ABD ve İran Arasında Kritik Ateşkes: İki Haftalık Süreç Başlıyor

ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nın gemilere açılması şartıyla sağlanan iki haftalık ateşkes anlaşması, dünya genelinde bir rahatlama sağladı. Bu ateşkesin nihai bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği ise önümüzdeki günlerde netleşecek. Taraflar, bu durumu birer başarı olarak değerlendirirken, ateşkes hem Amerikan yönetimini hem de İran rejimini rahatlatmış görünüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, ülkesinin bu çatışmada "tartışmasız bir zafer" elde ettiğini ifade etti. Trump, "ABD, İran ile verimli olacağını düşündüğümüz bir süreçten geçiyor" diyerek, "Uranyum zenginleştirmeye izin verilmeyecek" ve "gömülü nükleer malzemeler çıkarılacak" şeklinde konuştu.

Orta Doğu'da Yeni Bir Dönem Başlayabilir

Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini düzenlemeye yardımcı olacaklarını belirtti ve bunun dünya için olumlu bir gelişme olduğunu söyledi. "İran bu gelişmeleri istiyor, onlar da artık yorulmuş durumda... Tıpkı ABD'de olduğu gibi, Orta Doğu da yeni bir altın çağa adım atabilir!" dedi.

Trump, İran'ın ABD ve İsrail'e sunduğu 10 maddelik bir plan olduğunu belirtirken, İran devlet televizyonu bu planda İran'a tazminat ödenmesini de içeren talepler olduğunu bildirdi. Trump, bu önerinin "müzakere edilebilir bir temel" oluşturduğunu ve geçmişteki pek çok anlaşmazlık konusunun çözüme kavuştuğunu ifade etti. Trump ayrıca, İran ile gümrük vergileri ve yaptırımların hafifletilmesi konularında görüşmelerde bulunduklarını ve devam edeceklerini açıkladı. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise, İran ile "gerçek bir barış şansımız var" dedi.

İran'ın 10 Maddelik Önerisi

İran yönetimi, ABD ve İsrail ile savaşın sona erdirilmesi amacıyla Pakistan'da müzakereler yürütmeyi planladıklarını duyurdu. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi'nin açıklamasında, ülkenin bu savaşta hedeflerinin büyük bir kısmına ulaştığı ve "düşmanın tarihi bir başarısızlıkla karşı karşıya olduğu" belirtildi. İran'ın sunduğu 10 maddelik öneri, uranyum zenginleştirme hakkının tanınması, tüm yaptırımların kaldırılması ve gelecekteki saldırılara karşı güvenceler ile Lübnan dahil bölgedeki savaşların durdurulmasını içeriyor. İran basını, ateşkesin dini lider Mücteba Hamaney tarafından onaylandığını bildirdi.

Öte yandan İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, 10 maddelik önerinin üç ana maddesinin ihlal edildiğini savundu ve "Karşılıklı ateşkes veya müzakerelerin bir anlamı yok" dedi. Kalibaf, "ateşkesin Lübnan'ı kapsadığı", "İran hava sahasının ihlali" ve "uranyum zenginleştirme hakkı" maddelerinin ihlal edildiğini belirtti. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise Lübnan'ın ateşkes anlaşmasına dahil olmadığını açıkladı.

Birçok ülke, Birleşmiş Milletler (BM) ve Avrupa Birliği (AB), ABD-İran arasındaki geçici ateşkesi memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı.

İsrail'den Lübnan'a Saldırılar: 254 Ölü, 1165 Yaralı

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, iki haftalık ateşkesin Lübnan ve diğer bölgelerde de geçerli olduğunu bildirirken, İsrail Başbakanlık Ofisi, ateşkesin desteklendiğini ancak Lübnan'da geçerli olmadığını savundu. İsrail ordusu, İran'a yönelik saldırılarını durdurduğunu ancak Lübnan'daki operasyonlarını sürdüreceğini açıkladı. İsrail'in Lübnan'ın güneyine düzenlediği hava saldırılarında 254 kişinin hayatını kaybettiği, 1165 kişinin yaralandığı bildirildi ve Lübnan'da bir günlük yas ilan edildi.

Ankara'dan İsrail'e Kınama

Türkiye Dışişleri Bakanlığı, "İsrail'in Lübnan'a yönelik yoğun saldırılarını en güçlü biçimde kınıyoruz. İsrail'in Lübnan'ı işgalinin son bulması ve sivillerin korunması için uluslararası toplumun harekete geçmesi gerekmektedir" açıklamasını yaptı.

İran'dan Kalibaf, ABD'den Vance

Washington ile Tahran arasında ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başlangıcından bu yana ilk yüz yüze müzakerelerin 10 veya 11 Nisan'da İslamabad'da yapılması bekleniyor. İran, tarih olarak 10 Nisan'ı, Beyaz Saray ise 11 Nisan'ı işaret etti. İran'ı Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD'yi ise Başkan Yardımcısı JD Vance temsil edecek. Pakistan Başbakanı Şerif, müzakereleri ilerletmek amacıyla tarafları İslamabad'a davet etti.

Ateşkes Sonrası Saldırı Haberleri

Ateşkese rağmen Körfez'deki bazı bölgelerde saldırılar yaşandı. Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve İran'ın güneyindeki petrol rafinerilerinde saldırıların sürdüğü belirtildi. İran Devrim Muhafızları Ordusu, "Düşman her zaman hileden yana olmuştur, vaatlerine güvenmiyoruz. Herhangi bir saldırıya daha güçlü yanıt vereceğiz" açıklamasını yaptı. İsrail ordusu ise gece saatlerinde İran'ın füze kapasitesini hedef alan hava saldırıları gerçekleştirdiğini, ancak daha sonra ateşkes emrine uyulduğunu açıkladı.

İsrail'de Ateşkes Tartışmaları

Ateşkes kararı İsrail'de hem muhafazakar hem de muhalif çevrelerce eleştirildi. Muhalefet, Binyamin Netanyahu'nun yönetimini hedef alırken, muhafazakârlar ise Trump'a yönelik eleştirilerde bulundu. Muhalefet lideri Yair Lapid, Netanyahu'yu İsrail'in taleplerini güvence altına almamakla suçladı. Yair Golan, "Nükleer program yok edilmedi, balistik tehdit devam ediyor, rejim yerinde duruyor ve bu savaştan güçlenerek çıktı" dedi. Muhafazakâr Avigdor Liberman, "İran ile ateşkes, Ayetullah rejimine toparlanma zamanı verecek" uyarısında bulundu. Netanyahu'nun koalisyonunda ise Trump'a eleştiriler yöneltildi. Bir İsrailli yetkili, Trump'ın ateşkes kararından "son anda haberdar edildiklerini" söyledi.

Ateşkese Destek

Suudi Arabistan’ın Ankara Büyükelçisi Fahad bin Assaad bin Abdulkareem Abualnasr, Türkiye Basın Federasyonu'nun düzenlediği organizasyonda medya temsilcilerinin sorularını yanıtladı. Abualnasr, "Suudi Arabistan ile Türkiye arasındaki ilişkiler, liderlerin bu ilişkileri daha sağlam seviyelere taşıma kararlılığını yansıtan bir gelişim sürecindedir" dedi. Ateşkes anlaşmasına ilişkin de "Suudi Arabistan Krallığı Hükümeti ABD ile İran arasındaki ateşkesi memnuniyetle karşılamakta ve bunun kalıcı olmasını temenni etmektedir" ifadesini kullandı. İran’ın saldırılarına karşı ise "Bu haksız saldırılar, devletlerin egemenliğine yönelik kabul edilemez bir ihlaldir" dedi. / ANKARA Milliyet