Hürmüz Boğazı ABD'nin Kaderini Etkileyebilir mi? Uzmanlar Uyarıyor

Küresel enerji piyasalarında belirsizlikler, ABD ile İran arasındaki gerginliğin tırmanması ve Hürmüz Boğazı üzerindeki potansiyel risklerle artıyor. Ünlü Amerikalı yatırımcı Ray Dalio, Hürmüz Boğazı'ndaki olası bir blokajın ABD'nin dünya sahnesindeki liderliğini tehdit edebileceğine dair uyarılarda bulundu.

Dalio, Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün sadece enerji kaynaklarıyla ilgili bir mesele olmadığını, aynı zamanda ABD'nin küresel hâkimiyetinin devamı için kritik bir sınav olduğunu belirtti.

Dalio, tarihi imparatorlukların çöküş süreçleriyle günümüz koşulları arasında benzerlikler kurarak, bu durumu bir dönüm noktası olarak değerlendirdi.

Dalio'nun bu açıklamalarını OMEC Hidrokarbonlar ve Enerji Güvenliği Direktörü Sohbet Karbuz ile Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Öğretim Üyesi Levent Aydın, Haber7'ye değerlendirdi.

“ABD Jeopolitik Olarak Zor Bir Durumda”

OMEC Hidrokarbonlar ve Enerji Güvenliği Direktörü Sohbet Karbuz, ABD'nin İsrail ile birlikte İran'a yönelik adımlarının uzun vadeli jeopolitik dengeyi etkileyebileceğini ifade etti. Karbuz, bu etkinin çatışmanın uzaması durumunda derinleşebileceğini belirtti.

Enerjide Farklı Dinamikler

Karbuz, jeopolitik kayıplara karşın enerji sektöründe farklı bir durumun ortaya çıktığını, çatışmanın uzamasının ABD'nin petrol ve doğalgaz üretimindeki rolünü güçlendirebileceğini söyledi.

Küresel arzda yaşanabilecek aksamaların, ABD'nin enerji tedarikçisi olarak önemini artırabileceğini belirtti.

Hürmüz Alternatifleri Yetersiz Kalıyor

Karbuz, Hürmüz Boğazı'na alternatif güzergâhların gündeme geldiğini, ancak bu yolların Hürmüz'ün yerini alacak kapasitede olmadığını ifade etti.

Irak'ın, alternatif yolları kullanabilmek için iç siyasi engelleri aşması gerektiğini, bu durumun ihracatını sınırladığını belirtti.

LNG Ticaretinin Önemi

Karbuz, bölgenin küresel enerji sistemindeki rolüne dikkat çekti ve petrol kadar LNG ticaretinin de kritik olduğunu vurguladı.

Katar ve BAE'nin LNG ihracatı için alternatif güzergâhları olmadığını, bu durumun Hürmüz'ü vazgeçilmez kıldığını belirtti.

Kriz Süresi Belirleyici

Karbuz, olayların nasıl gelişeceğinin Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın süresine bağlı olduğunu vurguladı.

Kısa vadede daha çok fiyat artışlarının etkili olacağını, uzun süreli bir kriz durumunda ise arz sorunlarının baş gösterebileceğini belirtti.

Karbuz, kriz yıl sonuna kadar sürerse, petrol ve doğalgaz arzında ciddi kayıpların yaşanabileceğini ifade etti.

“Güçlü Bir Uyarı Metaforu”

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Öğretim Üyesi Levent Aydın, Hürmüz'ün kapanması durumunda ABD'nin hemen enerjisiz kalmayacağını ancak bu durumun Hürmüz'ün önemini azaltmadığını belirtti.

“Boğazın kapanması tüm dünyayı enerji fiyatları nedeniyle maliyet şokuyla karşı karşıya bırakır.

Hürmüz, dünya enerji ticaretinin en stratejik noktalarından biridir.

Küresel petrol ve LNG tüketiminin önemli bir kısmı bu noktadan geçmektedir.

Bu durum, sadece fiyat artışı değil, Asya'nın enerjiye erişim sıkıntısı ve diğer maliyetler üzerinden sistemik bir şok yaratabilir.

Ray Dalio'nun uyarısını, ABD için doğrudan bir kehanet değil, güçlü bir metafor olarak okumak gerekir.

ABD'nin enerji kırılganlığı olmasa da, küresel enerji maliyetini ve müttefiklerini koruma kapasitesini test eden bir durum olarak değerlendirilebilir.”

“Fiyatlardaki Dalgalanma ABD’yi de Etkiler”

Levent Aydın, ABD'nin enerji ve jeopolitik gücünün zayıflayıp zayıflamadığına dair şu değerlendirmeyi yaptı:

“1970'lerle kıyaslanırsa, bugünkü durum o kadar kötü değil. ABD hala büyük bir petrol üreticisi ve EIA verileri 2025'e kadar günlük 13 milyon varil üretim bekliyor.

Aynı şekilde, ABD 2025'te ortalama 15 Bcf/gün LNG ihracatıyla lider konumda. Yani enerji anlamında dışa bağımlı değil. Ancak bu, dolaylı kırılganlığının kalmadığı anlamına gelmez.

EIA'ya göre, ABD'nin Körfez menşeli petrol ithalatı düşük olsa da, Hürmüz'deki bir şok ABD'yi fiyat kanalıyla etkiler. Bu etkinin siyasette ciddi sonuçları olabilir.

ABD enerji bakanlığı jeopolitik gelişmelerin petrol fiyatlarında dalgalanmalara yol açtığını, bunun ABD'yi de etkilediğini belirtiyor.”

“Washington’a da Fatura Çıkar”

Aydın, Dalio'nun tezine ilişkin şu yorumu yaptı: “ABD'nin gücü enerji üretim kapasitesi açısından azalmıyor; ancak küresel enerji düzenini yönetme kapasitesi zorlanıyor. Mesele sadece ABD'nin petrol üretimi değil.

Asya'daki müttefiklerin Körfez petrolü ve LNG'sine erişim güvenliği de önemli. Hürmüz'deki kesintiler Çin, Hindistan, Japonya, Güney Kore ve Asya'yı etkiler; ancak bunun finansal ve stratejik yükü Washington’a da yansıyacaktır.”

“Hürmüz'ün Kapanması Küresel Şok Yaratabilir”

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Öğretim Üyesi Levent Aydın, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının küresel enerji sistemine etkilerini değerlendirerek, “Tam ve uzun süreli bir kapanma küresel enerji sistemini durma noktasına değil, şok moduna sokar. Hürmüz, enerji sisteminin ana atardamarı olarak kabul edilmeli. Tıkanırsa enerji arzında ciddi sıkıntılar yaşanabilir.”

IEA'nın 2026 değerlendirmesinde, boğazdaki ihracatın durma noktasına geldiği ve Körfez'de rafineri kapasitelerinin sıkıntılar nedeniyle kapandığı belirtiliyor. Bu, enerji zincirinin tamamen sıkıştığı anlamına gelir.”

Kısa vadede, IEA üyelerinin stratejik petrol stokları kısa süreli çözümler sunabilir. Ancak uzun süreli bir kapanma, resesyon, talep düşüşü ve jeopolitik ayrışmalara yol açabilir.”