Belçika Mahkemesinden Önemli Karar: Soykırımın Önlenmesi İçin Gözler Tedbirlerde

Brüksel'den Bildirildi

Gazze ile ilgili davada Belçika'da önemli bir yargı kararı verildi.

Brüksel Temyiz Mahkemesi, 16 Mart'ta, daha önce reddedilen bir davayı yeniden değerlendirerek, devletlerin soykırımı önleme görevlerinin yargı denetimine tabi tutulabileceğine hükmetti.

Mahkeme, Belçika'nın uluslararası hukuka göre soykırımı önlemedeki yükümlülüklerinin yargı denetimine açık olduğuna karar verirken, bu görevlerin zamanında ve yeterli bir şekilde yerine getirilmediğine vurgu yaptı.

“Devlet İlk Kez Bu Şekilde Sorumlu Tutuldu”

Davayı açan “Droit pour Gaza” hareketinden, Brüksel Özgür Üniversitesi’nde hukuk profesörü ve Ceza Hukuku Araştırma Merkezi Direktörü Damien Scalia, kararın önemine dikkat çekerek süreci değerlendirdi.

Scalia, “Bu davayı kazanmaktan büyük mutluluk duyuyoruz çünkü bu, Avrupa’da ve belki de dünyada ilk kez bir devletin uluslararası hukuk kapsamındaki görevlerini yerine getirmediği için sorumlu tutulduğu bir durumu işaret ediyor. Bu, Soykırım Sözleşmesi ve Cenevre Sözleşmeleri ile insancıl hukuka ilişkin yükümlülüklerle ilgili olduğundan dolayı çok memnunuz.” dedi.

“Belçika Artık Suç Ortağı Olmamalı”

Kararın ardından, mahkemenin belirleyeceği somut tedbirlerin merakla beklendiğini belirten Scalia, Belçika’nın gelecekte uluslararası yükümlülüklerine uygun davranması gerektiğini vurgulayarak şöyle devam etti:

“Şimdi bizim beklediğimiz, Belçika'nın bu yükümlülüklere uygun hareket etmesidir. Özellikle, İsrail ordusunun işlediği soykırım, insanlığa karşı suçlar veya savaş suçlarına ortak olmaması ve mahkeme kararına uygun davranması gerekiyor.”

Scalia, mahkemenin mevcut aşamada Belçika’nın yükümlülüklerini ihlal ettiğini kabul ettiğini belirtti ve “Şu an için hakim, Belçika’nın uluslararası yükümlülüklerine uymadığı için sorumlu olduğunu söyledi. Bu, önemli bir aşama. Şimdi ise hakimden alınması gereken somut önlemleri açıklamasını bekliyoruz.” dedi.

Scalia, alınması gereken önlemlerin başında askeri ve çift kullanımlı ürünlerin geçişinin engellenmesinin geldiğini belirterek, “Bu, Belçika topraklarından, hava sahasından veya kara yoluyla askeri ya da çift kullanımlı olabilecek malların geçişinin durdurulması anlamına geliyor. Beklentimiz bu.” diye konuştu.

“Soykırım Riski Kabul Edildi, Nihai Tespit Bekleniyor”

Mahkemenin henüz doğrudan bir “soykırım” tespiti yapmadığını ancak riskin varlığına bağlı yükümlülüğü kabul ettiğini belirten Scalia, “Hakim, bir soykırım riski olduğu için bir yükümlülük bulunduğunu açıkladı. Ancak şu an için soykırımı tanımadı. Bunu da bekliyoruz ama bence ulusal hakim, Uluslararası Adalet Divanı’nın kararını bekleyecektir.” ifadelerini kullandı.

Scalia, alınan kararın Avrupa ve diğer ülkelerdeki davaları da etkileyebileceğini vurgulayarak, “Bunun diğer ülkeler için emsal olmasını umuyoruz. Çünkü bu, uluslararası hukukun bir yorumudur. Avrupa’daki ülkeler ve hatta dünya genelinde bir emsal olabileceğini düşünüyoruz.” diye ekledi.

Fransa, İsviçre, Hollanda, Almanya ve İngiltere’de de benzer süreçlerin sürdüğünü belirten Scalia, bu davalardan çıkacak sonuçların da sürecin yönünü belirleyebileceğini ifade etti.

“Asgari Yükümlülük: Suç Ortaklığına Girmemek”

Devletlerin soykırımı önleme görevlerine dair değerlendirmesinde Scalia, “Bunun kesin bir tanımını yapabilir miyiz bilmiyorum. Ancak ilk olarak devletler suç ortağı olmamalı, suç ortaklığı yapmamalı. Suç ortaklığı geniş bir kavramdır. Silah göndermek veya ordu tarafından kullanılan malları göndermek suç ortaklığı olarak değerlendirilebilir.” dedi.

Belçika’nın kendi şirketleri ve toprakları üzerinden geçen malları sıkı bir şekilde denetlemesi gerektiğini vurgulayan Scalia, “Asgari olan, ulusal şirketler tarafından satılan veya Belçika topraklarından geçen tüm mallara dikkat edilmesidir. Belçika elinden gelen her şeyi yapmalı, bu malları kontrol etmeli.” diye konuştu.

Mahkemenin gelecek süreçte özellikle “çift kullanımlı” ürünlerin transferine ilişkin daha somut tedbirler alınıp alınmayacağına karar vermesi bekleniyor.