Azerbaycan'ın Bağımsızlık Meşalesi Ebulfez Elçibey: Fikirleri ve Mücadelesiyle 26. Yılında Anılıyor

Azerbaycan’ın Sovyetler Birliği’nden ayrılarak bağımsızlığını kazanmasında tarihi bir rol üstlenen Ebulfez Elçibey, vefatının 26. yıl dönümünde saygı ve rahmetle yad ediliyor. Hayatını ülkesinin özgürlüğüne ve Türk dünyasının birleşmesi idealine adayan efsanevi lider, geride bıraktığı fikirleriyle bugün de tüm Türk coğrafyasında derin izler taşımaya devam ediyor.

Bilim Dünyasından Sovyet Zindanlarına Uzanan Bir Ömür

Nahçıvan’ın Ordubad bölgesine bağlı Keleki köyünde 1938 yılında dünyaya gözlerini açan Elçibey, ilk ve orta öğrenimini burada tamamladı. Ardından Azerbaycan Devlet Üniversitesi Doğu Bilimleri Fakültesi Arap Filolojisi Bölümü’nü başarıyla bitirdi. Mezuniyetinin akabinde Mısır’da bir süre tercüman olarak görev yapan Elçibey, ülkesine dönerek akademik kariyerine odaklandı.

1969 yılında "Tolunoğulları Devleti" üzerine yazdığı doktora teziyle dikkat çeken Elçibey, üniversitede ders verdiği dönemde öğrencilerine Türkçülük ideolojisini ve bağımsızlık bilincini aşılamaya çalıştı. Bu milli uyanış faaliyetleri nedeniyle Sovyetler Birliği Devlet Güvenlik Komitesi’nin (KGB) radarına girdi. 1975 yılında "Sovyet karşıtı propaganda yapmak" suçlamasıyla tutuklanarak 1 yıl 7 ay hapis cezasına çarptırıldı.

Bağımsızlık Mücadelesi ve Cumhurbaşkanlığı Dönemi

Hapisten çıktıktan sonra Azerbaycan Bilimler Akademisi Elyazmalar Enstitüsünde çalışmalarını sürdüren Elçibey, 1988’de alevlenen bağımsızlık hareketinin en ön safında yer aldı. 1989 yılında kurulan Azerbaycan Halk Cephesi’nin (AHC) liderliğine seçildi.

Ülkenin kaderini belirleyen 7 Haziran 1992 tarihindeki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde halkın büyük teveccühünü kazanarak yüzde 60,9 oy oranıyla cumhurbaşkanı seçildi. Göreve gelir gelmez milli devlet yapısını inşa etmeye başlayan Elçibey, Sovyet ordusunun Azerbaycan topraklarından tamamen çıkarılmasını sağlayarak milli ordunun temellerini attı. Kendi döneminde milli paranın basılması, Kiril alfabesinden Latin alfabesine geçiş yapılması ve eğitimde fırsat eşitliği sağlayan üniversite test sisteminin getirilmesi gibi çok kritik reformlara imza attı.

Türkiye Sevdası ve "Mustafa Kemal'in Askeriyim" Mesajı

Dış politikada her zaman Türkiye ile stratejik ortaklığı ve kardeşliği en üst seviyede tutan Elçibey, cumhurbaşkanı seçilmesinin hemen ardından ilk resmi yurt dışı ziyaretini 24-27 Haziran 1992 tarihlerinde Türkiye’ye gerçekleştirdi. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) kürsüsünden hitap ederken sarf ettiği "Mustafa Kemal'in yolunu izliyoruz." sözleri iki ülke arasındaki sarsılmaz bağı simgeliyordu.

Anıtkabir ziyareti sırasında şeref defterine yazdığı "Ey büyük Türk, Büyük Komutan. Sizi ziyaret etmekle kendim ve milletim adına onur duydum. Senin askerin Elçibey." ifadeleri ise hafızalara kazınan en anlamlı mesajlardan biri oldu.

Siyasi Çalkantılar ve Ankara'da Veda

Karabağ’da süregelen savaş ve ülke içerisinde baş gösteren siyasi krizler nedeniyle Elçibey’in iktidar dönemi uzun soluklu olamadı. Haziran 1993’te patlak veren Gence isyanının ardından iç savaşı önlemek adına görevinden ayrılarak doğduğu Keleki köyüne çekildi. Burada yaklaşık 4,5 yıl gözlerden uzak bir yaşam sürdükten sonra Bakü’ye dönerek Azerbaycan Halk Cephesi Partisi’nin Genel Başkanı olarak siyasi mücadelesine kaldığı yerden devam etti.

Ömrünün son yıllarında ciddi sağlık sorunlarıyla mücadele eden Elçibey, tedavi gördüğü Ankara Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hastanesi’nde (GATA) 22 Ağustos 2000 tarihinde yaşama veda etti. Arkasında sade bir yaşam, sarsılmaz bir vatan sevgisi ve Türk dünyası birliği vizyonu bırakan Elçibey, bugün de dualarla yad ediliyor.