Грек басма сөзүндө НАТОнун саммитинин жаңырыгы: Түркиянын күчөшү Афинаны тынчсыздандырууда

7-8-июль күндөрү Анкарада өткөрүлгөн НАТОнун саммити эл аралык аренада кеңири резонанс жаратууну улантып, коңшу Грециянын күн тартибинин эң башкысы болду. Грециянын алдыңкы гезиттеринин бири болгон Та Неада жазган тажрыйбалуу журналист Павлос Цимас «Түркия саммиттен кийин» аттуу рубрикасында Анкаранын тышкы саясат жана коргонуу стратегияларында дагы бир жолу Батыш дүйнөсү менен күчтүү жакындашуу процессине киргенине көңүл бурган.

Афинадагы коңгуроо: Греция үчүн жаңы стратегиялык чакырык

Грек талдоочу Цимас Түркиянын эл аралык аренада таштаган бул жаңы кадамдарынын Афина башкаруусу үчүн олуттуу жана көз жаздымда калбаган геосаясий чакырык экенин баса белгиледи. Анкарадагы НАТО саммитинин жөн гана жогорку деңгээлдеги дипломатиялык жолугушуу эмес экенин белгилеген автор, бул уюм Түркиянын глобалдык абалынын түп-тамырынан бери жана туруктуу өзгөрүшүнүн конкреттүү көрсөткүчү экенин айтты. Макалада Түркиянын Европанын жаңы коргонуу архитектурасындагы критикалык маанисинин жана ата мекендик коргонуу өнөр жайынын жеткен күчүнүн саммитте шериктештер тарабынан апачык катталганы белгиленди.

Анализде Түркиянын аскердик жана дипломатиялык ийгиликтеринин конкреттүү мисалдары да келтирилди. Анкаранын Улуу Британия жана Франция менен болгон кеңири коргонуу жана куралдануу келишимдеринен тышкары, АКШнын Түркияга F-35 согуштук учактары боюнча милдеттенмеси акырында чындыкка айланат деген күтүү да баса белгиленди.

Батыш жана S-400/F-35 балансы менен жаңылануу

Цимас бул окуялардын жөн гана аскердик камсыздоо же коргонуу келишимдери эмес, тескерисинче, Анкаранын стратегиялык огу өзгөрүшүн алда канча кеңири перспектива менен чагылдырганын айтты. Урматтуу эл аралык мамилелер журналы Foreign Affairsтин «Түркиянын Батыш менен кайра түзүлүшү» жөнүндөгү корутундусуна токтолгон грек жазуучусу Түркиянын президент Режеп Тайып Эрдогандын жетекчилигинде глобалдык ролун кайрадан аныктаганын белгиледи.

Цимас Түркиянын Кавказдан Сомалиге, Ливиядан Жер Ортолук деңизге чейинки кең географияда активдүү жана ишенимдүү тышкы саясатынын аймактагы кээ бир актерлорду тынчысыздандырганын айтып, Орусия-Украина согушунан кийин тең салмактуулуктардын өзгөргөнүн жазды. Анализге караганда, Анкара Орусияга болгон энергетикалык көз карандылыгын минималдаштыруу үчүн кадамдарды таштоо менен бирге, F-35 программасына кайтууга эң чоң дипломатиялык тоскоолдук катары көрүнгөн S-400 абадан коргонуу системалары боюнча да ийкемдүү кадамдарды таштоого даяр.

Анкаранын көз карандысыз тышкы саясат кыймылы жана НАТО саммити

Цимас Түркиянын 7-8-июль күндөрү НАТО саммитин өткөрүшүнүн Батыш дүйнөсү менен интеграция процессинин ийгиликтүү аяктагандыгынын далили экенин белгилеп, Анкаранын Батыш менен болгон мамилесин оңдоп жатып, өз алдынча чечим чыгаруу механизмдерин жана көп кырдуу тышкы саясат көз карашынан эч качан баш тартпай турганын баса белгиледи.

Бул жаңы абалдын Афина үчүн сөзсүз стратегиялык реалдуулук жаратканын белгилеген грек журналист, Грециянын улуттук коргонуу жана тышкы саясат стратегияларын бул жаңы тең салмактуулуктарга карай шашылыш түрдө карап чыгышы керектигин белгиледи. Цимас Афина өкмөтү менен өлкөдөгү саясий партиялардын минималдуу жалпы негизде жолугушуп, бул маселе боюнча улуттук консенсуска жетишүүсү өтө маанилүү экенин кошумчалады.