Gazze'deki Sağlık Krizi Derinleşiyor: Çöküşün Eşiğindeki Sistem

Filistin Merkezi İstatistik Kurumu (PCBS), 7 Nisan Dünya Sağlık Günü'nde yayımladığı raporda, Gazze Şeridi'nde sağlık sisteminin kritik bir çöküş noktasında olduğunu vurguladı. İsrail'in saldırıları ve uyguladığı abluka, bölgedeki sağlık altyapısını neredeyse tamamen işlevsiz hale getirdi.

Raporda, Gazze'deki hastanelerin yüzde 94'ünün zarar gördüğü, 36'sının tamamen hizmet dışı kaldığı ve yalnızca 18 hastanenin kısıtlı hizmet verebildiği belirtildi. İlk basamak sağlık hizmetleri de ciddi bir gerileme gösteriyor; bu birimlerin yalnızca yüzde 1,5'i tam kapasitede çalışabiliyor ve hizmet kapasiteleri ciddi ölçüde azalmış durumda.

Temel ilaçların stoklarının yüzde 51'inin tükenmesi, bölgede sağlık krizini daha da derinleştirdi. Bu durum, özellikle kronik hastalıkları olan binlerce kişinin düzenli tedaviye erişiminde büyük engeller oluşturuyor.

Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması'nın (IPC) raporu, Ekim 2025 ile Nisan 2026 tarihleri arasında Gazze'de ciddi bir gıda güvensizliği yaşandığını ortaya koyuyor. Yaklaşık 1,6 milyon kişi, yani nüfusun yüzde 77'si akut gıda güvensizliği ile karşı karşıya.

Tarım arazilerinin yüzde 96'sının tahrip edilmesi, işsizlik oranının yüzde 80'e yükselmesi ve nüfusun yüzde 47'sinin temel sağlık hizmetlerinden yoksun olması gibi faktörler, bölgede ateşkes sonrası sağlanan iyileşmenin kırılgan bir yapıda olduğunu gösteriyor. Saldırıların yeniden başlaması ve yardımların kesilmesi riski, kıtlık tehlikesini canlı tutuyor.

Gazze'de özellikle çocuklar ve kadınlar, beslenme yetersizliği ile karşı karşıya. IPC raporuna göre, Ekim 2026 ortasına kadar 101 bin bebek ve çocuğun (6-59 ay arası) akut yetersiz beslenme riski altında olduğu, bunların 31 bininin kritik aşamada olduğu belirtiliyor.

Yaklaşık 37 bin hamile ve emziren kadın da ciddi beslenme yetersizliği riski altında; on binlerce kadın yüksek sağlık ve beslenme riskiyle karşı karşıya kalıyor.

Yetersiz beslenme, yenidoğan sağlığını doğrudan etkileyerek bölgede erken doğum oranlarında artışa neden oluyor. Her beş yenidoğandan biri yoğun bakım gerektiriyor.

Temel besin ihtiyaçlarının karşılanamaması, düşük vakalarında ve sağlık komplikasyonlarında keskin artışlara yol açıyor.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından kurulan Erken Uyarı, Alarm ve Müdahale Sistemi (EWARS), Gazze'de bulaşıcı hastalıkların eşi benzeri görülmemiş şekilde arttığını raporluyor. 2026'nın ilk iki ayında teşhislerin yüzde 23,3'ü bulaşıcı hastalıklar ile ilgiliydi.

Yılın ilk iki ayında teşhis edilen bulaşıcı hastalıkların yüzde 68'i akut solunum yolu enfeksiyonlarından oluştu. Her ne kadar son dönemlerde göreceli bir düşüş yaşansa da, ocak ayında bu hastalık nedeniyle 17 kişi hayatını kaybetti.

Soğuk hava, aşırı kalabalık mülteci merkezleri ve yetersiz ısıtma, hastalıkların yayılmasında önemli bir rol oynuyor.

Akut ishal vakaları, bulaşıcı hastalıkların yüzde 16'sını oluşturarak ikinci sırayı alıyor. Ocak ve şubat aylarındaki vakaların yüzde 47'si beş yaş altı çocuklarda görüldü.

İsrail saldırıları öncesine kıyasla neredeyse 20 kat artan vakalar, su kalitesinin bozulması ve sanitasyon sistemlerinin çökmesiyle ilişkilendiriliyor.

Gazze'de suyun yüzde 97'si içmeye uygun değil; uyuz ve bit gibi cilt hastalıkları bulaşıcı hastalık oranının yüzde 15'ini oluşturuyor.

Gazze'de tanı ve tedavi hizmetleri aksıyor ve temel ilaçların yüzde 70'i tükenmiş durumda, bu da kronik hastalıkların yönetimini zayıflatıyor.

Böbrek yetmezliği olan yaklaşık 1100 hastadan yalnızca 600-700'ü tedavi görebiliyor. Sağlık altyapısının tahrip edilmesi, diyaliz merkezlerinin çoğunun kapanmasına neden oldu.

10 bin-12 bin kanser hastası, tedavi sisteminin neredeyse çökmesi nedeniyle tedavi alamıyor. Kemoterapi ilaçlarının yetersizliği, gelişmiş tanı hizmetlerinin aksaması ve Gazze dışına sevklerdeki kısıtlamalar krizi derinleştiriyor.

Fiziksel sağlık sorunlarının yanı sıra, bir milyondan fazla çocuk travma sonrası stres bozukluğu ve kaygı gibi psikolojik sorunlar yaşıyor.

Gazze'de Ekim 2023 ile Mart 2026 arasında 72 binden fazla kişi İsrail saldırılarında hayatını kaybetti, 172 binden fazla kişi yaralandı.

Yaralıların dörtte biri kalıcı sakatlıklar nedeniyle uzun süreli rehabilitasyon hizmetine ihtiyaç duyuyor. UNICEF, 21 binden fazla çocuğun bu durumu yaşadığını ve en az 11 bininin kalıcı engellerle mücadele ettiğini belirtiyor.

Yaralı ve hastalardan 3 bin 800'ü çocuk olmak üzere 18 bin 500 kişi acil tıbbi tahliyeye ihtiyaç duyuyor.

Sağlık sektöründeki kriz sadece Gazze ile sınırlı değil; Batı Şeria'da sağlık hizmetleri kontrol noktaları ve ulaşım engelleri nedeniyle aksıyor.

Filistinliler, sokağa çıkma yasakları nedeniyle sağlık hizmetlerine erişimde sıkıntılar yaşıyor. Dünya Sağlık Örgütü, bölgede sağlık ekiplerini ve ambulansları hedef alan yüzlerce olayın belgelendiğini bildiriyor.

Her beş aileden birinin, çocuklarının kısıtlamalar nedeniyle sağlık hizmetlerine erişemediği ve gerekli ilaçları temin edemediği tahmin ediliyor.