Enerji Piyasalarında Ateşkes Etkisi: Fiyatlar Düşüşte

Yakın zamanda açıklanan ateşkesin ardından petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarında bir düşüş gözlemlendi; ancak fiyatlar, çatışmalar öncesindeki seviyelerin üzerinde kalmaya devam ediyor.

İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının ateşkese rağmen sürmesi ve İran'ın ateşkes ihlali açıklamaları, bölgede belirsizliği artırıyor. Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçişlerinin düşük seviyelerde seyretmesi, enerji piyasalarını etkilemeyi sürdürüyor.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı saldırılar, İran'ın karşılık vermesiyle bölgeyi savaş haline getirdi. 8 Nisan'da ABD Başkanı Donald Trump, saat 01.30'da ateşkesi kabul ettiğini duyurdu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla iki haftalık bir ateşkesi kabul ettiklerini ve İran'dan 10 maddelik bir teklif aldıklarını, bunun müzakere için bir temel oluşturduğunu belirtti.

İran yönetimi ise kendilerine yönelik saldırıların durması halinde kendi saldırılarını sona erdireceklerini ifade etti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İran silahlı kuvvetleriyle koordine olarak Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişin iki hafta boyunca sağlanabileceğini açıkladı.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatibzade, ABD ve İran arasındaki iki haftalık ateşkese ilişkin değerlendirmesinde, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının ABD ile varılan ateşkesi ciddi şekilde ihlal ettiğini vurguladı ve "ABD, savaş ile ateşkes arasında bir seçim yapmalı." dedi.

Hürmüz Boğazı'nın Umman ve İran karasularında yer aldığını, geçmişte her iki ülkenin "iyi niyet" çerçevesinde güvenli geçişe izin verdiğini belirten Hatibzade, ateşkes kapsamında ABD'nin saldırganlığını durdurması halinde Tahran'ın da güvenli geçişe olanak tanıyacağını bildirdi.

İran ile ABD-İsrail arasında artan gerilim, son 5 haftada Hürmüz Boğazı çevresinde deniz güvenliği krizine yol açtı. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin gerçekleştiği bu stratejik nokta, küresel enerji piyasalarını etkilemeye devam ediyor.

Ateşkes Enerji Piyasalarına Rahatlama Getirdi

Krizin altıncı haftasında ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkesin açıklanmasıyla enerji fiyatlarında bir düşüş yaşandı.

Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması koşuluyla İran ile iki haftalık bir ateşkesi kabul ettiğini duyurmasıyla, Brent petrolün varili uluslararası piyasalarda 8 Nisan'da Türkiye saatiyle 03.00'te 100 doların altına geriledi.

Uluslararası referans olarak kabul edilen Brent türü ham petrolün vadeli varil fiyatı, saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat'ta 72,48 dolardan kapanmıştı. Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise 67,02 dolardan işlem gördü.

Brent petrolün varil fiyatı, 10 Nisan'da önceki günün kapanışına göre yüzde 0,7 azalarak 95,2 dolardan günü tamamladı. WTI ham petrolün varili ise 96,57 dolardan alıcı buldu.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı, 10 Nisan itibarıyla saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 31,3 artış gösterdi.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların küresel enerji tedarikine olumsuz etkisini dikkate alarak, bu yıl için ortalama petrol fiyatı tahminini yukarı yönlü revize etti.

Buna göre, Brent türü ham petrolün ortalama varil fiyatının 96 dolar seviyesinde olacağı öngörülüyor. Önceki raporda bu fiyat 78,84 dolar olarak tahmin edilmişti.

Doğal Gaz Fiyatları Ateşkesle Birlikte Düşüş Yaşadı

Petrol sahaları ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminallerinde meydana gelen hasar, boğazdaki kesintilerle birlikte küresel enerji tedarikinde büyük aksamalara neden oldu. Bu durum LNG piyasalarını da etkiledi.

Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar, Ras Laffan tesislerindeki üretimi güvenlik riskleri nedeniyle durdurarak "mücbir sebep" ilan etti; bu durum küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini riske attı.

Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF'de işlem gören doğal gaz kontratları, jeopolitik risklerle birlikte dalgalandı. Mayıs vadeli TTF kontratı, 27 Şubat'ta megavatsaat başına 31,51 avrodan kapanırken, saldırıların ardından 2 Mart'ta günü yüzde 37,2 artışla 43,23 avrodan tamamladı.

Avrupa'da gaz fiyatları, Orta Doğu'da ABD ve İran arasında geçici ateşkes yapılmasının ardından 8 Nisan'da 7 Nisan'daki kapanışa göre yüzde 17,5 gerileyerek 43,9 avrodan işlem gördü.

Avrupa'nın en derin piyasası olan Hollanda merkezli TTF'de, mayıs vadeli gaz kontratları 7 Nisan'da megavatsaat başına 53,2 avrodan kapandı.

Doğal gaz fiyatları 10 Nisan'da önceki gününe göre yüzde 5,5 azalarak 43,63 dolardan işlem gördü. Saldırı öncesi dönemle kıyaslandığında doğal gaz fiyatlarında yüzde 38,4 artış kaydedildi.

Küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yüzde 20'sinin taşındığı Hürmüz Boğazı'nın açılmasına yönelik beklentiler gaz fiyatlarının düşmesine neden oldu; ancak ticaret akışının kısa sürede normale dönmesi beklenmiyor.

Kömür Fiyatları Ateşkesin Ardından 134,9 Dolara Geriledi

Kömür piyasasında da ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve İran'ın misillemeleri sırasında fiyatlar yükseldi. Bu süreçte elektrik üretiminde doğal gaz yerine kömüre yönelme arttı.

Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, saldırılardan önce 27 Şubat'ta ton başına 118,5 dolarken, 2 Mart'ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara yükseldi. Fiyatlar, ilk haftanın sonunda 137,3 dolardan işlem gördü.

Bu kömür kontratı, 20 Mart'ta 146,5 dolara çıkarak saldırıların ardından en yüksek seviyesine ulaştı. Dördüncü haftanın sonunda, 27 Mart'ta 143,85 dolardan işlem gördü.

Geçici ateşkesin ardından kömür fiyatları, saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 13,8 artışla 10 Nisan'da haftayı 134,9 dolardan tamamladı.