Gıda Sektöründe Yeni Dönem: Domuz ve Böcek Kaynaklı Aromalara Yasak Geldi!

Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda güvenliğini üst seviyeye çıkarmak ve tüketici haklarını korumak amacıyla gıda sanayisinde kullanılan aroma vericilere yönelik mevzuatı tamamen yeniledi. 14 Eylül 2026 tarihli ve 33370 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği, 29 Aralık 2011 tarihli eski düzenlemeyi yürürlükten kaldırdı. Yeni yönetmelik, aromaların üretiminden piyasaya arzına, ithalatından etiketleme kurallarına kadar gıda sektöründe taşları yerinden oynatacak köklü değişiklikler içeriyor.

Domuz ve Böcek Kaynaklı Bileşenlere Geçit Yok

Yeni düzenlemenin en çok ses getiren maddelerinden biri, gıdalarda kullanılan aromaların kökenine yönelik getirilen katı sınırlamalar oldu. Yapılan değişiklikle birlikte, domuz ve böcek kaynaklı aroma vericilerin, aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin ve bu bileşenlerin üretiminde yararlanılan tüm kaynak materyallerin gıda üretiminde kullanılması tamamen yasaklandı. Bu radikal karar; nihai aroma maddelerinin yanı sıra aroma verici preparatları, ısıl işlem aromalarını, tütsü aromalarını, aroma öncüllerini ve bunların üretiminde kullanılan kaynak hammaddeleri de kapsıyor.

Bakanlık, daha önce Mayıs 2026’da yürürlüğe koyduğu Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği ile domuz ve böcek kaynaklı yeni gıdalar için başvuru kabul edilmeyeceğini duyurmuştu. Son yönetmelik ile bu hassas yaklaşım gıda aromaları alanında da kalıcı ve net bir şekilde mevzuata işlenmiş oldu.

"Doğal" İfadesi İçin Yüzde 95 Kaynak Şartı ve Alkollü İçki Kısıtlaması

Tüketicilerin en çok yanıltıldığı alanlardan biri olan etiketlerdeki "doğal" vurgusu da yeni kurallara bağlandı. Artık bir gıdanın etiketinde belirli bir meyve, sebze ya da kaynak belirtilerek "doğal" ibresinin kullanılabilmesi için, kullanılan aroma bileşeninin ağırlıkça en az yüzde 95'inin doğrudan o kaynaktan elde edilmiş olması gerekecek. Bu sayede, ambalaj üzerinde yanıltıcı algı oluşturulmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Ayrıca, alkollü içki isimlerinin gıda aromalarında pazarlama unsuru olarak kullanılması da engellendi. Yönetmelik kapsamında yer alan hiçbir aroma verici ürün, herhangi bir alkollü içki ismi veya alkollü içki kategorisi adıyla piyasaya sunulamayacak. Perakende satış noktalarında tüketicinin talebiyle hazırlanan veya paketlenen gıdalarda da kafa karışıklığı yaratacak aroma kullanımlarına izin verilmeyecek. Son tüketiciye doğrudan sunulmayan aromaların ambalajlarında ise "aroma verici" ifadesinin, parti numarasının, net miktarın, son tüketim tarihinin, üretici bilgilerinin ve kullanım sınırlarının açıkça yer alması zorunlu olacak.

10 Kritik Aroma Maddesi İçin Son Tarih: 31 Aralık 2026

Yönetmelik kapsamında insan sağlığı üzerindeki etkileri nedeniyle bazı spesifik maddelere de yasak getirildi. FL 04.029, FL 05.100, FL 05.175, FL 05.222, FL 15.029, FL 15.030, FL 15.060, FL 15.119, FL 15.130 ve FL 15.131 kodlu 10 adet aroma verici madde, 31 Aralık 2026 tarihinden itibaren gıda üretiminde kullanılamayacak, piyasaya sürülemeyecek ve bu maddeleri içeren gıdaların ithalatı yapılamayacak.

Avrupa Birliği (AB) standartlarıyla uyumlu olan bu kararda, söz konusu maddelerin birçoğunun daha önce Avrupa listelerinden çıkarılmış olması etkili oldu. Gıda işletmelerinin gerekli bilimsel verileri sunamaması nedeniyle geri çekilen bu maddelerden FL 04.029 (benzene-1,2-diol) 2024 yılında, FL 05.100 (4-methyl-2-phenylpent-2-enal) ise 2025 yılında AB listesinden elenmişti. Sektör temsilcilerinin yeni yönetmeliğe uyum sağlaması için 31 Aralık 2026 tarihine kadar süre tanındı. Bu tarihten önce üretilen ürünler ise raf ömürleri dolana kadar piyasada kalabilecek. Kurallara uymayan işletmelere ise 5996 sayılı Kanun kapsamında ağır idari yaptırımlar uygulanacak.