Afrika'nın 150 Milyar Dolarlık Enerji Projesi Türk Yatırımcılar İçin Fırsatlar Sunuyor

Cape Town

Elektrik erişiminden mahrum kalan Afrika nüfusunun üçte birini aşmasıyla, kıtadaki enerji altyapısı yatırımları ve finansmanı hız kazanıyor. Özellikle yenilenebilir enerji kaynaklarına, başta güneş enerjisi olmak üzere artan bir ilgi var.

Geçtiğimiz hafta Güney Afrika'nın Cape Town kentinde düzenlenen Enerji İndaba Zirvesi, Afrika'nın enerji stratejilerini ve çözümlerini küresel tartışmalara taşıdı. Bu durum, dünya çapındaki yatırımcıların dikkatini Afrika'nın enerji pazarına çekmeye başladı.

2026 yılı itibarıyla Afrika Birliği ve uluslararası finans kuruluşlarının büyük bütçeli projeleri, kıtanın ekonomisine yeni bir yön verme potansiyeline sahip. Bu süreç, Afrika enerji pazarında yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.

Afrika Enerji Pazarının Mevcut Durumu

Afrika kıtası, dünya enerji kaynaklarının önemli bir kısmını barındırmasına rağmen, yapısal sorunlar ve finansman eksiklikleri nedeniyle derin bir enerji kriziyle boğuşuyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, 2026 yılında Afrika'da yaklaşık 570 milyon kişiye elektrik sağlanamayacak.

Sektördeki uzmanlar, tüm bireylerin elektrik erişimi için gereken finansmanın yetersiz olduğunu ve mevcut projelerin büyük ölçüde sınırlı kamu kaynaklarına bağımlı kaldığını belirtiyor.

Afrika'daki enerji finansmanının yarısından fazlasının Güney Afrika, Nijerya, Senegal, Kenya, Angola ve Mozambik gibi 6 ülkede yoğunlaşması, kıtanın diğer bölgelerindeki enerji altyapılarını modernize etme çabalarını engelliyor.

En Az 150 Milyar Dolarlık Yatırım Gerekiyor

Afrika Birliği Kalkınma Ajansı (AUDA-NEPAD) tarafından yönetilen 'On Yıllık Afrika Enerji Altyapı Yatırım Planı', 2035 yılına kadar Afrika'nın sanayileşme ve bölgesel entegrasyon hedeflerine ulaşmasını sağlayacak geniş kapsamlı bir enerji ağı oluşturmayı hedefliyor.

Bu plan, kıtadaki 5 bölgenin enerji havuzlarının tam entegrasyonunu sağlayarak, yaklaşık 1,3 milyar kişiyi kapsayan dünyanın en büyük serbest enerji pazarını, 'Afrika Tek Elektrik Pazarı' (AfSEM) Projesi ile hayata geçirmeyi amaçlıyor.

IEA ve AUDA-NEPAD raporlarına göre, bu hedefe ulaşabilmek için önümüzdeki on yıl içinde toplamda 150 milyar dolarlık yatırım yapılması gerekiyor. Bu yatırımın 70 milyar doları şebeke ağlarının genişletilmesine, 50 milyar doları mini şebekelerin kurulmasına ve 30 milyar doları ise güneş enerji sistemlerine ayrılacak.

Bu yatırımın finansmanı, Afrika Kalkınma Bankası ve Dünya Bankası öncülüğünde başlatılan ve 2030 yılına kadar 300 milyon kişiyi elektriğe kavuşturmayı planlayan 'Misyon 300' Projesi ile sağlanacak.

Dünya Bankası, bu proje için 50 milyar dolardan fazla kaynak ayırdığını duyurdu. Afrika Kalkınma Bankası ve diğer uluslararası kuruluşların da katkılarıyla bu proje, kıtanın enerji yatırım finansmanında devrim niteliği taşıyor.

Afrika'nın Güneş Enerjisi Atılımı

Küresel Güneş Enerjisi Konseyi'nin 2026 tarihli 'Afrika Güneş Enerjisi Pazarı Görünümü' raporuna göre, dünya çapındaki en iyi güneş enerjisi kaynaklarının yüzde 60'ına sahip olan Afrika'da, bu enerjiye olan talep hızla artıyor.

2025 yılında yaklaşık 4,5 gigavatlık yeni kurulumla güneş enerjisi kapasitesi, bir önceki yıla göre yüzde 54 artarak en yüksek seviyeye ulaştı.

Güney Afrika, 1,6 gigavatlık yeni kurulumla bu alanda lider konumundayken, toplamda 8 Afrika ülkesi 100 megavatın üzerinde üretim yapıyor. Kıtanın 2029 yılına kadar 33 gigavatlık yeni kapasite eklemesi bekleniyor.

Güney Afrika Fotovoltaik Sanayi Birliği (SAPVIA) CEO'su Rethabile Malemu, AA muhabirine, Afrika'daki güneş enerjisi atılımının büyük projelerden ziyade bağımsız küçük ölçekli projelerle gerçekleştiğini belirtti.

Malemu, küçük şebekelerin hızlı devreye alınabilmesi ve nakit akışının yatırımcılar için cazip olduğunu vurguladı. Ayrıca, esnek ödeme sistemleri sayesinde tüketicilerin elektrik erişiminin kolaylaştığını ifade etti.

Yerelleşme ve Stratejik Ortaklık Arayışı

Güney Afrika Bağımsız Güç Üreticileri Ofisi (IPP) Yöneticisi Tshivina Magoro, yeni enerji ihalelerinde yerel katma değerin teknolojik yeterlilik kadar önemli olacağını belirtti.

Magoro, uluslararası yatırımcıların sadece ekipman tedarikçisi olarak değil, yerel istihdam ve teknoloji transferini de kapsayan stratejik ortaklık modelleriyle hareket etmeleri gerektiğini söyledi.

Kamu ihalelerinde fiyat kriterinin yüzde 70, yerli içerik ve istihdamın ise yüzde 30 ağırlıkta olduğunu belirten Magoro, gelecekte enerjiyi sadece üreten değil, depolayarak şebekeye entegre eden yatırımcılara öncelik vereceklerini açıkladı.

Bu yerelleşme stratejisi, Çin firmalarının hakim olduğu pazara Türk firmalarının yerel ortaklıklar aracılığıyla girmesi için fırsatlar sunuyor.

ACTOM'un CEO'su Sy Gourrah, Türk firmalarıyla teknoloji ortaklığı ve transferine açık olduklarını ifade etti.

Gourrah, özellikle batarya depolama sistemleri, invertörler ve büyük ölçekli transformatörler gibi alanlarda işbirliğine sıcak baktıklarını belirtti.

Türk firmalarıyla işbirliğinde büyük potansiyel gördüklerini söyleyen Gourrah, "Bu yalnızca invertörler ve bataryalarla sınırlı değil, büyük ölçekli transformatörlerde de ortaklık ve teknoloji transferi imkanlarını değerlendiriyoruz." dedi.