ABD-İran Anlaşmasında Son Adımlar: Mutabakat Yaklaşıyor

ABD ve İran arasında süregelen çatışmayı bitirmek ve nükleer görüşmelere zemin hazırlamak amacıyla hazırlanan bir sayfalık mutabakat zaptı üzerinde anlaşmaya varılmak üzere olduğu bildiriliyor. ABD yönetimi, Tahran'dan gelecek kritik cevabı 48 saat içinde bekliyor.

Washington ve Tahran arasında yürütülen müzakereler, savaşı sona erdirecek tarihi bir anlaşmanın eşiğinde. Bu mutabakat, sıcak çatışmaların durdurulması ve nükleer anlaşmalar için yeni bir çerçeve oluşturmayı amaçlıyor. Beyaz Saray, İran'dan önemli konularda nihai bir yanıt bekliyor ve taraflar, savaşın başlangıcından beri hiç bu kadar yakın olmamıştı. ABD Başkanı Donald Trump'ın, Hürmüz Boğazı'ndaki askeri operasyonları durdurma kararı da bu diplomatik ilerlemeye bağlanıyor.

Görüşmeler Başarısız Olursa Askeri Planlar Devrede

Görüşmelerin perde arkasında, Trump'ın elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, İranlı yetkililerle 14 maddelik bir metin üzerinde çalışıyor. Bu taslak, bölgedeki savaşın bittiğini ilan etmeyi, Hürmüz Boğazı'nın açılmasını, İran'ın nükleer programını sınırlandırmayı ve ABD'nin yaptırımlarını kaldırmayı içeren 30 günlük kapsamlı bir müzakere sürecine zemin hazırlıyor. Görüşmelerin İslamabad veya Cenevre'de yapılabileceği de konuşuluyor.

Bu süreç sırasında İran'ın deniz geçişlerini kısıtlamaları ve ABD'nin deniz ablukası kademeli olarak kaldırılacak. Ancak bir ABD'li yetkili, müzakerelerin hassasiyetine dikkat çekerek şu uyarıyı yaptı:

"Eğer müzakereler başarısız olursa, ABD güçleri ablukayı yeniden devreye sokabilir veya askeri operasyonları sürdürmeye devam edebilir."

Uranyum Zenginleştirme Krizinin Çözümü

Anlaşmanın en kritik noktası, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulması. İran, bu sürenin 5 yıl olmasını önerirken, ABD 20 yıl talep ediyor. Kaynaklar, bu süre için 12 ila 15 yıl arasında bir anlaşmaya varılabileceğini belirtiyor. Mutabakat kapsamında, İran nükleer silah geliştirmemeyi ve yeraltı tesislerini çalıştırmamayı taahhüt edecek. Ayrıca, Birleşmiş Milletler müfettişlerinin ani denetimlerini içeren sıkı bir kontrol mekanizması uygulanacak.

Buna karşılık, ABD İran'a uyguladığı yaptırımları kademeli olarak kaldıracak ve dünya çapında dondurulan milyarlarca dolarlık İran fonunu serbest bırakacak. Ayrıca, İran'ın yüksek seviyede zenginleştirilmiş uranyumu ülke dışına, muhtemelen ABD'ye göndermeyi kabul ettiği iddiaları masada.

İran'da İç Çekişmeler

Beyaz Saray, İran liderliğinin kendi içinde farklı görüşlere sahip olduğunu ve bu durumun anlaşmaya varmayı zorlaştırabileceğini düşünüyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, sürecin zorluğuna vurgu yaparak, anlaşmanın hemen bir günde sonuçlanmasının gerekmediğini belirtti. Rubio, diplomatik çözüm arayışını şu sözlerle değerlendirdi:

"Bu son derece karmaşık ve teknik bir konu. Ancak müzakere etmeye istekli oldukları ve başlangıçta vermeye hazır oldukları tavizlerin net olduğu bir diplomatik çözüme sahip olmalıyız ki bu çaba anlamlı olsun."

Rubio, aynı zamanda İran'ın bazı üst düzey liderleri için "beyinlerinden rahatsızlar" ifadesini kullanarak, Tahran yönetiminin nihai bir anlaşmaya varıp varamayacağının hala belirsiz olduğunu ekledi.