İordan çayının qərb sahilindəki fələstinli ailələr ikinci dəfə sürgün yaşayırlar

İşğal altındakı İordan çayının qərb sahilinin şimalındakı Cenin şəhəri yaxınlığındakı Khirbet əl-Seruc mezrasında yaşayan təxminən 50 fələstinli İsrail rəhbərliyinin "dövlət ərazisi" səbəbiylə aldığı təxliyə qərarı səbəbiylə evlərini və kənd təsərrüfatı obyektlərini sökmək məcburiyyətində qalıb. 1948-ci ildə Nəkbə prosesi zamanı didərgin düşmüş ailələrin qurduğu bu yaşayış sahəsi 23 oktyabrda İsrailin təxliyə xəbərdarlığı və məhv olmaq təhlükəsi ilə ikinci dəfə sürgün acısına şahidlik etdi.

Ekkuasiya prosesi və əmlakların köçürülməsi necə baş verdi?

İsrail hakimiyyətinin oktyabrın 23-də bildirdiyi evakuasiya qərarından sonra bölgə sakinlərinə mülklərini köçürmək üçün məhdud vaxt verilib. 58 ilini obada keçirən Mehdi Əbu əl-Hica sakinlərin söküntü qruplarının gəlməsinin qarşısını almaq üçün öz imkanları ilə evlərini sökdüklərini və heyvanlarını sığınacaq yer axtarmağa başladıqlarını bildirib. Fələstinli ailələr sökülən əşyalarını və mülklərini özləri ilə götürərək yaxınlıqdakı Əl-Yemun şəhərindəki qohumlarının yanına yerləşiblər.

Regionda məskunlaşma fəaliyyəti və hüquqi vəziyyət necədir?

İsrail administrasiyası evakuasiyasını İordan çayının qərb sahilinin təxminən 60 faizini təşkil edən və tamamilə İsrailin nəzarəti altında olan "Bölgə C" statusu ilə əsaslandırır. Məhəllə sakinləri illərdir burada yaşadıqları halda ərazinin “dövlət torpağı” elan edilməsinə reaksiya verərkən, israillilərin həmin ərazidə torpaq hamarlama və məskunlaşma işlərinə başladığı müşahidə edilib. 1995-ci il İkinci Oslo Sazişləri ilə müəyyən edilmiş inzibati status bölgədəki fələstinli köçkünlərin mülkiyyət hüquqları ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi qoruyur.

Cenin şəhərinin qərbindəki Xurbat əs-Saruc kəndində yaşayan təxminən 50 fələstinli İsrailin oktyabrın 23-də göndərdiyi evakuasiya bildirişi ilə evlərini sökərək sökülmə təhlükəsi ilə üzləşən Əl-Yemun qəsəbəsinə köçmək məcburiyyətində qalıb. İsrailin "C sahəsi" çərçivəsində torpaqların hamarlanması və məskunlaşmanın tikintisi fəaliyyətləri.

İordan çayının qərb sahilində 1967-ci ildən bəri davam edən işğal prosesi, beynəlxalq hüquq və razılaşmalar çərçivəsində bölgədəki mülkiyyət hüquqları və məskunlaşma siyasətləri ilə bağlı müzakirələrin mövzusu olmağa davam edir. Fələstinli ailələr evakuasiya qərarlarına qarşı qanuni tədbir görülməsi prosesini izləyə və ya müvafiq beynəlxalq müşahidəçi təşkilatlardan dəstək tələb edə bilərlər.

Nəticə

Xirbat əs-Sarucda baş verənlər konkret olaraq göstərir ki, fələstinli ailələrin nəsillər boyu davam edən köçkünlük dövrü davam edir. “Dövlət torpağı” səbəbi ilə köçürülmələr regionda demoqrafik strukturun dəyişdirilməsi üçün sistemli siyasətin tərkib hissəsi kimi qəbul edilir.

İllərin zəhməti ilə tikilmiş yaşayış yerlərinin qəfil tərk edilməsi fələstinli ailələrin həm iqtisadi itkilərə, həm də mənsubiyyətlərini kökündən itirməsinə səbəb olur. Bu vəziyyət regionda sülh və sabitlik axtarışlarını çətinləşdirən əsas amillərdən biri kimi önə çıxır.

Mümkün təsirlər

Bölgədə torpaqların hamarlanması və məskunlaşmanın tikintisinin ətrafdakı digər Fələstin icmaları üçün də oxşar təxliyə təzyiqləri yaradacağı gözlənilir. Bu vəziyyət Qərb Sahilinin şimalındakı yaşayış məntəqələrində yaşayan ailələr üçün təhlükəsizlik və mənzil problemlərini artıra bilər.

Beynəlxalq ictimaiyyətin bu cür evakuasiya proseslərinə reaksiyası regionda məskunlaşma siyasətinin gələcəyinə təsir göstərə bilər. Bundan əlavə, Əl-Yemun qəsəbəsinə sığınan köçkün ailələr bölgədəki yerli sosial xidmətlərə və infrastruktura əlavə yük qoya bilər.

Fikirləriniz

İllərdir yaşadıqları torpaqlardan köçürülən ailələrin vəziyyəti haqqında nə düşünürsünüz? Sizcə, beynəlxalq ictimaiyyət bu cür yerdəyişmələrə qarşı daha fəal rol almalıdırmı? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.