Hürmüz Boğazı Krizinin Sigorta Sektörüne Etkileri Derinleşiyor

Uluslararası Deniz Hukuku ve Deniz Ticareti Uzmanı Avukat Selçuk Esenyel, Hürmüz Boğazı'nın tamamının veya süresiz kapatılmasının uluslararası deniz hukukuna uygun güçlü bir hukuki gerekçesi olmadığını ifade etti.

Küresel enerji ticaretinin can damarı olarak görülen Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının ekonomik ve hukuki sonuçları tartışılırken, sigorta firmalarının bu durum karşısında nasıl bir tavır alacakları da belirsizliğini koruyor.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonrası İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatabileceğini açıklaması, dünya genelinde risk algısını yükseltti ve denizcilik sigorta primlerinde artışa neden oldu.

Stratejik konumu nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, uluslararası hukuk çerçevesinde tartışmalar doğururken, bu durum küresel petrol fiyatlarını da etkiledi.

Avukat Esenyel, Anadolu Ajansı'na verdiği demeçte, Hürmüz Boğazı'nın Basra Körfezi ile Umman Denizi arasında enerji ve ticaret taşımacılığı açısından önemli bir geçit olduğunu vurguladı.

Esenyel, "Hürmüz Boğazı'nın alternatifi yoktur," diyerek, boğazın stratejik önemini bir kez daha hatırlattı.

Körfez ülkelerinin petrol ve doğalgazını farklı güzergahlara yönlendirmeye çalışmasının Hürmüz Boğazı'nın sağladığı avantajları tam anlamıyla karşılamayacağını belirtti.

Kısa vadede alternatif rotaların deniz taşımacılığının temel yapısını değiştiremeyeceğini aktaran Esenyel, bunun daha çok risk yönetimi ve çeşitlendirme çabası olduğunu ifade etti.

Esenyel, konunun kıyı devleti egemenliği ve boğazlardan geçiş rejimi çerçevesinde ele alınması gerektiğini belirtti.

"Hürmüz'ün Kapalılığı Hukuken Dayanıksız"

Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin boğazlar için transit geçiş rejimini öngördüğünü belirten Esenyel, bu çerçevede tüm gemilerin transit geçiş hakkına sahip olduğunu söyledi.

Bu hakkın kesintisiz ve hızlı bir geçişi amaçladığını, tek taraflı engellenemeyeceğini vurgulayan Esenyel, kıyı devletlerinin bu geçişi aksatmama yükümlülüğü olduğunu belirtti.

Transit geçişin kesintiye uğratılamayacağını ifade eden Esenyel, İran'ın zaman zaman 'zararsız geçiş' rejimini uygulamak istediğini hatırlattı.

Sigorta Şirketlerinin Tutumu

Avukat Esenyel, deniz sigortalarında sigortacının keyfi olarak teminatı iptal edemeyeceğini ancak belirli koşullarda fesih veya teminat daraltma hakkına sahip olabileceğini söyledi.

Savaş riski, ambargo ve yüksek riskli bölgelere giriş gibi durumlarda sigortacıların ek prim talep edebileceğini belirten Esenyel, poliçelerde savaş riski teminatını sona erdirme veya askıya alma hakkı tanıyan maddeler olabileceğini ifade etti.

Esenyel, poliçelerin usule uygun bir şekilde yönetilmesi gerektiğini ve uluslararası yaptırımların önemine değindi.

Sigorta Alternatifleri

Esenyel, sigorta şirketlerinin teminattan çekilmesi durumunda armatör ve gemi işletmecilerinin karşılaşabileceği sorunları ele aldı.

Çeşitli alternatif çözümler arasında başka bir sigorta şirketi veya reasürans destekli bir konsorsiyumdan teminat sağlanabileceğini belirtti.

Riskli bölgelere yapılacak seferlerin ertelenmesi veya rotanın değiştirilmesi gibi stratejilerin de devreye alınabileceğini kaydetti.

Oluşabilecek ek maliyetlerin yük sahibi, kiracı ve armatör arasında paylaşılması gerektiğini vurguladı.

Primlerin Belirlenmesi ve Risk Yönetimi

Esenyel, deniz sigortasında prim hesaplamalarının basit bir formüle dayanmadığını, sigortacının risk algısı ve reasürans kapasitesinin fiyatlandırmada belirleyici olduğunu anlattı.

Sigortacının sermaye yeterliliği ve risk iştahının sınırları belirlediğini, riskin aşırı yükselmesi durumunda primlerin astronomik hale gelebileceğini veya teminat bulmanın zorlaşabileceğini söyledi.

Esenyel, boğazı kullanamayan gemilerin karşılaşabileceği ilave maliyetler konusunda devlet kaynaklı bir kısıtlama varsa uluslararası sorumluluk konusunun gündeme gelebileceğini belirtti.

Özel hukuk bağlamında doğrudan tazmin mekanizmalarının kolay olmadığını ancak sözleşmeler ve sigorta mekanizmalarının maliyetleri karşılamada etkili olduğunu ekledi.