Dijital Çağda Sömürgecilik: Verinin Gücü ve Riskleri

Ankara

Sömürgecilik, tarih boyunca bir ülkenin başka topraklar üzerinde siyasi, ekonomik ve kültürel üstünlük kurması olarak tanımlanmıştır. Ancak teknoloji çağıyla birlikte sömürgecilik, yeni bir boyut kazanıyor.

Artık dijital altyapı ve veri, devletler ve büyük teknoloji firmaları için stratejik bir değer taşımakta ve bu durum daha az gelişmiş ülkelerdeki verilerin toplanıp ekonomik kazanç sağlanması sürecine dönüştü.

Bilim insanları, bu durumu 'veri sömürgeciliği' olarak adlandırmakta ve verinin sahibi olan şirketlerin, veri üreten ülkeleri ekonomik bağımlılığa sürüklediğini belirtmektedir.

Uzmanlar, 'veri sömürgeciliği'nin sadece ekonomik değil, aynı zamanda dijital egemenlik ve ulusal güvenlik konularında da uzun vadeli riskler taşıdığına dikkat çekiyor.

'Veri Sömürgeciliği'

Son zamanlarda ortaya çıkan 'veri sömürgeciliği', klasik sömürgeciliğin 21. yüzyıldaki yansıması olarak değerlendiriliyor.

Gelişmiş ülkeler ve küresel teknoloji devleri, kontrol ettikleri dijital platformlar üzerinden kullanıcı bilgilerini toplayarak bu verileri ticari amaçlarla kullanıyor, ancak yerel ekonomilere fayda sağlamıyor.

Bu durum, daha az avantajlı ülkelere hem ekonomik bağımlılık getiriyor hem de ulusal egemenlik açısından tehdit oluşturuyor.

'Veri Sömürgeciliği, Yeni Bir Kaynak Arayışında'

New York Eyalet Üniversitesi'nden Profesör Ulises A. Mejias, veri sömürgeciliğini kişisel verilerin toplanması yoluyla ekonomik değer üretimi ve toplumsal kontrol olarak tanımlıyor.

Mejias, eski sömürgecilik türlerinin toprak ve doğal kaynakları ele geçirmeye odaklandığını, veri sömürgeciliğinin ise yeni tip kaynak arayışında olduğunu ifade ediyor.

Geçmişte ucuz kaynak olarak doğa ve emeğin görüldüğünü, günümüzde ise veri üretimi, toplanması ve analizinin ucuz kabul edildiğini belirtiyor.

Mejias, kamuya açık olan verilerin özelleştirildiğini ve bu verilerin ticari veya siyasi nedenlerle insanları manipüle etmek için algoritmalar geliştirmede kullanıldığını vurguluyor.

'Veri sömürgeciliği' kavramının fayda ve maliyetlerinin adil dağıtılmadığına dikkat çeken Mejias, bu maliyetlerin özellikle Küresel Güney'deki toplumlar, kadınlar ve yoksullar üzerinde daha ağır olduğunu belirtiyor.

Devletlerin dijital egemenlik gerekçesiyle bazı uygulamalarını meşru kıldığını ifade eden Mejias, ABD ve Çin arasında yapay zeka alanında yaşanan rekabete de dikkat çekiyor.

'Veri, Ulusal Egemenlik Meselesi Olarak Görülmeli'

Johannesburg Üniversitesi'nden Dr. Michael Kwet, verilerin şirketler ve hükümetler için bir kaynak olduğunu ve bu verilerin kontrol, istismar ve kar sağlamak için kullanıldığını belirtiyor.

Kwet, verilerin iki önemli işlevi yerine getiren kritik bir kaynak olduğunu açıklıyor: Birincisi, şirketler tarafından hedefli reklamcılık ve yapay zeka hizmetleri için kullanılırken, ikincisi, hükümetler tarafından nüfus kontrolü için gözetim amaçlı kullanılıyor.

ABD'nin bu alanda baskın olduğunu belirten Kwet, ABD'li şirketlerin tüketicilere ait büyük veri yığınlarına sahip olduğunu ve istihbarat kurumlarının dünya genelindeki nüfusu izlediğini ifade ediyor.

ABD ile Çin arasında teknoloji alanında görülen rekabetin dengesiz olduğunu ve ABD'nin birçok alanda üstünlüğünü sürdüreceğini savunan Kwet, yabancı teknoloji şirketlerinin ülke dışındaki kişilere ait bilgiler elde edebildiğine dikkat çekiyor.

Kwet, verilerin ulusal egemenlik meselesi olarak kabul edilmesi gerektiğini belirterek, bu durumun devletler ve teknoloji şirketleri arasındaki mücadelede önemli bir rol oynadığını vurguluyor. Ayrıca dijital ekosistemin donanım, yazılım, platformlar ve altyapı gibi diğer unsurlarının da önemli olduğuna işaret ediyor.

Dr. Kwet, ülkelerin ulusal düzeyde güvenlik duvarları oluşturarak yabancı teknoloji şirketlerinin erişimini kısıtlamazlarsa, vatandaşlarının gözetlenmesini engelleme konusunda sınırlı olanaklara sahip olacağını dile getiriyor.

Abonelik için lütfen iletişime geçiniz.