Dünya Bankası: Orta Doğu'daki Çatışma, Enerji Fiyatlarını Son Dört Yılın Zirvesine Taşıyor

Dünya Bankası, Emtia Piyasaları Görünüm Raporu'nun Nisan edisyonunu kamuoyuyla paylaştı.

Bu raporda, enerji ve gübre fiyatlarındaki artışın yanında bazı önemli metallerin rekor seviyelere ulaşan fiyatlarının etkisiyle emtia fiyatlarının bu yıl yüzde 16 oranında artacağı tahmin ediliyor.

Orta Doğu'daki çatışmanın küresel emtia piyasaları üzerinde büyük bir şok etkisi yarattığı ve enerji fiyatlarının bu yıl yüzde 24 oranında artmasının beklendiği ifade edildi. Bu artışın, 2022'deki Rusya-Ukrayna savaşından bu yana en yüksek seviyeye ulaşacağı da vurgulandı.

Raporda, bu şokun istihdam yaratma ve ekonomik kalkınma üzerinde önemli etkileri olacağına dair analizler yer aldı.

Dünya Bankası'nın raporuna göre, enerji altyapısına yapılan saldırılar ve Hürmüz Boğazı'nda taşımacılıkta yaşanan aksamalar, küresel petrol arzında günlük yaklaşık 10 milyon varillik bir düşüşe neden olarak tarihin en büyük petrol arz şokunu tetikledi.

Brent petrol fiyatları, son dönemde zirveden düşmüş olsa da yıl başına göre yüzde 50'den fazla yüksek kalmaya devam ediyor. 2025'te ortalama 69 dolar olan Brent petrol varil fiyatının, 2026'da ortalama 86 dolara yükselmesi bekleniyor.

Bu beklentiler, en ciddi aksamaların Mayıs ayında sona ereceği ve Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatın 2026 sonuna kadar kademeli olarak savaş öncesi seviyelere döneceği varsayımına dayanıyor.

Gübre fiyatlarının, üre fiyatlarındaki yüzde 60'lık artışın etkisiyle 2026'da yüzde 31 artması bekleniyor. Bu durum, çiftçilerin gelirlerini azaltarak mahsul verimini tehdit edebilir.

Alüminyum, bakır ve kalay gibi metallerin fiyatlarının, veri merkezleri, elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji sektörlerinden gelen güçlü talep nedeniyle tüm zamanların en yüksek seviyelerine ulaşması bekleniyor.

Jeopolitik belirsizlik, değerli metallere olan talebi artırarak fiyat ve dalgalanma rekorları kırmasına neden oluyor. 2026'da bu metallerin fiyatlarının yüzde 42 artacağı öngörülüyor.

Bu şokların emtia fiyatlarındaki artışın, dünya genelinde enflasyonu artıracağı ve ekonomik büyümeyi yavaşlatacağı belirtiliyor.

Gelişmekte olan ekonomilerde enflasyonun 2026'da ortalama yüzde 5,1 olacağı öngörülüyor. Bu oran, geçen yılki yüzde 4,7 seviyesinin üzerinde ve savaş öncesi beklentilerden bir puan daha fazla.

Temel ihtiyaç maddelerindeki yüksek fiyatlar, gelirler üzerinde baskı kuruyor ve Orta Doğu ile ticaret kısıtlamaları nedeniyle, gelişmekte olan ekonomilerin büyümesi de zayıflıyor.

Bu ekonomilerin 2026'da yüzde 3,6 büyümesi bekleniyor, bu oran Ocak ayındaki tahminlerden 0,4 puan daha düşük.

Çatışmadan doğrudan etkilenen ekonomilerin en fazla zararı göreceği ve küresel emtia ithalatçılarının yüzde 70'inin, ihracatçılarının ise yüzde 60'ının Ocak ayında öngörülenden daha zayıf büyüme kaydedebileceği belirtiliyor.

Eğer çatışmalar artar veya arz kesintileri beklenenden uzun sürerse, emtia fiyatlarının daha da yükselebileceği kaydediliyor. Bu durumda Brent petrol fiyatları 2026'da ortalama 115 dolara çıkabilir.

Bu durum, gübre ve biyoyakıt gibi alternatif enerji kaynaklarının fiyatları üzerinde zincirleme bir etki yaratabilir. Bu senaryoda, gelişmekte olan ekonomilerde enflasyon bu yıl yüzde 5,8'e yükselebilir, bu da son on yılda sadece 2022'de aşılmış bir seviyedir.