Avrupa'da Nükleer Enerji Tartışmaları Büyüyor

Berlin

Fransa'nın ev sahipliğinde gerçekleştirilen 2026 Nükleer Enerji Zirvesi'nde, Avrupa Birliği (AB) ve Fransa, küçük modüler reaktör (SMR) teknolojisinin öncülüğünde nükleer enerji rekabetine başladıklarını duyurdu. Ancak Almanya, bu yaklaşımı "geriye dönük ve etkisiz" olarak değerlendirerek sert bir şekilde eleştirdi.

Zirvede, AB ve Fransa'nın SMR teknolojisine yönelik geniş ölçekli yatırım ve genişleme planları kamuoyuna sunuldu.

Zirveye katılan 40'tan fazla ülke ve uluslararası kuruluş temsilcisine hitap eden Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, nükleer enerjinin küresel ölçekte yaygınlaşmasının önemini vurguladı.

Macron, "Nükleer enerji, ilerlemenin, refahın ve bağımsızlığın kaynağıdır." diyerek, COP28'de belirlenen "küresel nükleer kapasiteyi 2050 yılına kadar üç katına çıkarma" hedefini benimsediklerini belirtti.

"Nükleer Enerjiden Çıkış Yanlış Bir Karardı"

Zirvede dikkat çeken bir diğer açıklama AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'den geldi. Von der Leyen, Avrupa'nın düşük emisyonlu ve güvenilir bir enerji kaynağı olan nükleer güce sırt çevirmesinin "stratejik bir hata" olduğunu ifade etti. Orta Doğu'daki savaş ortamının enerji fiyatlarını artırdığını belirten von der Leyen, "Dünya genelinde nükleere dönüş var ve Avrupa bu akımın bir parçası olmak istiyor." dedi.

Von der Leyen, Avrupa'nın yerli enerji kaynaklarının nükleer ve yenilenebilir enerji olduğunu belirterek, doğru adımlar atıldığında bunların bağımsızlık, tedarik güvenliği ve rekabet gücünü garanti altına alacağını söyledi.

Avrupa'nın enerji alanında son 10 yılda önemli gelişmeler kaydettiğini belirten von der Leyen, güneş ve rüzgar enerjisinin fosil yakıtların yerine geçtiğini anlattı.

Von der Leyen, "Ne yazık ki nükleer enerji hikayesi farklı. 1990 yılında Avrupa elektriğinin üçte biri nükleer enerjiden sağlanıyordu, bugün bu oran yüzde 15 civarında. Nükleer enerjinin azalması bir tercihti. Avrupa'nın güvenilir, uygun fiyatlı ve düşük emisyonlu bir enerji kaynağına sırtını dönmesi stratejik bir hataydı." dedi.

Bu durumun değişmesi gerektiğini vurgulayan von der Leyen, nükleer ve yenilenebilir enerjinin birlikte çalışması gerektiğini söyledi.

Küçük Reaktörler İçin 200 Milyon Avro Garanti

Von der Leyen, teknolojik yarışın başladığını belirterek, "InvestEU" programı aracılığıyla yeni nesil SMR projelerine 200 milyon avroluk garanti sağlandığını duyurdu.

Kapasiteleri genellikle 300 megavata kadar olan bu reaktörlerin, endüstriyel olarak ön üretilmesi ve ihtiyaca göre birleştirilmesi amaçlanıyor.

AB, karbon emisyon ticareti gelirlerinden finanse edilen bu fonla, 2030'a kadar ilk yerli reaktörleri piyasaya sürmeyi hedefliyor.

AB İçinde Nükleer Enerji Üzerine Görüş Ayrılığı

Nükleer enerji politikası, AB üye ülkeleri arasında ciddi bir görüş ayrılığına yol açıyor.

Fransa'nın liderliğindeki İtalya, Polonya ve Macaristan gibi ülkeler nükleer enerjiyi savunurken, Almanya, Avusturya ve İspanya'nın başını çektiği grup bu genişlemeye karşı çıkıyor.

Almanya Çevre Bakanı Carsten Schneider, AB Komisyonu'nun nükleer enerjiyi canlandırma ve "mini reaktörleri" destekleme planlarını sert bir dille eleştirdi.

"Nükleer bir hayale kapılmak yerine, rüzgar ve güneş gibi daha güvenli ve ucuz alternatiflere odaklanıyoruz." diyen Schneider, küçük reaktörlerin "tehlikeli, verimsiz ve pahalı" olduğunu savundu ve AB Komisyonu'nun stratejisini eleştirdi.

Schneider, 75 yıl sonra bile riskli bir teknolojinin devlet sübvansiyonlarına ihtiyaç duymasının "düşündürücü" olduğunu belirterek, "Daha iyi alternatifler mevcutken, yeni ve riskli reaktörlere daha fazla vergi mükellefi parası harcanması doğru değil." dedi.

SMR teknolojisinin uzun yıllardır yaygınlaşamadığına dikkat çeken Schneider, santraller küçülse de nükleer atık ve güvenlik gibi temel sorunların daha da artacağını savundu.

Schneider, rüzgar ve güneş enerjilerinin daha ucuz olduğunu ve bu kaynakların enerji dönüşümünü başarıyla yönlendirdiğini, radyoaktif atık üretmediğini vurguladı.

Almanya'nın daha güvenli ve erişilebilir alternatiflere odaklandığını belirten Schneider, nükleer enerjiden çıkış sürecinin ülkeyi daha güvenli hale getirdiğini savundu.

Yüksek Maliyet ve Teknik Zorluklar Ön Planda

Nükleer yatırımların önündeki en büyük engelin yüksek maliyetler ve inşa sürecindeki gecikmeler olduğu belirtiliyor.

Fransa'da geçen yıl faaliyete geçen Flamanville reaktörünün maliyetinin 3 milyar avrodan 13 milyar avroya çıkması ve inşaat süresinin 5 yıldan 17 yıla uzaması, bu zorlukların en somut örneği olarak gösteriliyor.

Macron, nükleer enerji projelerinin de hidrojen veya batarya projeleri gibi "Ortak Avrupa Çıkarı için Önemli Projeler (IPCEI)" kapsamında değerlendirilmesini ve devlet yardımlarıyla desteklenmesini talep ediyor.