ABD-İran Gerilimi: Uzun Süreli Çatışmaların Maliyeti Artıyor

İsmail ŞAHİN - ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonları, Körfez ülkeleri başta olmak üzere küresel ölçekte ekonomi üzerinde ciddi etkiler yaratıyor. Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler bu durumdan olumsuz etkilenirken, dünya genelinde petrol ve değerli metallerin fiyatları artış gösteriyor. Bu savaşın ne kadar süreceği ise merak konusu. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasının ardından dünya petrol arzının yüzde 20'si devre dışı kalmış durumda. Savaşın dördüncü günü tamamlanırken, Körfez ülkeleri rezerv kaynaklarını kullanmaya başladı. Ancak Hürmüz Boğazı'nın bir ay kapalı kalması, küresel ekonomiye 24 ila 32 milyar dolarlık ek maliyet getiriyor. Altı aylık bir kapanmanın maliyeti ise 250 milyar doları aşabilir. ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik saldırıların dört hafta sürebileceğini belirtmişti.

40-210 Milyar Dolarlık Maliyet

İran tarafı ise savaşın altı aydan uzun sürebileceğini öngörüyor. Devrim Muhafızları Generali İbrahim Cabbar, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması halinde petrol fiyatlarının daha da yükseleceğini belirtti. Petrol fiyatlarının şu anda 82 dolara çıktığını ve 200 dolara kadar yükselebileceğini söyledi. Savaşın başlamasının ardından geçen ilk 24 saatte ABD'nin yaklaşık 700 milyon dolar harcadığı tahmin ediliyor. Trump'ın dört haftalık operasyon planı ABD'ye 6 ila 8 milyar dolara mal olabilir. Askeri harcamalar ve ekonomik kesintilerle birlikte savaşın ABD ekonomisine aylık maliyeti 40 ila 210 milyar dolar aralığında tahmin ediliyor.

Petrol Rezervlerinde Sınırlı Süre

Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması ve savaşın uzaması durumunda Körfez'e bağımlı yedi üretici ülke petrol üretimini durdurmak zorunda kalacak. Suudi Arabistan, BAE, Irak, Kuveyt, İran, Katar ve Umman'ın karadaki depolama kapasitesi yaklaşık 343 milyon varil. Mevcut üretim hızlarıyla bu rezervler yalnızca 22 günlük üretime denk geliyor.

Uzman Görüşleri Milliyet'e Açıklandı

Savaşın Süresi Üzerine Tahminler

İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) Uzmanı Oral Toğa: Trump her ne kadar dört ila beş haftalık bir kampanya planlasa da, gerçek sınırlayıcı faktör saldırı mühimmatı değil savunma önlemleri. THAAD, SM-3, SM-6 ve PAC-3 gibi üst düzey önleyici sistemler yoğun çatışmalarda hızla tükenebilir. 2025 Haziran savaşında THAAD sistemlerinden 150'den fazla önleyici kullanıldı ve toplam stok 650'yi bile bulmuyordu. ABD'nin İran'a karşı ayda sadece 6-7 önleyici üretebilmesi, İran'ın ise ayda 100'den fazla füze üretmesi önemli bir fark yaratıyor. Yoğun bombardıman birkaç hafta sürdürülebilir, ancak savunma kapasitesi çok daha önce çöker. İran'ın yeraltı "füze şehirleri" ve mobil fırlatıcıları, saldırı kapasitesini haftalarca sürdürebilir. Ancak bu altyapının korunması kritik olacak.

Emekli Tümg. Güray Alpar: Savaşın kaderini belirleyecek olan, İran'ın güçlü direnme kapasitesini ne kadar sürdürebileceğidir. Tahminime göre İran, saldırıları sürdürebilecek yaklaşık bir aylık stoğa sahip.

Emekli Tümg. Mehmet Okkan: Hesap yapmak için henüz erken. Kara harekatı boyutunda bir iç isyan benzeri senaryo üzerinden İran'ı anlaşmaya zorlayabilirler. ● ASENA YATAĞAN Ankara

20 Bin Dolarlık İHA'ya 4 Milyon Dolarlık Patriot

Bloomberg'in haberine göre, Tahran yönetiminin gerçekleştirdiği kamikaze İHA saldırıları, ABD ve müttefiklerinin savunma sistemlerini baskı altına alıyor. Bölgedeki mühimmat stokları hızla tükeniyor. Bir Şahit-136 İHA'sının maliyeti yaklaşık 20.000 dolar iken, düşürmek için kullanılan tek bir Patriot füzesinin maliyeti 4 milyon dolara ulaşıyor. Bloomberg News tarafından görülen bir iç analize göre, saldırılar bu hızda devam ederse Katar'ın elindeki Patriot stokları sadece dört gün dayanabilir.

Mühimmatlar Sınırlı Dayanabilir

ABD'nin savunma stokları kırılgan bir durumda. Özellikle Patriot, THAAD ve SM-3 gibi sistemler üretim kapasitesi açısından sınırlı. THAAD füzelerinden yılda 600 adet üretilebiliyor. Patriyotlarda ise yıllık üretim kapasitesi 650 adet. ABD'nin savunma sisteminde kullanılan THAAD/PAC-3 füzelerinin yoğun saldırı dalgasına sadece birkaç hafta dayanabileceği belirtiliyor. İran her gün 20 balistik füze atmaya devam ederse, ABD'nin Patriot stokları 50 gün içinde tükenebilir.