsədi daşıdığını bildirən Prof. Dr. Arı, "Ancaq inkişaf etdirilən peyvənd müalicələri hər xəstəyə uyğun olmaya bilər. Bu prosesdə çox vasvası bir tarama mexanizmi işlətməli, xəstələrimizi yaxından izləməli və doğru namizədi təyin etməliyik" deyə xəbərdarlıq etdi. Xəstə seçiminin peyvənd tətbiqlərində müvəffəqiyyətin açarı olduğunu ifadə edən Arı, bu sahədə elmi işlərin hələ başlanğıc mərhələsində olduğunu sözlərinə əlavə etdi.

Nüvə Təbabəti və Görüntüləmə Texnologiyaları ilə Dəqiq Diaqnoz

Nüvə Tibb MütəxəssisiDr. Mühazirəçi Üzv Tansel Çakır qeyd etdi ki, müasir görüntüləmə üsulları Alzheimer xəstəliyinin diaqnostikasında və xəstəliyin mərhələlərini izləməkdə unikal məlumatlar verir. Riskin erkən aşkarlanmasında genetik analizlərin də mühüm rol oynadığını ifadə edən Dr.Çakır, "İnkişaf etmiş görüntü texnologiyaları sayəsində istəmədiyimiz və beyində toplanan zərərli zülalların hansı bölgələrə yerləşdiyini və necə yayıldığını dəqiq şəkildə təsbit edə bilirik" dedi. Dr. Çakır həmçinin bildirib ki, qan testləri vasitəsilə gələcək müayinələr diaqnostik prosesi asanlaşdıracaq.

Aktiv Yaşlanma və Fərdi Dəstək Proqramları

Yaşlı insanların sosial və fiziki həyatdan təcrid edilməsinin yanlışlığına toxunan NevroloqDr. Mühazirəçi üzv Özden Erkan Oğul bildirib ki, cəmiyyətdə “qocalar bir küncdə oturmalıdır” anlayışının təcili qırılması lazımdır. Dr. vurğulayır ki, fiziki məşqlərlə yanaşı, şahmat və bulmacalar kimi zehni fəaliyyətlər də gündəlik rejimə inteqrasiya edilməlidir. "Alzheimer xəstəliyi ilə mübarizədə reabilitasiyadan tutmuş həyat tərzinin dəyişdirilməsinə qədər hər sahədə multidissiplinar yanaşmaq lazımdır" dedi oğul. O əlavə edib ki, məşqlərin və digər fəaliyyətlərin fərdin şəxsi maraqlarına uyğun qurulması müalicədə iştirakını artıracaq.

Fərdi Xüsusi Qidalanma və Beyin Stimullaşdırma Metodları

Diyetoloq Beyza Tağraf, düzgün bəslənmənin yalnız çəki nəzarəti ilə məhdudlaşmadığını, Alzheimer xəstələrində qoruyucu və profilaktik qidalanma modelinin tətbiq edilməsi lazım olduğunu söylədi. Tağraf, "Cəmiyyətdə doğru olduğu bilinən yanlış qidalanma vərdişləri hər xəstədə eyni nəticə vermir. Bu səbəblə qidalanma proqramları tamamilə fərdi şəkildə planlanmalıdır" deyən Tağraf xəstələr və yaxınları üçün təlimlərin əhəmiyyətini vurğuladı.
Son olaraq, Psixoloq Suat Yılmaz beynin neyrooplastiklik qabiliyyətinin, yəni uyğunlaşma qabiliyyətinin xarici elektrik stimullaşdırıcı cihazları dəstəkləməklə artırıla biləcəyini açıqladı. Yılmaz sözlərini "Beynə alternativ yolların olduğunu öyrədərək uyğunlaşma gücünü dəstəkləməyi hədəfləyirik. Hər bir xəstə üçün uyğunluğu əvvəlcədən qiymətləndirilən bu üsula ilkin mərhələdə başlamaq səmərəni maksimuma çatdırır" dedi.