Gazze'deki Gerçek Can Kaybı Tahminlerin Çok Üzerinde

The Lancet Global Health dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, İsrail ve Gazze Şeridi arasında süregelen çatışmaların ilk 15 ayında 75 binden fazla Filistinlinin yaşamını yitirdiğini ortaya koyarak, bu sayının resmi istatistiklerin çok ötesinde olduğunu gösterdi. Çalışma, gerçek ölü sayısının resmi kayıtlarda belirtilenden çok daha yüksek olabileceğini ve uzun vadede 200 bini aşma potansiyelini taşıdığını belirtiyor. Uluslararası bir araştırma ekibi tarafından yürütülen ve “Gazze Ölüm Araştırması” olarak bilinen bu çalışma, 30 Aralık 2024 ile 5 Ocak 2025 tarihleri arasında 2 bin hanede (9 bin 729 kişi) yapılan bir saha araştırmasına dayanıyor. Araştırma, 7 Ekim 2023'ten itibaren meydana gelen kayıpları ele alıyor.

Silahlı Çatışmaların Ölümcül Sonuçları

Araştırmanın bulgularına göre, belirtilen dönemde yaklaşık 75 bin 200 kişi İsrail saldırıları sonucunda hayatını kaybetti. Bu sayının, savaş öncesi nüfusun yaklaşık yüzde 3,4’üne denk geldiği ifade ediliyor. Ayrıca, 16 bin 300 dolaylı ölüm kaydedildi ve bunların 8 bin 540’ının, savaş koşullarının tetiklediği “fazladan ölümler” olduğu aktarıldı. Araştırmacılar, sağlık sisteminin çökmesi, ilaç ve tedaviye erişim kısıtlamaları, açlık ve bulaşıcı hastalık tehditlerinin, dolaylı ölümlere yol açtığını belirtiyor. Özellikle yaşlılar, kadınlar ve çocuklar, işgal güçlerinin saldırı ve abluka politikalarından orantısız bir şekilde etkileniyor. Şiddet kaynaklı ölümlerin yüzde 56,2’sinin kadınlar, çocuklar ve 64 yaş üstü bireylerden oluştuğu bildirildi.

Resmi Rakamlarla Uyumsuzluk

Çalışma, Gazze Sağlık Bakanlığı'nın açıkladığı ölüm sayılarına göre çok daha yüksek rakamlar ortaya koyarak, resmi kayıtların gerçek ölümleri önemli ölçüde eksik bildirmiş olabileceğini gösteriyor. Daha önce yapılan başka bir analiz de resmi istatistiklerin savaşın ilk 9 ayında ölümleri yaklaşık yüzde 41 oranında eksik yansıttığını öne sürmüştü. Uzmanlar, savaş koşullarında ölüm kayıtlarının tutulmasının son derece güç olduğunu; enkaz altında kalan binlerce kişiye ulaşılamaması, kimlik tespit zorlukları, hastanelerin yıkılması, elektrik ve iletişim kesintileri ile kitlesel yerinden edilmelerin veri toplamayı zorlaştırdığını belirtiyor.

Ateşkes Sonrası Kötüleşen Durum

Ocak 2025'te başlayan 6 haftalık geçici ateşkes sonrasında çatışmaların tekrar şiddetlendiği ve özellikle Mart–Ekim 2025 döneminde insani durumun daha da kötüleştiği bildiriliyor. Kuzey bölgelerde kıtlık ilan edilmesi, geniş çaplı zorunlu tahliyeler ve yardım noktalarında yaşanan ölümler, dolaylı can kayıplarının artışına işaret ediyor. Araştırmacılar, mevcut verilerin “taban tahmin” niteliğinde olduğunu ve özellikle açlık, salgın hastalıklar, kronik hastalıkların tedavisiz kalması ve sağlık altyapısının çökmesi nedeniyle toplam can kaybının daha da artabileceğini ifade ediyor.

200 Bin Korkutucu Eşik

Halk sağlığı uzmanları, doğrudan ve dolaylı ölümler ile uzun vadeli etkilerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda toplam can kaybının ilerleyen yıllarda 200 binin üzerine çıkabileceği konusunda uyarıyor. Özellikle çocuk ve genç nüfustaki yüksek ölüm oranının demografik yapıyı kalıcı olarak değiştirebileceği belirtiliyor. Uzmanlar, kesin tabloyu belirlemenin ancak kapsamlı saha çalışmaları, fazla ölüm analizleri ve yaşam beklentisi hesaplamalarıyla mümkün olabileceğini ifade ediyorlar. Ancak mevcut bulgular, Gazze Şeridi'nde yaşanan insani felaketin resmi istatistiklerin çok ötesinde olabileceğini gösteriyor.