Fahiş Fiyat Artışlarına Karşı Radikal Öneri: Cezalar Şube Sayısına Göre Belirlensin

Sıfır Atık Hareketi kapsamında hayata geçirilen depozito uygulamasının ardından ambalajlı içecek fiyatlarında yaşanan ani artışlar, tüketici örgütlerinin tepkisini çekti. Ticaret Bakanlığı’nın fahiş fiyat artışlarına karşı başlattığı kapsamlı denetimleri değerlendiren Ağaoğlu, piyasadaki haksız kazanç girişimlerine karşı çok daha caydırıcı yaptırımların devreye sokulması gerektiğini vurguladı. Ağaoğlu, özellikle on binlerce şubesi bulunan zincir marketlere kesilen standart cezaların etkisiz kaldığını belirterek, idari para cezalarının şube sayısına göre kademeli olarak belirlenmesi önerisinde bulundu.

Depozito İade Sistemi Fırsatçılığa mı Dönüştü?

Türkiye Çevre Ajansı tarafından başarıyla yürütülen ve çevre duyarlılığını artırmayı hedefleyen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, tüketicilerin boş içecek ambalajlarını DOA makinelerine iade etmesi durumunda ambalaj başına 1 lira geri ödeme almasını öngörüyor. Sistemin çevre ve ülke ekonomisi için tam bir "kazan-kazan" modeli sunduğunu belirten Ağaoğlu, geri dönüşüm sayesinde hem doğanın korunacağını hem de ham madde ithalatının azalarak dış ticaret açığının kapanacağını ifade etti.

Ancak bu çevreci adımın ardından özellikle ambalajlı içme suyu ve diğer içecek fiyatlarında fahiş artışlar yapıldığına dair tüketici şikayetlerinin çığ gibi büyüdüğünü dile getiren Ağaoğlu, üretici ve satıcıların ambalaj maliyetlerini zaten ürün fiyatına dahil ettiğini hatırlattı. Tüketiciye ödenecek 1 liralık bedelin bahane edilerek ürünlere iki-üç katı oranında zam yapılmasını "apaçık bir fırsatçılık" olarak nitelendiren Ağaoğlu, bu durumun firmalara karşı geniş çaplı bir tüketici boykotuna yol açabileceği konusunda uyardı.

"Cezalar Zincir Marketlerin Şube Sayısına Göre Kesilmeli"

Piyasada fiyat belirleme gücünü elinde bulunduran dev zincir marketlerin on binlerce noktada faaliyet gösterdiğine dikkat çeken Ağaoğlu, mevcut cezalandırma sisteminin yetersiz kaldığını savundu. Kesilen idari para cezalarının marketler tarafından bir şekilde raflara yansıtıldığını ve nihayetinde yine tüketicinin cebinden çıktığını belirten Ağaoğlu, yaptırımların daha etkili hale getirilmesi için şu önerileri sıraladı:

"Fahiş fiyat artışlarında idari yaptırımlar çok daha caydırıcı olmalı. Cezalar, işletmenin büyüklüğüne ve sahip olduğu şube ya da mağaza sayısına göre belirlenmeli. Bunun yanı sıra, aynı ihlalin tekrarlanması durumunda cezalar katlanarak artırılmalı; haksız uygulamada ısrar eden işletmeler için en ağır yaptırım olan kapatma ve ticaretten men cezaları uygulanmalıdır."

Türk Ceza Kanunu Devreye Girmeli ve Tüketiciler Kanıt Toplamalı

Fahiş fiyat artışlarının sadece idari para cezalarıyla geçiştirilemeyecek kadar ciddi bir toplumsal sorun olduğunu vurgulayan Ağaoğlu, Ticaret Bakanlığı’nın yaptığı tespitleri doğrudan Cumhuriyet savcılıklarına iletmesi gerektiğini ifade etti. Ağaoğlu, bu kapsamda Türk Ceza Kanunu'nun 237. maddesinde yer alan "fiyatları etkileme suçu" üzerinden adli soruşturmaların açılması gerektiğini savundu. Kamu otoritesinin tüketiciyle iş birliği içinde hareket ederek bu haksız kazanç hevesini sonlandırması gerektiğinin altını çizdi.

Son olarak tüketicilere de önemli görevler düştüğünü hatırlatan Ağaoğlu, depozito bahanesiyle olağan dışı fiyat artışlarıyla karşılaşan vatandaşların anında harekete geçmesini istedi. Tüketicilerin kanıt toplamak adına fahiş fiyat uygulayan noktaların ürün etiketini, fotoğrafını, konum bilgisini ve işletme unvanını kaydederek Alo 175 Tüketici Danışma Hattı'na bildirmelerini ya da internet üzerinden şikayet başvurusu yapmalarını tavsiye etti.