ABD ve İran Arasında Barış Görüşmeleri Başlayabilir

Orta Doğu'da Diplomatik Hareketlilik Artıyor

Orta Doğu'da çatışmaların gölgesinde diplomasi trafiği hızlanıyor. ABD merkezli haber sitesi Axios'un iddiasına göre, Washington ve Tahran yönetimleri bu perşembe günü üst düzey bir barış görüşmesi için masaya oturabilir. ABD Başkanı Trump'ın "doğru kişilerle görüşmelere devam ediyoruz" açıklamasıyla desteklenen süreçte, Türkiye'nin de arabulucu rollerden birini üstlendiği belirtiliyor.

Bölgedeki İran-İsrail geriliminde tansiyonu düşürecek ilk somut diplomatik adım atılmak üzere. Diplomatik kaynaklara dayandırılan haberlere göre, ABD yönetimi, çatışmaları bitirecek 15 maddelik bir barış planı hazırlayarak Tahran'a sundu ve perşembe günü yapılması olası zirve için resmi yanıt bekliyor.

İran'a Sunulan Planın Detayları

Haberde, İran'a yönelik saldırıların durdurulmasını amaçlayan planın maddelerine de yer verildi. Bu planın, İran'ın nükleer kapasitesinin sona erdirilmesi, Tahran'ın nükleer silah üretme girişiminde bulunmama taahhüdü ve İran'ın nükleer tesislerinin devre dışı bırakılması gibi maddeleri içerdiği belirtiliyor.

Ayrıca, İran'ın ülkede uranyum zenginleştirme yapmaması ve elindeki yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyumu Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na devretmesinin istendiği iddia edildi.

Çerçeve Anlaşma İçin Baskı Yapılabilir

İddialara göre, Hürmüz Boğazı'nın yeniden gemi trafiğine açılması, İran'ın füze programının menzili ve miktarı açısından sınırlandırılması, Tahran'ın bölgedeki vekil güçlere desteğini kesmesi gibi şartlar da bulunuyor. Bunun karşılığında İran'a yönelik yaptırımların kaldırılması taahhüt ediliyor.

İsrailli kaynaklar, İran'ın teklifi kabul konusunda isteksiz olabileceğini belirtirken, ABD'nin önce genel çerçeve anlaşması için baskı yapıp detayları erteleyebileceği endişesini dile getirdi.

Diplomatik Sürecin Tarafları

Orta Doğu'da karşılıklı saldırılarla devam eden bölgesel gerilim sürerken, İran'ın müzakere sürecini ABD Başkanı Donald Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff veya damadı Jared Kushner yerine Başkan Yardımcısı JD Vance ile yürütmek istediği iddia edildi.

15 Maddelik Plan: Masada Neler Var?

Planın içinde yer alan bazı maddeler şöyle:

• İran'ın mevcut nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılması.
• İran'ın "asla nükleer silah arayışında olmayacağına" dair taahhüt vermesi.
• İran topraklarında nükleer zenginleştirme faaliyetinin yasaklanması.
• Zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na teslim edilmesi.
• Natanz, İsfahan ve Fordow'daki nükleer tesislerin devre dışı bırakılması ve imha edilmesi.

İran'ın Talepleri

İran'ın 7 maddelik talepleri ise şu şekilde:

• Körfez ülkelerinde yer alan tüm ABD üslerinin kapatılması.
• Savaş nedeniyle oluşan maddi ve manevi hasarın tazmini.
• Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden ücret alınmasını sağlayacak uluslararası bir düzenlemenin yapılması.

Türkiye ve Pakistan'ın Rolü

Diplomatik sürecin sadece iki ülke arasında değil, bölge aktörlerinin de dahil olduğu çok taraflı bir mekanizmayla yürütüldüğü ifade ediliyor. Habere göre Türkiye, Mısır ve Pakistan arabulucu roller üstlenmiş durumda. Pakistan yönetimi, tarafların uzlaşması halinde tarihi zirveye ev sahipliği yapabileceğini duyurdu.

Olası zirveye ABD tarafından Başkan Yardımcısı düzeyinde bir katılım beklense de, Tahran tarafındaki karar verici mekanizmanın belirsizliği (yeni dini lider Mücteba Hamenei'nin konumu) Washington'da temkinli bir bekleyişe yol açıyor.

Trump: "Anlaşma Yapmaya İstekliler"

Beyaz Saray’da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Başkan Trump, İran ile temasların sürdüğünü doğrulayarak, "İran’ın bir anlaşma yapmaya istekli olduğunu düşünüyorum. Doğru kişilerle görüşüyoruz," ifadelerini kullandı. Buna karşın İsrail Başbakanı Netanyahu’nun, ABD’nin İsrail’in askeri kapasitesini sınırlayacak bir "erken taviz" vermesinden endişe duyduğu ve süreci yakından takip ettiği belirtiliyor.

{{IMG_0}}

{{IMG_1}}