Bağımsızlık Yolunda Azerbaycan: İki Yüzyıl Arasında Bir Yolculuk

Azerbaycan, 28 Mayıs 1918'de Mehmet Emin Resulzade'nin liderliğinde Doğu'nun ilk demokratik cumhuriyetlerinden biri olarak tarih sahnesine adım attı.

Bu bağımsızlık dönemi, 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılmasına kadar kesintiye uğrasa da, Azerbaycan halkı tarihindeki bu önemli dönemi asla unutmadı.

1991'de yeniden bağımsız bir devlet olarak dünya sahnesine çıktı ve 1990'da Sovyet ordusunun yaptığı katliamlar, halkın bağımsızlığına olan inancını daha da pekiştirdi. Bağımsızlık ilanının ardından halk, 29 Aralık 1991'de yapılan referandumda bağımsızlığı büyük bir coşkuyla destekledi.

Karabağ Savaşları ve Azerbaycan'ın Egemenlik Mücadelesi

Bağımsızlığın ilk yıllarında Azerbaycan, Ermenistan ile Karabağ bölgesi üzerinde çatışmalara girdi ve bu mücadeleler, 1991-1993 yılları arasında Ermenistan'ın toprakları işgal etmesiyle sonuçlandı. Bu süreçte yaklaşık 1 milyon Azerbaycanlı yerinden edildi. Yıllarca süren müzakerelerin sonucunda anlaşmaya varılamaması, Azerbaycan'ın 2020'de kapsamlı bir karşı saldırı başlatmasına neden oldu. Bu "Vatan Muharebesi" olarak anılan savaş 44 gün sürdü ve Azerbaycan, işgal altındaki topraklarını geri kazandı. 2023'te Karabağ bölgesindeki antiterör operasyonları, ülkenin toprak bütünlüğünü yeniden sağladı.

Enerji Projeleri ve Ekonomik Gelişim

Azerbaycan'ın ekonomik kalkınmasının temelleri, 1994'te Haydar Aliyev'in imzaladığı "Asrın Anlaşması" ile atıldı. Bu anlaşma, ülkenin petrol yataklarının işletilmesini ve dünya pazarlarına açılmasını sağladı. 1990'larda neredeyse durma noktasına gelmiş olan petrol üretimi, günümüzde 30'dan fazla ülkeye ihracat yapılabilecek düzeye ulaştı. İlham Aliyev döneminde ise doğal gaz sektörü büyük bir atılım yaptı ve Güney Gaz Koridoru'nun inşası ile Azerbaycan gazı Avrupa'ya taşınır hale geldi.

Türkiye ile Derinleşen Stratejik İlişkiler

Azerbaycan, bağımsızlığını ilk tanıyan ülke olan Türkiye ile "bir millet, iki devlet" anlayışıyla derin bir bağ kurdu. Bu stratejik ortaklık, Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ve TANAP gibi büyük projelerin hayata geçirilmesinde etkili oldu.

İkinci Karabağ Savaşı'nda Türkiye, Azerbaycan'a olan siyasi ve manevi desteğini esirgemedi ve bu destek uluslararası müdahaleleri önlemekte önemli bir rol oynadı. İlişkiler, 2021 yılında imzalanan Şuşa Beyannamesi ile daha da güçlendi.

Uluslararası Arenada Azerbaycan

Azerbaycan, bağımsızlığını kazandıktan sonra uluslararası arenada daha aktif bir rol üstlendi. Türk Devletleri Teşkilatı ve Bağlantısızlar Hareketi gibi birçok örgütte etkin bir üye oldu. 2024 yılında BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Taraflar Konferansı'na ev sahipliği yaparak uluslararası prestijini artırdı. Geçmişine duyduğu gurur ve geleceğe yönelik kararlı adımlarıyla Azerbaycan, bağımsızlığının 34. yılını kutluyor. .

Kaynak: AA