156 Yıllık Tarihi Ayvaz Çeşmesi Hâlâ Akmaya Devam Ediyor

Kütahya'nın Gediz ilçesine bağlı Yunuslar Köyü'nde yer alan ve 1870'lerden bu yana kesintisiz akan Ayvaz Çeşmesi, hem köy halkının hem de çevre köylerden gelen ziyaretçilerin ilgi odağı olmaya devam ediyor. Tarihi ve sürekli akan serin suyu ile bu çeşme, modern su kaynakları olmasına rağmen popülerliğini yitirmedi.

Köyün yerlisi olan araştırmacı ve tarihçi yazar Hüseyin Göksal, yaptığı yerel tarih araştırmaları sonucunda Ayvaz Çeşmesi'nin geçmişine dair önemli bilgiler elde etti. Köyde kendiliğinden suyu akan yaklaşık 20 çeşme bulunduğunu ancak en eski ve tarihi olanının Ayvaz Çeşmesi olduğunu ifade eden Göksal, "Nüfus kayıtlarını incelediğimde, köyümüzde artık yaşamayan 'Ayvazoğulları' ailesinin izine rastladım. Çeşmenin adının buradan geldiğini ve çeşmenin bu aileden bir hayırsever tarafından yapıldığını düşünüyoruz. Köyümüzün eski yerleşim yerinde 1870'li yıllarda meydana gelen bir göçük sonrasında köylüler şimdiki yerleşim yerine taşınmışlar ve bu çeşme de o dönemde, yani 1875-1876 yıllarında inşa edilmiştir" şeklinde konuştu.

Göksal, çeşmenin mimari yapısındaki üç oluklu tasarımın, köy sakinleri için sadece bir su kaynağı değil, aynı zamanda kültürel bir sembol olduğunu belirtti. Çocukluk anılarını paylaşan Göksal, "Çocukken bu üç oluğu; yılan, kurbağa ve balık olarak adlandırırdık. Bizim inancımıza göre en temiz ve güzel su, 'balık' dediğimiz oluktan akardı, bu yüzden oradan içmeye çalışırdık" dedi.

Ayvaz Çeşmesi'nin, özellikle teknolojinin henüz yaygın olmadığı yıllarda önemli bir kaynak olduğunu vurgulayan Göksal, "Çeşme, dere yatağında bulunduğu için zaman zaman sel gibi doğal afetler nedeniyle zarar gördü. Ancak, Kemal Özdoğan'ın gayretleri ve 2023'te yapılan kapsamlı onarımlar sayesinde ayakta kalmayı başardı."

Harman yerinin hemen yanında bulunan bu çeşme, 1970'ler ve 80'lerde, tarlalarda çalışan köylüler için bir numaralı içme suyu kaynağıydı. Göksal, çeşmenin sosyal hafızadaki önemini şöyle ifade etti: "Ramazan ayı sıcak yaz günlerine denk geldiğinde, henüz evlerde buzdolabı yokken, köylüler iftara yakın buraya akın ederdi. İftar sofralarında bu çeşmeden doldurulan buz gibi sular, bizim için büyük bir nimetti."

Gediz'in kültürel mirasının yaşayan bir örneği olan Ayvaz Çeşmesi, yıllara meydan okuyarak Yunuslar Köyü'nde doğanın cömertliğini ve tarihin derinliğini temsil etmeye devam ediyor.