Banka Verileri Mercek Altında: 2025 İçin Maliye Bakanlığı’nın Yeni Takip Programı

Mithat Yurdakul - Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2025 yılına dair vergi denetim stratejileri kapsamında, 3.5 milyonun üzerinde vergi mükellefini detaylı bir incelemeye tabi tuttu. Bu süreçte, 10 milyar satırlık banka verisi taranarak, her türlü finansal hareket ve para transferi dikkatle incelendi. 2025 yılı analizlerinin bir parçası olarak, şu ana kadar 2.1 trilyon lira değerinde ticaret hacmine sahip 36 bini aşkın yüksek riskli kurum tespit edildi. Ayrıca, bin 700'den fazla farklı sektörde risk taşıyan mükellefler belirlendi. Özellikle perakende ticaret, inşaat, imalat ve lojistik sektörleri üzerinde yoğunlaşan incelemeler, bu alanların risk potansiyelini gözler önüne seriyor.

Alarmlar Çalıyor!

Gelen bilgilere göre, sistem belirli kriterleri tespit ettiğinde alarm veriyor. Vergi Denetim Kurulu'nun yaptığı incelemelere göre, bir mükellefin yüksek riskli olarak değerlendirilmesine neden olan faktörler arasında, şirket hesaplarına giren para ile beyan edilen gelir arasındaki uyumsuzluk ve şirket fonlarının sürekli olarak ortakların, yöneticilerin veya aile üyelerinin kişisel hesaplarına aktarılması yer alıyor. Bu gibi durumlar, sistem tarafından anında algılanıyor. Kripto para borsalarından gelen yüksek miktarlı transferler de inceleme radarında yer alıyor. Bir şirketin, sektör ortalamasının çok altında bir kar beyan etmesi ve aynı zamanda lüks yaşam göstergeleri, sistemin dikkatini çeken diğer unsurlar arasında bulunuyor. Ayrıca, pos cihazı gelirleri ile beyanlar arasındaki büyük farklılıklar da risk işaretleri olarak değerlendiriliyor.

Veri Analizi Ayrıştırılıyor

10 milyar satırlık banka verisi üzerinde yürütülen çalışmalar, 3.5 milyon mükellefin tüm banka bilgilerinin sisteme yüklenmesiyle başlatıldı. İlk aşamada, maaş ödemeleri, krediler, döviz alım satımları gibi 50'den fazla ticari olmayan işlem ayıklanıyor ve geriye sadece ticari amaç taşıyan işlemler bırakılıyor. Bu filtreleme sonrasında elde edilen veriler, hassas bir şekilde sınıflandırılıyor. Paranın kripto borsasından mı, bir ortaktan mı geldiği ve harcama yönü gibi hareketler, e-belge bilgileri ile eşleştirilerek detaylı analiz ediliyor.

2024 yılına ilişkin yapılan incelemelerde de 40 bin mükellef “yüksek riskli” olarak etiketlendi ve bu mükelleflerin oluşturduğu ticaret hacmi 2.9 trilyon TL'ye ulaştı. Bu çalışmalardan sonra, yaklaşık 18 bin mükellef vergi beyannamelerini tekrar düzenlemek zorunda kaldı ve bu sayede devletin vergi tabanı 32 milyar lira genişledi. Vergi analizleri sayesinde binden fazla işletme, 6.3 milyar liralık “zarar”dan 2.36 milyar liralık “kar”a geçiş yaptı.

Gelir Vergisinde Beyanname Artışı

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından yürütülen çalışmalar sonucunda, geçen yıl elde edilen kazançlara yönelik yaklaşık 5.5 milyon vergi beyannamesi sunulmuş ve bu alanda rekor kırılmıştı. Ayrıca, 401 bin mükellef ilk kez beyanname verdi.

GİB verilerine göre, 2024 yılında 4.4 milyon ve geçen yıl yaklaşık 5 milyon beyanname verilmişken, bu yıl beyan edilen toplam beyanname sayısı 2024 yılına göre yüzde 24 artarak 5 milyon 457 bine ulaştı. Beyan edilen toplam gelir vergisi matrahı, 2023 yılı için 669 milyar lira, 2024 yılı için 1 trilyon 370 milyar lira olarak belirlenirken, bu yıl 2 trilyon 355 milyar liraya yükseldi. Hesaplanan vergi tutarı ise 2023 yılı için 202 milyar lira ve 2024 yılı için 411 milyar lira olarak kaydedildi. Bu tutar, geçen yıl elde edilen kazançlar üzerinden üç yıllık dönemde yüzde 247 artarak 702 milyar liraya çıktı.

Vergi Beyannamelerinde Yeni Dönem

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, AA'ya yaptığı açıklamada, “2025 yılında elde ettikleri gelirleri zamanında beyan etmeyen ya da eksik beyanda bulunan mükellefler, pişmanlık hükümlerinden yararlanarak beyanname verebilir. Vergi adaleti ve kamu maliyesinin sürdürülebilirliği için gönüllü uyum oldukça önem arz ediyor” ifadelerini kullandı.