Çocukların Dijital Güvenliği İçin Uluslararası İşbirliği Bildirgesi Açıklandı

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, 21-22 Nisan tarihlerinde Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği Çocuklara Yönelik Şiddet Özel Temsilciliği Ofisi ve UNICEF'in işbirliğiyle düzenlenen toplantının sonuç bildirgesi yayımlandı. Bu toplantı, bakanlar, heyet başkanları, hükümet yetkilileri, uluslararası kuruluşlar, özel sektör temsilcileri, akademisyenler, sivil toplum liderleri ve çocuk temsilcileri gibi geniş bir katılımcı kitlesini bir araya getirdi. Toplantı, sektörler, ülkeler ve bölgeler arasında işbirliğinin geliştirilmesi için büyük bir fırsat sundu.

Bildiride, dijital dünyaların çocuklara öğrenme, katılım ve gelişim açısından benzersiz fırsatlar sunduğuna dikkat çekilirken, aynı zamanda bu ortamların çocukları çeşitli şiddet ve zararlarla karşı karşıya bırakabileceği vurgulandı. Bu tehlikeler arasında çevrimiçi cinsel istismar, şiddet içerikli ve cinsel içeriklere maruz kalma, siber zorbalık, intihar ve kendine zarar verme teşvikleri, radikalleşme, nefret söylemi, sahte haberler, insan kaçakçılığı, suç örgütlerine katılım, mahremiyet ihlalleri, dolandırıcılık ve kimlik hırsızlığı gibi durumlar yer almaktadır.

Toplantıda, çocukların çevrimiçi ortamda karşılaştığı tehlikelerin hem boyut hem de karmaşıklık açısından arttığı belirtildi. Ancak bu sorunun tam boyutunun henüz tam olarak anlaşılmadığı ifade edildi. Özellikle yapay zeka teknolojilerindeki hızlı gelişmelerin, çocuklara yönelik çevrimiçi zararları yeniden şekillendirdiği ifade edildi.

Küresel çapta çocuklar, farklı platformlarda ve çevrimiçi ile çevrimdışı ortamlar arasında geçiş yapan, birbirine bağlı şiddet türlerine maruz kalabilmektedir. Ayrıca, çocuklara yönelik çevrimiçi suçların çoğu bildirilmemekte, mağdurlar ve şiddete maruz kalanlar tespit edilememekte, bu nedenle gerekli desteğe ulaşamamaktadırlar.

Sonuç bildirgesinde, çocukların ve gençlerin sürecin merkezine alınması gerektiği vurgulandı. Çocukların dijital yaşamlarını etkileyen kararlara anlamlı bir şekilde katılmalarının sağlanması gerektiği belirtildi.

Küresel, bölgesel ve ulusal düzeyde yasal ve yargısal adımların atıldığı, dijital hizmet sağlayıcıların ve suç faillerinin hesap verebilirliğinin güçlendirildiği ifade edildi. Ancak bugüne kadar atılan adımların, dijital ortamlardaki hızlı değişimlere ve çocukların bu ortamlara erişimindeki dönüşüme ayak uyduramadığı belirtildi.

Çocukların dijital ortamda korunması için yaş sınırını bir araç olarak kullanmanın birçok ülke tarafından değerlendirildiği bildirildi. Bu çabaların, zararlı tasarım özelliklerini ele almayı da kapsayan, çocukların gelişimini, güvenliğini ve esenliğini önceliklendiren kapsamlı ve hak temelli önlemlerle desteklenmesi gerektiği ifade edildi.

Çocukların dijital haklarının korunmasını güçlendirecek somut ve uygulanabilir adımların acilen alınması gerektiği vurgulandı. Bu bağlamda, mevzuat, politika ve uygulama arasında köprü kuran, etkin koordinasyona dayalı ve çocuk merkezli yaklaşımların güvence altına alınması gerektiği belirtildi.

Her devletin, özel sektörün, teknoloji şirketlerinin, meslek uzmanlarının, sivil toplumun, toplulukların, ailelerin, bakım verenlerin, çocukların ve gençlerin birlikte hareket etmesi gerektiği ifade edildi. Bu işbirliği ve koordinasyonun sürdürülebilmesi için gereken alanlar şöyle sıralandı:

Çocuklara yönelik tüm çevrimiçi şiddet, istismar, sömürü ve suç türlerini ele alan, dijital hizmet sağlayıcılarının platform ve hizmetlerini çocuklar için güvenli hale getirmesine uygun önlemler içeren daha güçlü hak temelli yasal çerçeveler.

Dijital hizmet sağlayıcılarının, çocukların güvenliğini ve mahremiyetini tasarım ve varsayılan ayarlar yoluyla gözetmelerini sağlamak için güçlü önlemler uygulamaları zorunlu kılınmalıdır. Teknoloji şirketleri, çocukların dijital güvenliğini artırabilecek dijital araçlar geliştirmeye ve paylaşmaya teşvik edilmelidir.

Aileleri, okulları ve çocuk koruma hizmetlerini destekleyecek entegre çocuk koruma sistemlerinin güçlendirilmesi, çevrimiçi şiddet mağduru çocukların ve zarar görenlerin entegre, çocuk dostu destek hizmetlerine, şikayet ve bildirim mekanizmalarına ve adalete hızlı ve etkili şekilde erişimlerinin sağlanması gerekmektedir.

Çocukların çevrimiçi güvenlik becerilerini artıran, eleştirel düşünmeyi ve sorumlu dijital katılımı teşvik eden, aynı zamanda ebeveynlerin, bakım verenlerin, eğitimcilerin ve diğer meslek uzmanlarının kapasitelerini geliştiren, genişletilmiş dijital okuryazarlık ve farkındalık artırma çalışmaları önemlidir.

Çocukların çözümün bir parçası olarak dahil edilmesi; güvenli, kapsayıcı ve çocukların gelişen kapasitelerine saygılı katılım yolları sunularak, dijital yaşamlarını etkileyen kararlara anlamlı katılımlarının sağlanması gerekmektedir.

Özellikle kolluk kuvvetleri, adalet sektörü ve mağdur desteği bağlamında, bilgi paylaşımını, akranlar arası etkileşim ve eğitimi içeren uluslararası işbirliği önem arz etmektedir.

Bildiride ayrıca, "Çocukların dijital ortamlarda karşılaştığı riskler gerçektir, ancak değişim yönündeki ivme de gerçektir. Bu yuvarlak masa toplantısı, tepkisel önlemlerden önleyici, hak temelli eyleme kararlılıkla geçilmesi ve dijital ortamın her çocuk için güvenli ve yararlı hale getirilmesi yönünde ivme yaratma yolunda çok taraflı önemli bir adımdır." ifadelerine yer verildi.