Avrupa'nın Çelişkili Tutumu: İnsan Onuru ve İsrail İlişkileri
Avrupa Birliği, insan hakları değerleriyle İsrail'in stratejik çıkarları arasında sıkışmış durumda, bu da derin bir varoluşsal kriz yaratıyor.
HABER7 - ÖZEL
Avrupa Birliği (AB), kurucu değerleri olan "insan hakları", "insan onuru" ve "hukukun üstünlüğü" ile İsrail’in stratejik ve ekonomik çıkarları arasında sıkışmış durumda, bu da AB için derin bir varoluşsal kriz yaratıyor.
İsrail Meclisi'nin (Knesset) Filistinli mahkumların idamını mümkün kılan tartışmalı yasayı onaylaması ve uluslararası raporlarda yer alan "apartheid" uygulamalarına karşı Brüksel’in somut bir yaptırım alamaması, sabırları taşırdı.
| Apartheid, Afrikaans dilinde "ayrılık" anlamına gelir. Tarihsel olarak, Güney Afrika'da 1948-1994 arasında uygulanan ırk ayrımcılığına dayalı bir devlet politikasıdır. |
Uzmanlar, siyasetçiler ve sivil toplum kuruluşları, 2000 yılından beri yürürlükte olan AB-İsrail Ortaklık Anlaşması'nın derhal askıya alınmasını talep ediyor; ancak diplomatik eylemsizlik Avrupa'ya ekonomik, sosyal ve prestij açısından ağır bir maliyet yüklüyor.
'NOBEL' GETİREN 'DEĞERLER'Avrupa Birliği’nin (AB) temelleri, Lizbon Antlaşması’nın 2. maddesi ve AB Temel Haklar Şartı’nda tanımlanıyor. Metinlerde insan onurunun dokunulmaz olduğu belirtilirken; özgürlük, demokrasi, eşitlik ve insan haklarına saygı, AB'nin tüm üyeleri için vazgeçilmez ortak ilkeler olarak vurgulanıyor. AB, bu değerler çerçevesinde yürüttüğü çalışmalar nedeniyle 2012'de Nobel Barış Ödülü'nü kazanmıştı. |
Günümüzde "insan onuru" vurgusunu sıkça dile getiren AB yönetimi, kendi değerlerini uluslararası alanda savunamamanın çaresizliğini yaşıyor.
Soykırımcı İsrail’in Filistin topraklarındaki sistematik hak ihlallerini "apartheid rejimi" olarak nitelendiren uluslararası raporlar göz önüne alındığında, Avrupa başkentleri durumu yalnızca diplomatik kınamalarla izlemekle yetiniyor.
AB-İSRAİL ORTAKLIK ANLAŞMASI: İHLALLERE RAĞMEN SÜRÜYOR
Brüksel ile Tel Aviv arasındaki ekonomik ve hukuki ilişkilerin temelini 2000'de yürürlüğe giren AB-İsrail Ortaklık Anlaşması oluşturuyor.
Bu anlaşma, İsrail'e Avrupa pazarında tarım, sanayi ürünleri ve ilaçlarda gümrük tarifelerinin kaldırılmasıyla büyük imtiyazlar sağlıyor.
Anlaşmanın tartışılmasının ana nedeni ise 2. maddesi. Bu madde, ortaklığın insan hakları ve demokratik ilkelere saygı temelinde sürdürüleceğini açıkça belirtiyor. İnsan hakları ihlalleri durumunda bu maddeye dayanarak anlaşmanın askıya alınması hukuken mümkün.
RUSYA'YA KAPLAN, İSRAİL'E KEDİİsrail’in Filistin’deki insanlık dışı uygulamaları ve Gazze'deki soykırım suçlarına rağmen, AB bugüne kadar somut bir yaptırım uygulamadı. Ukrayna'yı işgal eden Rusya'ya ise, Brüksel'de 140 milyar dolarlık varlığı dondurarak bilinen en büyük yaptırımları uyguladı. |
Buna ek olarak, İsrail 2021’de AB’nin en büyük araştırma ve yenilik platformu olan Ufuk Avrupa (Horizon Europe) programına "ortak ülke" statüsüyle dahil edildi.
FİLİSTİNLİLERİN İDAM EDİLMESİ
İsrail Meclisi'nin 48 hayır oyuna karşı 62 evet oyuyla kabul ettiği, Filistinli esirlerin idamını mümkün kılan yasa, İsrail’in insan hakları ihlallerinden sadece bir tanesi.
Mart 2026'da AB, bu yasanın kaldırılması için İsrail'e baskı yapmaya çalışsa da çabalar sonuçsuz kaldı.
İnsan hakları uzmanları, bu yasanın uluslararası hukuka ve insancıl hukuka açıkça aykırı olduğunu vurguluyor.
AB'nin, tüm bu insanlık dışı uygulamalara rağmen İsrail ile olan ortaklık anlaşmasını sona erdirmemesi Brüksel üzerindeki baskıyı artırıyor.
Eski İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) Direktörü Kenneth Roth, yasanın açıkça ayrımcı olduğunu belirtiyor. Roth’a göre düzenleme, Yahudi aşırılıkçıları kapsamazken yalnızca fiili olarak Filistinlilerin eylemlerine uygulanıyor. İsrail askeri mahkemelerinin işkenceyle alınmış itirafları kullandığını ve yüzde 96 gibi yüksek bir mahkumiyet oranına sahip olduğunu hatırlatan Roth, idam kararının jüri oy birliği yerine çoğunluk kararıyla alınabilmesi ve infaz için en fazla 90 gün süre tanınması nedeniyle bu düzenlemeyi "intikam ve kontrol yasası" olarak nitelendiriyor. |
Uluslararası Af Örgütü Araştırmacısı Budour Hassan ise, 7 Ekim 2023’ten bu yana 100’den fazla Filistinlinin İsrail gözaltındayken hayatını kaybettiğini, hapishanelerde işkence ve ölümlerin zaten yaşandığını, bu yasayla birlikte fiilen yargısız infazların resmi "yargısal infazlara" dönüştürüldüğünü ifade ediyor.
Hassan’a göre AB’nin kınamaları yetersiz ve İsrail, maddi sonuçlarla karşılaşmadığı sürece geri adım atmayacak.
AP'DEN ÖZ ELEŞTİRİ: "KENDİ EYLEMSİZLİĞİMİZİN SONUÇLARINI ÖDÜYORUZ"
Avrupa Parlamentosu’nun (AP) liberal çizgideki Renew Europe grubundan İrlandalı milletvekili Barry Andrews, Lübnan’ın başkenti Beyrut’a yaptığı ziyaretin ardından Avrupa Birliği’nin (AB) Orta Doğu politikasını sert sözlerle eleştirdi. Andrews, AB’nin tutumunu “zayıf” ve “acınası” olarak tanımladı.
AB NE YAPABİLİR?AB’nin elinde bulundurduğu ancak kullanmaktan kaçındığı hukuki araçlara dikkat çeken Barry Andrews, özellikle “Engelleme Mevzuatı” mekanizmasının devreye alınması gerektiğini vurguladı. Söz konusu düzenlemenin, ABD’nin İsrail’i boykot eden şirketlere yönelik baskısına karşı Avrupalı firmaları korumayı amaçladığını belirten Andrews, finans teknolojisi şirketi Stripe’ın, ABD kaynaklı baskılar nedeniyle Birleşmiş Milletler Özel Raportörü Francesca Albanese ile ilgili işlemleri engellemesini bu duruma örnek gösterdi. Andrews ayrıca, İsrail’in sivil toplum kuruluşları ile UNRWA’ya yönelik kısıtlamalarının, AB’nin veri koruma ve mahremiyet standartlarıyla artık örtüşmediğini savunarak, “Veri Yeterliliği” statüsünün yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulundu. |
Avrupa’nın Orta Doğu’daki gelişmelere karşı yeterince güçlü bir duruş sergileyemediğini ifade eden Andrews, bu durumun kıta için ciddi sonuçlar doğurduğunu belirtti. Andrews, enflasyon, artan enerji maliyetleri ve düzensiz göç gibi krizlerin bu politikanın bedeli olduğunu vurguladı: "İsrail'e karşı kendi eylemsizliğimizin sonuçlarını ödüyoruz."
Gazze konusunun Aralık 2025’ten bu yana Avrupa Parlamentosu gündeminden tamamen düşmüş olması ise, söz konusu eylemsizliğin bir diğer göstergesi olarak değerlendirildi.
Yorumlar (0)
Yorum Yaz
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!