Bakan Bolat: Gümrük Birliği'nin Güncellenmesi Tedarik Zinciri Dayanıklılığını Artıracak

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin (TOBB) Brüksel Temsilciliği'nde düzenlenen 'Çok Taraflı Ticaret Sisteminin Canlandırılması' konulu üst düzey yuvarlak masa toplantısının açılışında konuştu. Bu etkinlik, Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) ve Avrupa Ticaret ve Sanayi Odaları Birliği (Eurochambres) iş birliğiyle gerçekleştirildi.

Bolat, küresel ticaretin öngörülemez bir hal aldığı, tek taraflı önlemler ve korumacılığın arttığı, sanayi rekabetinin yoğunlaştığı bir dönemden geçildiğini belirtti. Ticaretin hâlâ dinamik olduğunu, ancak daha yavaş büyüme, yüksek belirsizlik ve devlet müdahalesinin arttığı bir ortamda işlediğini vurguladı. Küresel ekonominin şoklara karşı dayanıklılık gösterdiğini, ancak bu dayanıklılığın kırılgan olduğunu ifade etti.

Bolat, ülkelerin tedarikçilerini ve ticaret ortaklarını çeşitlendirmeye çalıştıklarını ve üretimlerini kilit pazarlara yakın yerlere taşıdıklarını dile getirdi. Piyasa bağlantılarının sürmesine karşın, güvenlik ve egemenliğin ticaret politikalarının merkezinde olduğunu söyledi. Ekonomik politikaların daha müdahaleci hale geldiği, ticaretin iklim odaklı bir yöne evrildiği ve küresel ekonominin jeopolitik şoklara daha açık hale geldiği bir dönemde olunduğunu belirtti.

Bolat, çok taraflı ticaret sisteminin ciddi sınamalarla karşı karşıya olduğunu belirterek şöyle devam etti: "Kurallara dayalı sistemin sağladığı öngörülebilirlik ve güvenilirliğe ihtiyaç duyuluyor. Türkiye, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) reformunu, sistemin güvenilirliğini korumak için pratik bir zorunluluk olarak görüyor. Adil bir ticaret çerçevesi oluşturmak için ortak paydalara odaklanmalıyız. Mevcut tıkanıklık, sistemin temel ilkelerinden değil, güven erozyonundan kaynaklanıyor. Bu erozyon, haksız rekabet ve ticari dengesizliklere yol açan politikalardan ileri geliyor."

Türkiye'nin, küresel ticarette adalet ve eşit rekabet koşullarının güçlendirilmesine büyük önem verdiğini ifade eden Bolat, sübvansiyonlar, aşırı kapasiteye yol açan politikalar ve ticareti bozucu uygulamalar üzerine çalışmaların artırılması gerektiğini söyledi. Türkiye'nin, DTÖ kapsamındaki müzakerelere Cenevre'de açık fikirli ve yapıcı şekilde katılmaya devam edeceğini belirtti.

DTÖ'nün geçen ay Kamerun'da düzenlenen 14. Bakanlar Toplantısı'nda Türkiye'nin e-ticaret moratoryumunun iki yıl daha uzatılmasını onayladığını belirten Bolat, uzun vadeli bir uzatmanın elektronik iletimlerin kapsam ve tanımına ilişkin ortak anlayışa dayanması gerektiğini vurguladı.

Bolat, dijitalleşen küresel ekonomide moratoryumun istenmeyen dengesizlikler yaratmaması ve gelişmekte olan ülkelerin politika alanını kısıtlamamasının önemine dikkat çekti.

Ticaret Bakanı Bolat, Türkiye'nin çok taraflı ticaret sistemini güçlendirme çabalarının, özellikle Avrupa Birliği (AB) ile yürütülen bölgesel ve ikili işbirlikleriyle tamamlayıcı nitelikte olduğunu belirtti. AB ve Türkiye arasında ticaret hacminin 1995'te 27 milyar dolardan geçen yıl 233 milyar dolara çıktığını söyledi.

Türkiye'nin toplamda 289 milyar dolarlık doğrudan yatırım çektiğini ve bunun büyük kısmının AB ülkelerinden geldiğini aktaran Bolat, "Gümrük Birliği ile Türkiye, Avrupa değer zincirlerinin ayrılmaz bir parçası haline geldi ve imalat sanayisinde daha dayanıklı, çeşitlendirilmiş tedarik zincirlerine katkı sağlayabilecek konumda." dedi.

Bolat, AB Komisyonu'nun 4 Mart'ta açıkladığı Sanayi Hızlandırıcı Yasa taslağının Türkiye'yi kapsayan bir hukuki zemin sunduğunu ve bu gelişmeyi memnuniyetle karşıladıklarını ifade etti. Ancak taslaktaki bazı belirsizliklerin giderilmesi gerektiğini de belirtti.

AB'nin Temmuz 2026'da uygulamaya koymayı planladığı yeni tedbirlerin "derin ekonomik entegrasyonu" zayıflatma riski taşıdığına dikkat çeken Bolat, Türkiye'nin Gümrük Birliği kapsamındaki tercihli ortak statüsünün dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Bolat, "Gümrük Birliği'nin modernizasyonu, tedarik zinciri dayanıklılığını artırmak ve Türkiye-AB ekonomik ilişkilerinin potansiyelini tam olarak ortaya çıkarmak için stratejik bir zorunluluk haline geldi." dedi.

Bolat, Türkiye'nin çok taraflı sistem içinde ve AB ile stratejik ortaklığı çerçevesinde yapıcı, proaktif bir rol oynamaya devam edeceğini belirtti. Gümrük Birliği'nin modernizasyonu ve açık, yapıcı diyalog sayesinde iki tarafın ortaklığının faydalar sağlayacağına inandıklarını ifade etti.

Ortak çabalar ve ileriye dönük bir vizyonla mevcut zorlukların fırsata dönüştürülebileceğini belirten Bolat, "Türkiye ve AB için daha kapsayıcı, dayanıklı ve müreffeh bir gelecek inşa edebiliriz. Bu yaklaşım, çok taraflı ticaret sistemi için de olumlu sonuçlar doğuracaktır." dedi.

Toplantıya Türkiye'nin AB nezdindeki Daimi Temsilcisi Büyükelçi Yaprak Balkan, üst düzey AB yetkilileri, TOBB Başkanı ve Eurochambres Başkan Yardımcısı Rifat Hisarcıklıoğlu ve diğer temsilciler katıldı.