Дүйнөдөгү эң жаш монарх каза болду: Уганда падышасы Ойо 34 жашында көз жумду

Уганданын батыш чөлкөмүндө көп кылымдык салттарды сактап келген тарыхый Тооро падышалыгы катуу аза күтүүдө. "Дүйнөдөгү эң жаш падышалык кылып жаткан монарх" катары Гиннесстин рекорддор китебине кирген падыша Ойо Нийба Кабамба Игуру Рукиди IV 34 жашында көз жумду. Жаш падышанын өлүмү өз падышалыгында эле эмес, бүт Угандада терең кайгыруу менен кабыл алынды. Тооро премьер-министри Кальвин Армстронг Рвомиире Акикики бул жоготууну падышалык жана бүткүл өлкө үчүн “өлчөөсүз азап” катары сыпаттады.

Гиннес рекорддор китебиндеги тарыхый башкаруу

Ойо падыша Тооро падышалыгынын тактысына 1995-жылы атасы каза болгондон кийин 3 жашта эле отурган. Анын өтө жаш болгондугуна байланыштуу ханышанын энеси жана тажрыйбалуу мамлекеттик ишмерлерден турган регенттердин кеңеши анын такка отурган алгачкы жылдарында падышалыкты башкарган. Ойо 18 жашка чыкканда, ал кереметтүү расмий таажыя салтанатында бардык башкаруу ыйгарым укуктарын өз колуна алган. Болжол менен 31 жыл тактыда калуу менен жаңыртуу кыйын болгон рекордду жаңылаган Ойо 19-кылымдын башында түзүлгөн Тооро падышалыгынын 13-башкаруучусу катары 2 миллиондон ашуун адамдын салттуу лидерлигин аркалаган.

Саясий бийлиги жок, бирок маданий жактан чоң таасири бар лидер

Чыгыш Африка өлкөсү Уганда демократиялык жол менен шайланган президент тарабынан башкарылса да, өлкөдө кылымдык салттарды сактап келген көптөгөн жергиликтүү падышалыктар бар. Конституциялык жактан формалдуу саясий бийликке ээ болбогон бул падышалыктар коом үстүндө эбегейсиз зор маданий, руханий жана символикалык бийликке ээ. Падыша Ойо бул бийликти өзүнүн башкаруусунда коомдук пайда үчүн колдонгон; Ал жаштардын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү, билим берүү мүмкүнчүлүктөрүн жогорулатуу, климаттын өзгөрүшүнө каршы күрөшүү жана ВИЧ/СПИД боюнча социалдык маалымдуулукту жогорулатуу сыяктуу маанилүү долбоорлордо башкы ролду ойногон. Уганданын эң чоң салттуу түзүмү болгон Буганда Королдугу да көңүл айтуу билдирүүсүндө падыша Ойонун өлкө үчүн абдан баалуу лидер болгонун белгилеп, көңүл айтты.

Сыр катары сакталган мураскор "өз убагында" жарыяланат

Король Ойо бейшемби күнү өлгөндөн кийин, өлүмдүн себеби тууралуу расмий билдирүү жасалган жок. Бирок жергиликтүү басма сөздө жарыяланган жана өкмөттүк булактарга таянган кабарда жаш падышанын бир канча убакыттан бери катуу оору менен күрөшүп жатканы жана дарылануу үчүн Америка Кошмо Штаттарында (АКШ) жүргөнү айтылган. Тооро премьер-министр Акикики падышачылыкта такты атадан балага өтөөрүн эске салып, расмий никеге турбаган падыша Ойонун эркек мураскери бар экенин жана хандык тукумунун коопсуз экенин баса белгиледи. Акиики: «Жаңы ханзааданын ким экени Тоооро падышалыгынын тамыры терең каада-салттарына жана үрп-адаттарына ылайык, ылайыктуу учурда элибизге расмий түрдө жарыяланат»,-деди.