Financial Times: Trump'ın İran Politikası ABD Ekonomisini Sarsıyor

İngiliz gazetesi Financial Times'ın analizine göre, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik başlattığı askeri operasyonun bir ayını doldurmak üzere olduğu bu günlerde, Amerikan ekonomisi üzerindeki olumsuz etkilerin belirginleşmeye başladığı ifade ediliyor.

‘Daha Fazla Kayıp Kaçınılmaz’

Savaşın başlangıcından bu yana yaklaşık bir ay geçmişken, Washington ve Tel Aviv'in İran'a yönelik saldırılarına misilleme olarak İran'dan gelen karşı saldırılar sonucunda Amerikan askerleri hayatını kaybetti ve yüzlercesi yaralandı. Financial Times'ın analizinde, çatışmanın devam etmesi halinde ABD ekonomisinin ciddi bir darbe alacağı ve eve dönen tabut sayısının artacağı uyarısında bulunuluyor.

Trump yönetiminin başlattığı bu savaşın ekonomik etkileri giderek derinleşiyor. Hürmüz Boğazı'nın kapanması, petrol fiyatlarında hızlı bir artışa neden oldu ve ABD'de ortalama benzin fiyatı 3.98 dolara çıkarak bir ayda neredeyse 1 dolar arttı. Bu artış, ortalama bir Amerikan hanesi için yılda yaklaşık 750 dolarlık ek maliyet anlamına geliyor.

‘Öncelikler Listesinin Sonunda’

Tedarik zincirinde yaşanan kriz, ekonomiyi iki farklı şekilde etkilemekte: İlk olarak, fiyatlar yükseliyor. Amerikan evlerinin ısıtma veya soğutma maliyetleri artarken, Trump yönetimi döneminde enerji fiyatları yüzde 10'un üzerinde artış göstermişti. Jet yakıtı fiyatlarındaki artış, havayolu şirketlerinin maliyetlerini yolculara yansıtmalarına neden oldu. Dizel fiyatları yükseldi ve kamyon taşımacılığı maliyetlerinde artış yaşandı. Gübre maliyetlerinin artışı, tarım sezonuna girerken gıda fiyatlarını da yukarı çekiyor.

Gıda, giyim ve mobilya gibi temel ihtiyaçların fiyatlarındaki artış, aile bütçelerinde baskı oluşturuyor. Daha fazla Amerikalı öğün atlamak, sağlık harcamalarını ertelemek ya da emeklilik birikimlerini kullanmak zorunda kalıyor. Trump’ın baş ekonomisti Kevin Hassett, İran savaşının tüketici üzerindeki etkisini “şu anda en son önceliğimiz” olarak tanımladı.

‘İflas Dalgası Kapıda’

Savaşın getirdiği ikinci büyük ekonomik etki ise belirsizlik ve enflasyon. Ekonomik göstergeler alarm verirken, ABD Merkez Bankası (FED) faiz oranlarını düşürme olasılığını düşük tutuyor. FED Başkanı Powell, enerji şokunun enflasyonu artıracağını belirtti ve uzun vadeli etkilerin belirsiz olduğunu vurguladı. Bu durum, yatırımcıların ABD borcuna daha yüksek getiri talep etmesine yol açarak, kredi maliyetlerini artırıyor.

Enflasyon, FED’in tercih ettiği ölçüye göre, neredeyse iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Trump döneminde 15 milyon Amerikalı sağlık sigortasından çıkarıldı ve primler iki katına çıktı. Otomobil ve kredi kartı borçlarındaki gecikmeler, 2008 finansal krizinden sonraki en yüksek seviyeye geldi. İş büyümesi durdu; işsizlik artarsa, iflaslar zinciri kaçınılmaz hale gelecek.

‘Bir Milyon Amerikalının Sağlık Sigortası Maliyeti’

Savaşın maliyeti astronomik boyutlara ulaştı. İlk altı günde 11 milyar dolardan fazla harcama yapıldı; bu rakam, bir milyon Amerikalının bir yıllık sağlık sigortası maliyetiyle eşdeğer. Trump yönetimi, günde yaklaşık 1 milyar dolar harcama yapıyor ve Beyaz Saray’ın Kongre’den ek olarak 200 milyar dolarlık talepte bulunması bekleniyor. Bu da her Amerikan ailesi için yaklaşık 2 bin 300 dolarlık ek maliyet anlamına geliyor.

‘Sözlerle Eylemler Çelişiyor’

Financial Times, savaşın hem insan hem de ekonomik maliyetinin hızla arttığını ve ABD ekonomisinin kırılganlığı göz önüne alındığında, operasyonun devam etmesinin ciddi riskler taşıdığını belirtiyor. Uzmanlara göre, Trump başkanlık döneminde yabancı savaşlardan kaçınma ve maliyetleri düşürme vaadiyle öne çıkarken, sahadaki durumu bu vaatlerle çelişiyor.