Hürmüz Boğazı'nda Deniz Trafiği Durma Noktasında: Rotalar Değişiyor

Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), Hürmüz Boğazı'nda deniz güvenliği risk seviyesinin 'kritik' seviyeye ulaştığını bildirirken, sigorta şirketleri bölgede faaliyet gösteren gemilere yönelik savaş poliçelerini iptal etti.

Dünyanın önde gelen konteyner taşımacılığı firmaları, Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri durduklarını açıkladı.

ARTAN MALİYETLER

UKMTO'nun verilerine göre, Hürmüz Boğazı'ndan günlük ortalama 138 gemi geçiş yapıyordu.

AA muhabiri tarafından Windward'ın gerçek zamanlı denizcilik takip sisteminden alınan verilere göre, 2 Mart'ta Hürmüz Boğazı'ndan sadece 7 gemi geçti, bu rakam 3 Mart'ta ise 4'e düştü.

Bu tarihteki geçişler, Hürmüz Boğazı'ndaki son 7 günlük gemi sayısına kıyasla yüzde 90 oranında azaldı.

MarineTraffic'in verilerine göre, aynı tarihte Hürmüz Boğazı'ndaki petrol tanker trafiği de saldırılardan önceki seviyeye göre yüzde 90 düştü.

Orta Doğu'da Aralık 2023'te Yemen'deki Husilerin İsrail'le bağlantılı ticari gemilere saldırması nedeniyle Kızıldeniz'deki gemi trafiği önemli ölçüde azalmış, nakliye şirketleri rotalarını Ümit Burnu'na kaydırmıştı.

Son olarak, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiğinin durma noktasına gelmesi, deniz ticaretinin Körfez geçiş koridorlarından uzaklaştığı eğilimini güçlendirdi.

Almanya merkezli Hapag-Lloyd şirketi, AA muhabirine yaptığı açıklamada, "Aralık 2023'ten bu yana Hapag-Lloyd gemileri Kızıldeniz'den geçmedi. Bu moratoryumu, Orta Doğu'daki mevcut durum ve Husilerin tehditleri nedeniyle uzatma kararı aldık. Hapag-Lloyd'un sefer programlarında değişiklik olmayacak, gemiler Ümit Burnu'ndan devam edecek." ifadelerini kullandı.

Fransız CMA CGM şirketi de Körfez'deki tüm gemilerine sığınaklara gitmeleri talimatını verdiğini açıkladı ve Süveyş Kanalı'ndan geçişin bir sonraki duyuruya kadar askıya alındığını, gemilerin Ümit Burnu üzerinden Afrika çevresinden yönlendirildiğini bildirdi.

Küresel ticaretin göstergesi olarak tanınan Maersk, Orta Doğu'daki gelişmelerin Babu'l Mendeb Boğazı üzerinden Süveyş Kanalı'nı geçecek gemilerin seferlerini durdurmalarına neden olduğunu duyurdu.

Maersk, Orta Doğu-Hindistan'dan Akdeniz'e ve Orta Doğu-Hindistan'dan ABD'nin doğu kıyısına yapılan tüm seferlerin Ümit Burnu çevresinden yönlendirildiğini açıkladı.

Windward'ın verilerine göre, Ümit Burnu'ndaki transit gemi sayısı 2 Mart'ta önceki güne göre yüzde 112 artışla 87'ye yükseldi. 3 Mart'ta ise günlük yüzde 8 artışla 94 oldu.

Ümit Burnu'ndaki son 7 günlük ortalama transit gemi sayısı 69,7 olarak hesaplandı. 3 Mart'taki geçişler 7 günlük ortalamaya göre yüzde 35 arttı.

Windward'ın analizine göre, deniz taşımacılığı hızla değişen duruma uyum sağlamaya çalışıyor. Ümit Burnu'nda artan ticari gemi trafiği, operatörlerin Körfez nakliye koridorlarının güvenlik kazanmasını beklemek yerine daha uzun yolculukları tercih ettiğini gösteriyor.

Ümit Burnu, Hürmüz Boğazı'nın tam bir alternatifi değil ancak şirketlerin çatışma bölgesindeki koridorlara alternatif olarak seçtiği rota olarak öne çıkıyor.

Ticari gemi trafiğinin Ümit Burnu'na kayması, kargoların teslimat sürelerini 10 ile 20 gün arasında uzatırken, nakliye maliyetlerini de artırıyor.



PETROL SEVKİYATI ASYA'YA YÖNELİK

Basra Körfezi'nin girişindeki Hürmüz Boğazı, Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimini dünya pazarlarına bağlayan önemli bir geçit.

S&P Global Energy verilerine göre, küresel petrol arzının yüzde 20'si Hürmüz Boğazı'ndan Asya ülkeleri başta olmak üzere uluslararası piyasalara sevk ediliyor. Günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrolün 5,3 milyon varilini Çin alıyor.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrolün 2 milyon varili Hindistan'a, 1,7 milyon varili Japonya ve Güney Kore'ye giderken 4,2 milyon varil diğer ülkelere ulaşıyor.

Suudi Arabistan, günlük 5,1 milyon varille Hürmüz Boğazı'ndaki ham petrol ihracatının en büyük ihracatçısı. Bu ülkeyi Irak 3,3 milyon varil, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) 2,6 milyon, İran 1,7 milyon, Kuveyt bir milyon ve diğer ülkeler toplamda bir milyon varille takip ediyor.

Boğaz, ham petrolün yanı sıra işlenmiş petrol ürünleri ihracatı için de kritik önemde.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen günlük yaklaşık 5 milyon varil petrol ürününün en büyük ihracatçısı konumunda ise 1,26 milyon varille BAE ve 1,04 milyon varille Suudi Arabistan yer alıyor.

DEPOLAR DOLUYOR

Gemiler, üretimin devamını sağlamak amacıyla Suudi Arabistan'ın batı kıyısındaki Yenbu Limanı'na yönelmeye başladı. Mart ayında Yenbu'da şu ana kadar günlük 2,44 milyon varil yükleme yapıldı. Bu rakam, son altı ayda ortalama günlük 650-940 bin varil arasında gerçekleşen yüklemelere göre oldukça yüksek.

Irak Petrol Bakanlığı, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması nedeniyle Basra'daki Rumeyle sahasında petrol üretimini durdurma kararı aldı. Körfez havzasına petrol tankerlerinin girmemesi nedeniyle oluşan tanker kıtlığı ve depolardaki stok seviyesinin kritik seviyeye ulaşması bu kararda etkili oldu.

Ayrıca, Irak'ın günlük 3,5 milyon varil kapasiteli Basra Limanı'ndan 2 Mart'ta ham petrol yüklemesi yapılmadı.

JP Morgan analistleri, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamanın 21 gün sürmesi halinde petrol üreticilerinin tesislerinde kapanmaların başlayabileceği konusunda uyarıda bulundu.

ASYA-AVRUPA REKABETİ

Hürmüz Boğazı, dünya LNG ihracatının yüzde 20'sinin taşındığı stratejik bir geçiş noktası. Katar, buradaki LNG ihracatında öncü rol oynuyor ve taşınan LNG ağırlıklı olarak Asya ülkelerine ulaşıyor.

Ancak İran'dan gönderilen bir insansız hava aracı, 2 Mart'ta Katar'daki Ras Laffan Sanayi Şehri'nde bulunan Katar Enerji'ye ait LNG tesisini hedef almasının ardından, şirket bu tesisteki üretimi durdurmuştu.

Küresel LNG arzında önemli paya sahip olan Katar'daki arz kesintisi, özellikle spot piyasada arz daralması endişelerini artırdı.

S&P Global Energy Kısa Vadeli LNG Analizi Lideri Ross Wyeno, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Asya-Pasifik pazarlarının Avustralya, Malezya ve Endonezya gibi Pasifik Havzası üreticilerinden büyük miktarda LNG tedarik ettiğini belirtti.

Bu tedarikin çoğunun uzun vadeli sözleşmelerle bağlandığını ifade eden Wyeno, "Bu tedarik, Katar ve BAE'de üretimin durmasının yarattığı önemli dengesizliği gideremez. LNG'de arz esnekliği açısından en büyük kaynak şu anda ABD. ABD'den yüklenen LNG, en yüksek fiyatın olduğu pazara, yani Asya'ya gidecektir. Bu durum değişmedikçe, ABD'den gelen yükler Avrupa pazarlarından uzaklaşacak. Bu da Avrupa'nın depo dolum çabalarını etkileyerek gaz dengesini sıkılaştırabilir." dedi.

Başlangıçta Avrupa'ya gitmesi planlanan bir LNG tankerinin fiyatlardaki artış nedeniyle rotasını değiştirdiği ve Asya'ya yöneldiği tespit edildi.