Çanakkale Savaşları'nın Tıbbi Bilançosunu Aydınlatan 111 Yıllık Belge Bulundu

Çanakkale Savaşları Enstitüsü Müdürü Utkan Emre Er, Anadolu Ajansı’na verdiği demeçte, Çanakkale muharebeleri üzerine birçok araştırmanın yapıldığını, ancak yeni keşfedilen bir belgenin savaşın tıbbi yönünü ilk kez bu kadar açık şekilde ortaya koyduğunu belirtti.

Bu eşsiz belgenin '3. Kolordu Harp Cerideleri' çalışmaları kapsamında tespit edildiğini ifade eden Er, belgenin Anafarta Dergisi'nin 30’uncu sayısında yayımlandığını ve 1915 tarihli olduğunu söyledi. Raporda, 3. Kolordu ve Şimal Grubu Başhekimi Ali Rıza’nın imzası bulunuyor.

Er, belgenin en dikkat çekici yönünün, kara muharebelerinin başladığı 25 Nisan 1915 ile kasım ayı sonuna kadar olan dönemi kapsaması olduğunu belirtti.

Arıburnu ve Conkbayırı'nda gerçekleşen muharebelerin istatistiklerini içeren bu belgenin, askeri tarih ve istatistik bilimi açısından değerli bir kaynak olduğunu vurgulayan Er, şu ifadeleri kullandı:

"Raporda yer alan veriler, Çanakkale'deki insan kaybının boyutlarını gösteriyor. 3. Kolordu'nun savunduğu bölgeden 41 bin 471 yaralının kayıt altına alındığını görüyoruz. Bunların 40 binden fazlası sargı yerlerine ve hastanelere gönderilirken, 2 bin 549 Türk askeri hastanelerde şehit olmuştur. Bu rakamlar, Çanakkale'de sadece siperlerde değil, hastanelerde de büyük bir mücadele yaşandığını kanıtlıyor. Yayınladığımız belge, Osmanlı ordusunun lojistik ve sağlık altyapısındaki gücünü de ortaya koyuyor."

Er, askeri sağlık kuruluşlarının sadece Çanakkale ile sınırlı olmadığını belirterek, "Lapseki, Biga ve Ezine gibi farklı yerlerde sağlık tesisleri kurulmuştur. Ağır yaralılar deniz yoluyla İstanbul’a sevk edilmiştir, bu da bölgede iyi işleyen bir askeri hastane ağı olduğunu gösteriyor. Rapor, müttefik kuvvetlerin sert taktiklerini ve mühimmatın yol açtığı hasarı da detaylandırıyor. Gelibolu Yarımadası’nın coğrafi yapısı, bomba ve şarapnel yaralanmalarını artırmıştır. Belgedeki en çarpıcı detaylardan biri, uluslararası savaş hukukuna aykırı silahların kullanımıdır. Resmi kayıtlara göre, 'domdom kurşunları' ile 332 Türk askeri yaralanmıştır." dedi.

Er, göğüs göğse çarpışmaların da raporda yer aldığını belirterek, "Raporda, süngü hücumunda 83 askerimizin en kanlı şekilde yaralandığı veya şehit düştüğü kaydedilmiş. Bu istatistik, çarpışmaların ne kadar acımasız olduğunu ve süngünün ölümcül etkisini gösteriyor. Çanakkale Savaşları Enstitüsü olarak bu değerli belgeleri gün yüzüne çıkararak kahramanlarımızın anılarını yaşatmaya devam edeceğiz." diye konuştu.