Ekonomik Kalkınmanın Anahtarı: Kadınların İş Gücüne Katılımı

Kadınların iş gücüne katılımı, ekonomik büyüme ve sürdürülebilir kalkınma için kritik bir role sahiptir. Toplumun yarısını oluşturan kadınların üretim süreçlerine aktif katılımı, toplam üretimi artırdığı gibi, gelir dağılımını da daha dengeli hale getirmektedir. Bu sebeple, kadın istihdamı sadece toplumsal bir mesele değil, aynı zamanda önemli bir ekonomik politika alanı olarak değerlendirilmektedir.

KÜRESEL EKONOMİNİN KAZANÇ POTANSİYELİ: TRİLYONLARCA DOLAR

Dünya genelinde kadınların iş gücüne katılım oranı erkeklere kıyasla daha düşük seviyede kalmaktadır. Uluslararası verilere göre erkeklerin iş gücüne katılım oranı yüzde 75 iken, kadınlarda bu oran yüzde 50–55 arasında değişmektedir. Bu fark, küresel ekonominin mevcut kapasitesini tam anlamıyla kullanmadığını göstermektedir. Türkiye'de de benzer bir durum söz konusudur. Türkiye'de kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 35–36 düzeyindedir. Erkeklerde ise bu oran yüzde 70'in üzerindedir. Bu fark, ekonomik büyüme bakımından değerlendirilmesi gereken büyük bir potansiyelin varlığını işaret etmektedir.

Araştırmalara göre, kadınların iş gücüne katılım oranının erkeklerle eşitlenmesi durumunda, 2030 yılına kadar küresel ekonomiye 13 trilyon dolarlık ek katkı sağlanabileceği öngörülmektedir.

KADINLARIN İŞ GÜCÜNE KATILIMI YÜZDE 36,3 OLDU

Türkiye'de, kadınların iş gücüne katılımını artırmaya yönelik alınan önlemler sayesinde, 2002 yılında yüzde 27,9 olan bu oran 2025 yılında yüzde 36,3'e yükselmiştir. Desteklerin artmasıyla bu oranın daha da yükselmesi beklenmektedir.

TOPLAM İHRACATTA KADINLARIN PAYI YÜZDE 23,6

İhracat yapan firmalarda çalışan kadınların oranı 2013'te yüzde 24 iken, 2024'te yüzde 29,1'e çıkmıştır. Kadın çalışanların ihracata katkısı 60,1 milyar dolara ulaşarak toplam ihracatın yüzde 23,6'sını oluşturmaktadır.

Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) kapsamında 435 binden fazla kadın esnaf ve sanatkar faaliyet göstermektedir. Bu güçlü potansiyel, kadınların ticaret ve üretim hayatındaki rolünün ne denli önemli olduğunu gözler önüne sermektedir. Kadın girişimcilerin sayısının artması hem ekonomiye hem de aile işletmelerinin güçlenmesine katkı sağlayacaktır.

KADIN İHRACATÇILAR DÜNYA PAZARLARINDA DESTEKLENİYOR

Kadın girişimciler dünya pazarlarında da desteklenmektedir. Verilen ihracat destekleri, kadın girişimcilerin küresel arenada öne çıkmalarına yardımcı olmaktadır. KOBİ'lerden başlayarak her seviyede ihracatçıya, hazırlık aşamasından pazarlamaya, tasarımdan küresel firmalara tedarikçi olmaya kadar çeşitli destekler sunulmaktadır.

TARIMDAN TEKNOLOJİYE KADINLAR HER ALANDA

Türkiye ekonomisi, sanayiden teknolojiye, tarımdan hizmet sektörüne, girişimcilikten bilimsel araştırmalara kadar her alanda kadınların gücüyle büyümeye devam etmektedir. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hayata geçirilen kapsamlı destek paketleri ve projelerle, kadınların iş gücüne katılımı ve girişimcilik ekosistemindeki rolleri yeni bir boyuta taşınmaktadır.

BÖLGESEL KALKINMA VE MALİ DESTEK PROGRAMLARI

Bu kapsamda, Türkiye genelinde, bölgelerin sektörel ihtiyaçları doğrultusunda kadın ve genç istihdamını artıracak merkezi tematik bölgesel kalkınma ve mali destek programları devreye alınmaktadır.

Girişim şirketlerinin nitelikli personel istihdam etmesini kolaylaştıracak düzenlemelerle, özellikle kadınlara yönelik girişimcilik programlarının yaygınlaştırılması hedeflenmektedir.

Kadın girişimciliğini desteklemek adına finansman yanında kapsamlı eğitimler, mentorluk programları ve işbirliği platformlarıyla sürdürülebilir bir ekosistem inşa edilmektedir.

Yenilikçi iş fikirlerinin hayata geçirilmesi için özel mentor havuzları, hızlandırıcı programlar, mikro krediler ve prototip geliştirme hibelerinin, kadın girişimcilerin kullanımına sunulması amaçlanmaktadır.

Sanayi sektöründe kadın ve gençlerin daha etkin yer alabilmesi için "Kapsayıcı İstihdam ve Beceri Uyumu" vizyonu çerçevesinde Türkiye'ye özgü modeller geliştirilmektedir.

Beceri haritalama ve analizleriyle, sanayinin ihtiyaç duyduğu nitelikli iş gücü yetiştirilirken, organize sanayi bölgelerinin (OSB) modern yaşam alanlarına dönüştürülmesi hedeflenmektedir.

Kadın istihdamının kapsayıcılığını artırmak amacıyla OSB'lerde barınma olanakları, kreş ve etüt merkezleri ile sosyal alanlar inşa edilmesi planlanmaktadır. Bu sayede kadınların üretim süreçlerine katılımının önündeki engeller kaldırılarak sürdürülebilir istihdamın desteklenmesi öngörülmektedir.

Kadın girişimcilerin de yararlandığı bu desteklerle, ihracatçı firmaların uluslararası rekabet güçlerinin artırılması, ülkenin yüksek katma değerli ihracat yapısına kavuşturulması, ihracatçıların yenilik, tasarım ve markalaşma odaklı bir yaklaşımı benimsemesi hedeflenmektedir.

DOĞUM İZNİ VE KREŞ DESTEĞİ

Kadınların iş gücüne daha fazla katılımını sağlamak için atılması planlanan adımlar arasında şunlar yer almaktadır:

16 hafta olan ücretli doğum izni süresinin artırılmasına yönelik çalışmalarda sona gelinmiştir. Bu kapsamda, hem kamu hem de özel sektör çalışanları için doğum izni 16 haftadan 24 haftaya, babalık izni ise 10 güne çıkarılacaktır.

Kadın İstihdamı İçin Pozitif Ayrımcılık Projesi ile istihdam edilen 66 aydan küçük çocuğu olan kadınlara 6 aya kadar destek verilmektedir ve istihdam edilen kadınlar için işverenlere ücret, sigorta primi, vergi desteği sağlanmaktadır. Ayrıca esnek çalışma modellerinin yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar da sürmektedir.

Türkiye'de halen 18 yaş üstü kadınların yeni istihdamına SGK desteği verilmektedir. Kreş-gündüz bakımevi hizmeti sağlayan işverenlerin bu hizmetten elde ettikleri gelirlerine vergi muafiyeti uygulanmaktadır.

Kadınların iş ve aile hayatını birlikte sürdürmesine imkan tanıyan yeni çalışma modelleri de hükümetin gündemindedir.

Son olarak Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında gerçekleştirilen "Nüfus Politikaları Kurulu" toplantısında çalışmalar gözden geçirilmiştir. Bu kapsamda, kamu kurumlarından başlamak üzere ülke genelinde kreşler yaygınlaştırılacaktır.