AB ve İtalya'nın Tunus Stratejisi: Egemenlik Tartışmaları Alevlendi

Avrupa Birliği'nin (AB) Akdeniz üzerinden gelen düzensiz göçü engellemeye yönelik stratejileri kapsamında İtalya'nın 22 güvenlik personelini Tunus'a göndermesi, Tunus'un egemenlik hakları üzerinde yeni tartışmalara yol açtı. Bu karar, İtalya parlamentosu tarafından onaylanırken, Tunus'ta farklı tepkilere neden oldu.

AB'nin Göç Stratejisi ve Tunus

İtalya'nın Temsilciler Meclisi, Haziran ayının başlarında, mali polis teşkilatına bağlı personelin Tunus'a gönderilmesini onayladı. Bu personelin görevi, Tunus Sahil Güvenlik birimlerine destek sağlamak, eğitim vermek ve kapasite geliştirme faaliyetleri yürütmek olarak belirlendi. Görev kapsamında özellikle deniz sınırlarının gözetimi ve düzensiz göçle mücadelede Tunus'un kapasitesini artırmak hedefleniyor.

Stratejik Ortaklık Mutabakatı

AB ile Tunus arasında 16 Temmuz 2023'te imzalanan stratejik ortaklık mutabakatı, düzensiz göçle mücadele, sınır yönetimi, ekonomi, yenilenebilir enerji ve ticaret alanlarını kapsayan bir işbirliğini öngörüyor. Bu anlaşma, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve dönemin Hollanda Başbakanı Mark Rutte tarafından imzalanmıştı.

Mali ve Teknik Destek Paketi

Avrupa Komisyonu, Eylül 2023'te düzensiz göçle mücadele dahil olmak üzere çeşitli alanlarda kullanılması için Tunus'a 127 milyon avro değerinde bir destek paketi açıklamıştı. Bu finansal yardım, insan kaçakçılığıyla mücadelede de kullanılacak.

Tunus'un Göçmen Sayısı ve İç Tepkiler

Tunus'ta düzensiz göçmen sayısı hakkında resmi bir veri bulunmamakla birlikte, Ocak 2025'te İçişleri Bakanlığı Düzensiz Göç Komitesi Başkanı Halid Cerrad, El Amare ve Cinyane bölgelerinde yaklaşık 20 bin düzensiz göçmenin bulunduğunu belirtmişti. İtalya parlamentosunun kararına Tunus makamları henüz resmi bir yanıt vermemişken, bazı gözlemciler Roma ile Tunus arasındaki anlaşmanın detaylarının kamuoyuna açıklanmasını talep ediyor.

Egemenlik Tartışmaları

Eski Tunus milletvekili ve göç aktivisti Mecdi el-Kerbai, bu kararın Akdeniz'in güney kıyılarında sınır yönetimi araçlarının yeniden şekillendirilmesi sürecinin bir parçası olduğunu söyledi. Kerbai, Avrupa'nın güvenlik politikalarının Tunus'un egemenlik alanına doğru genişlediğini ifade etti. Güvenlik varlığının işbirliği anlaşmaları çerçevesinde gerçekleşse dahi egemenlik açısından hassas bir konu olduğunu vurgulayan Kerbai, Avrupa'nın sınır yönetimini dışsallaştırma stratejisini eleştirdi.

İnsan Hakları ve Güvenlik İşbirliği

Tunus İnsan Hakları Gözlemevi Başkanı Mustafa Abdulkebir, Temmuz 2023'te imzalanan mutabakatın ayrıntılarının paylaşılmadığını belirtti. Abdulkebir, anlaşmanın düzensiz göçle mücadele ve Tunus deniz kuvvetlerine ileri düzey eğitim verilmesini içerdiğini söyledi. Anlaşmanın Tunus hava sahası ve kara sularının kullanılmasına imkan tanıyabileceği endişesini dile getirdi.

Yabancı Personelin Varlığı

İtalya parlamentosunun kararıyla, İtalyan güvenlik personelinin Tunus topraklarında bulunmasının kabul edilemez olduğunu ifade eden Abdulkebir, Tunus'un Avrupa'nın sınırlarını koruyan bir ülke haline gelmek istemediğini vurguladı. Abdulkebir, göçün düzenli ve güvenli kanallara yönlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Egemenlik Üzerine Görüşler

El Misar Partisi Genel Sekreteri Mahmud bin Mebruk, İtalya parlamentosunun kararının Tunus için bağlayıcı olmadığını savundu. Bin Mebruk, Tunus'un egemen bir devlet olduğunu ve yabancı müdahaleleri kabul etmediğini dile getirdi. İtalya'nın kendi sınırlarını koruma çabalarının kendi iç meselesi olduğunu, ancak bunların Tunus'ta uygulanmasının egemenlik ilkesiyle bağdaşmadığını söyledi.

Gelecekteki Olası Gelişmeler

İtalya'nın Afrika'dan Avrupa'ya yönelen düzensiz göç akınlarına ilişkin kaygılarının anlaşılabilir olduğunu belirten Bin Mebruk, Kuzey Afrika ülkelerinin de kendi sınırlarını koruma hakkına sahip olduğunu ifade etti. İki ülke arasında güvenlik işbirliği öngören anlaşmalar bulunmasına rağmen, yabancı personelin Tunus'ta görev yapabilmesi için Tunus makamlarının onayının alınması gerektiğini vurguladı. Bin Mebruk, böyle bir teklifin diplomatik kanallardan iletilmesi gerektiğini belirtti.