Avrupa'daki Havayolu Şirketleri Zor Durumda! İflas Tehlikesi Kapıda

Avrupa'nın en büyük bütçe dostu hava yolu şirketlerinden Ryanair Group'un CEO'su Michael O'Leary, Orta Doğu'daki çatışmaların ve Hürmüz Boğazı'ndaki sorunların, uçak yakıtı fiyatlarını artırarak Avrupa havayolu şirketlerini iflas tehlikesiyle karşı karşıya bırakabileceği konusunda uyardı.

O'Leary, CNBC'ye verdiği demeçte, havacılık sektörünün Orta Doğu kaynaklı jeopolitik belirsizlikler ve artan maliyet baskılarıyla mücadele ettiğini dile getirdi.

Jet A-1 yakıtının varil başına fiyatının 80 dolardan 150 doların üzerine çıktığını belirten O'Leary, "Bu fiyatlar temmuz, ağustos ve eylül aylarında da devam ederse, Avrupa'daki havayolu şirketlerinin birer birer kapandığını göreceğiz." dedi.

İrlanda merkezli Ryanair'in, yakıt ihtiyacının yüzde 80'inde fiyat sabitleme yaparak kendini koruma altına aldığını ifade eden O'Leary, diğer şirketlerin zayıf sabitleme pozisyonları nedeniyle finansal sıkıntılar yaşayabileceğini öngördü. Ryanair, bu avantajını kullanarak bilet fiyatlarını düşük tutarak rakiplerine karşı rekabet avantajı sağlamayı planlıyor.

Michael O'Leary, haziran ayında beklenen jet yakıtı tedarik krizinin, yakıt şirketlerinden gelen bilgiler doğrultusunda azaldığını belirtti.

Tedarikçilerle yapılan görüşmelere göre haziran sonuna kadar bir kesinti beklenmediğini ifade eden O'Leary, "Hürmüz Boğazı'nın bir an önce açılması gerekiyor. İngiltere gibi Kuveyt petrolüne bağımlı pazarlarda risk azalmış olsa da durum hala hassas." değerlendirmesinde bulundu.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ BLOKAJ MALİYETLERİ ARTIRDI

Orta Doğu'da 28 Şubat'ta başlayan çatışmalar ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, Avrupa enerji piyasalarında ve havacılık sektöründe sarsıntılara yol açtı.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) verileri, jet yakıtı fiyatlarının hızla yükseldiğini gösteriyor.

IATA Jet Yakıt Endeksi'ne göre, 27 Şubat'ta varil başına 99,4 dolar olan küresel fiyatlar, savaşın başlamasından bir ay sonra, 3 Nisan'da yüzde 110 artarak 209 dolara çıktı.

Kuzeybatı Avrupa'da navlun ve sigorta dahil (CIF) fiyatlar ise varil başına 216,9 dolara ulaşarak rekor kırdı. 24 Nisan itibarıyla fiyatlar 179,46 dolara düşse de kriz öncesi seviyelerin oldukça üzerinde seyrediyor.

Krizin merkezinde, küresel petrol ticaretinin ana rotası olan Hürmüz Boğazı'ndaki blokaj bulunuyor. 28 Şubat'ta başlayan savaş sonrası ticaret akışının aksamasıyla; günlük 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürünü sevkiyatında kesintiler yaşandı. Bu durum, havacılık sektöründe ciddi bir arz kısıtı ve maliyet baskısı oluşturdu.

Orta Doğu'daki istikrarsızlık sadece jet yakıtını değil, doğal gaz ve ham petrol fiyatlarını da etkiledi. Avrupa Birliği (AB), savaşın başladığı 28 Şubat'tan bu yana enerji ithalatı için yaklaşık 24 milyar avro ek maliyetle karşı karşıya kaldı.

SEKTÖRDE KESİNTİLER VE EK ÜCRETLER

Uçak yakıtı ihtiyacının yaklaşık yüzde 70'ini kendi kaynaklarıyla karşılayabilen, geri kalanında ise büyük ölçüde Orta Doğu ve Körfez ülkelerine bağımlı olan Avrupa Birliği (AB) rafinerileri, tedarik zincirindeki kırılma nedeniyle "kıtlık" riskiyle karşı karşıya kaldı.

Yakıt maliyetlerinin iki katına çıkması, kıta genelinde operasyonel dengeleri alt üst ederken, havayolu şirketlerini kapasite düşürmeye ve kitlesel uçuş iptallerine zorladı.

Artan maliyet baskısı karşısında Avrupa'nın önde gelen havayolu şirketleri operasyonel stratejilerini yeniden düzenliyor.

Alman hava yolu şirketi Lufthansa, yakıt tasarrufu hedefleri doğrultusunda ekim ayına kadar 20 bin kısa mesafeli uçuşu programından çıkardı.

İngiltere merkezli düşük maliyetli havayolu şirketi EasyJet, mart ayında 25 milyon sterlin ek yakıt faturasıyla karşılaştığını duyurdu. Yılın ilk yarısında 540 ile 560 milyon sterlin arasında zarar bekleyen şirket, kapasite kesintilerinin yanı sıra bilet fiyatlarında artış sinyali verdi.

İskandinavya Havayolları (SAS) maliyetler nedeniyle bin uçuşu iptal ederken, Hollandalı KLM kapasitesini 80 uçuş azaltma kararı aldı.

Air France-KLM Group ise artan giderleri dengelemek amacıyla uzun mesafeli uçuşlarda yolcu başına 100 avroluk "ek yakıt harcı" uygulamasına geçti.

BRÜKSEL HAREKETE GEÇİYOR

Avrupa Birliği (AB), Orta Doğu'da derinleşen çatışmaların ve Hürmüz Boğazı'ndaki arz daralmasının tetiklediği enerji krizine karşı kapsamlı bir acil durum planı hazırladı. Hava yolu şirketlerinin ve Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol’un "Avrupa kısa sürede jet yakıtı kıtlığı riskiyle karşılaşabilir" uyarısının ardından harekete geçen AB Komisyonu, "AccelerateEU" planını kamuoyuna tanıttı.

İthal fosil yakıtlara bağımlılığın son 5 yılda ikinci kez büyük bir krize yol açması üzerine hazırlanan plan, havalimanları ve havayolu şirketleri arasındaki koordinasyonu en üst seviyeye çıkarmayı hedefliyor.

Plana göre, enerji alanında AB düzeyinde daha güçlü koordinasyon sağlanacak. Gaz depolarının doldurulması, petrol stoklarının kullanımı, ulusal acil önlemler ile jet yakıtı ve dizel arzının güvence altına alınması gibi alanlarda işbirliği artırılacak. Üye ülkelerin acil durum tedbirleri, petrol rafinerisi üretim kapasitesi de dahil olmak üzere yakından koordine edilecek.

AB genelinde ulaşım yakıtlarının üretimi, ithalatı, ihracatı ve stok seviyelerini izlemek amacıyla yeni bir "Yakıt Gözlemevi" kurulacak.

Bu mekanizma sayesinde olası yakıt kıtlıkları hızlı şekilde tespit edilecek ve acil durumlarda dengeli yakıt dağılımı sağlanacak.

Komisyon, yüksek jet yakıtı fiyatları ve olası arz sıkıntılarının havacılık sektörü üzerindeki etkisini azaltmak için mevcut AB havacılık kurallarındaki esnekliklere açıklık getirecek.

Enerji analistleri, AB'nin bu adımlarının stratejik önemine dikkat çekmekle birlikte, planın sınırlarına işaret ediyor.

Uzmanlara göre "AccelerateEU", jet yakıtı fiyatlarını doğrudan düşürmekten ziyade, arz zincirindeki kopmaları engellemeye ve olası bir fiziksel yakıt kıtlığının önüne geçmeye odaklanıyor.