Түрк инвестициясы дүйнө жүзү боюнча 128 өлкөдө өсүүдө

Түркиянын чет өлкөлөрдөгү инвестициясы дүйнөдөгү таасирин арттырууну улантууда. Соода министрлиги тарабынан жүргүзүлгөн «Чет элдик инвестиция изилдөөсүнүн» жыйынтыгына караганда түрк инвесторлору 128 өлкөгө жалпысынан 2 миң 251 инвестиция салууда. Бул инвестициялардын капиталдык абалы 2025-жылдын акырына карата 69,2 миллиард долларга жетти. 2024-жылы бул көрсөткүч 60,1 миллиард доллар деңгээлинде болду.

Инвестициялардын аймактык бөлүштүрүлүшү

Түрк инвесторлорунун чет өлкөлөрдөгү иш-аракеттеринин аймактык бөлүштүрүлүшүн караганыбызда, Европа Биримдиги (ЕБ) өлкөлөрүнүн алдыңкы орунда экени көрүнүп турат. Жалпы инвестициянын 846сы ЕБ өлкөлөрүндө болсо, Улуу Британия, Орусия, Балкан өлкөлөрү, Швейцария, Норвегия жана башка Европа өлкөлөрү катары классификацияланган Чыгыш Европада 464 инвестиция бар. Жакынкы жана Ортоңку Чыгыш Азияда 256, башка Азия өлкөлөрүндө 246 жана Түндүк Америкада 220 инвестиция бар.

Капитал абалынын анализи

ЕБ өлкөлөрүнүн 53,1% үлүш менен 36,7 миллиард долларлык капиталдык абалы бар. Экинчи орунда 26,2% үлүш жана 18,1 миллиард доллар менен башка Европа өлкөлөрү турат. Түндүк Америка 5,62 пайыздык үлүш жана 3,9 миллиард доллар менен түрк инвестициясын, 5,59 пайыздык үлүш менен 3,9 миллиард доллар менен түрк инвестициясын башка Азия өлкөлөрү кабыл алууда. Жакынкы жана Ортоңку Чыгыш Азиянын 4,04% үлүшү жана 2,8 миллиард долларлык капитал абалы бар.

Белгиленген өлкөлөр жана секторлор

Нидерландия 223 инвестиция жана 26 миллиард 142 миллион долларлык капитал менен эң көп инвестиция салган өлкө. Жерси аймагы 4 инвестиция жана 4 миллиард 787 миллион долларлык капиталы менен көңүл бурууда. Улуу Британия 125 инвестиция жана 3 миллиард 903 миллион долларлык инвестиция менен көзгө урунат, АКШ болсо 209 инвестиция жана 3 миллиард 808 миллион доллар инвестициясы менен айырмаланат.

Сектордук бөлүштүрүү

Чет өлкөгө жасалган инвестициянын секторлор боюнча бөлүштүрүлүшүн караганыбызда Түркиядан каржылык камсыздоо жана камсыздандыруу ишмердүүлүгүнүн %62 үлүшүн көрүүгө болот. Бул жаатта холдингдик компаниялардын ишмердүүлүгү өзгөчө көңүл бурат. Тоо-кен казып алуу жана карьерлерди казуу 7,8% инвестиция, дүң жана чекене соода 5,1%, негизги металл өнөр жайы 4,2%, ташуу жана сактоо 3,8% түзөт. Тамак-аш, суусундуктар жана тамеки буюмдарын өндүрүү 2,9%, жатакана жана тамак-аш кызматтары 2,3%, курулуш сектору 1,6% менен инвестиция тартууда.

Инвестициялардын соода көлөмү

2025-жылы бул инвестиция аркылуу ишке ашырылган экспорт 10,7 миллиард доллар жана импорт 81 миллиард доллар менен аныкталды. Бул маалыматтар Түркиянын глобалдык соода тармагына интеграциясын жана инвестициянын экономикалык таасирин көрсөтөт.

Ушул контекстте түрк инвесторлорунун дүйнө жүзү боюнча таасири өсүүдө. Бул инвестициялар келечекте дагы диверсификациялоо жана өсүү күтүлүүдө. Дүйнөлүк базарларда дагы активдүү роль ойногон түрк фирмалары экономикага кошкон салымын дагы да арттыра алат.