Hürmüz Boğazı'ndaki Gerilim Tarım Maliyetlerini Artırıyor

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonları sonrasında başlayan çatışmalar, gübre ve gıda fiyatlarının hızla yükselmesine neden oldu. Uzmanlar, ateşkesin sağlanmış olmasına rağmen, bu yüksek maliyetlerin yakın zamanda düşmeyeceği ve yalnızca sınırlı gerilemeler görülebileceğini belirtiyor.

Orta Doğu'da patlak veren savaşın ardından alınan ateşkes kararı, küresel piyasaların dikkatini üzerine çekti. Çatışmanın başlamasıyla birlikte gübre, tarım ürünleri, gıda ve enerji fiyatlarında ciddi artışlar yaşanırken, bu fiyatların kısa vadede değişmeyeceği öngörülüyor.

SAVAŞIN ETKİLERİ SADECE ASKERİ DEĞİL, GIDA VE ENERJİ KRİZİNİ DE KAPSIYOR

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü'nden Prof. Dr. Yener Ataseven, tarımın tüm sektörlerin temelini oluşturduğunu, savaşın sadece askeri değil, aynı zamanda gıda ve enerji açısından da kritik sonuçlar doğurduğunu ifade etti. Hürmüz Boğazı'nın dünya petrol ve ticareti açısından hayati bir öneme sahip olduğunu vurgulayan Ataseven, bölgenin İran'ın kontrolünde olmasının çatışmanın ekonomik etkilerini belirleyen ana unsur olduğunu söyledi.

Ataseven, doğal gazdan üretilen amonyum ve diamonyum fosfat (DAP) gübrelerinin üretiminde düşüş yaşandığını, bunun da fiyat artışlarına neden olduğunu belirtti. Hürmüz Boğazı'ndan geçen sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 20'sinin bu durumdan etkilendiğini ve doğal gazın ham madde olarak kullanıldığı gübre ve üre üretiminin bölgedeki gerilimden olumsuz etkilendiğini ifade etti.

40 GÜNDE 1 TONLUK MALİYET 2 BİN LİRA ARTTI

Fiyat artışlarının Türkiye'ye olan yansımalarını değerlendiren Ataseven, şu açıklamalarda bulundu:
"Türkiye'de tarımsal üretimde yoğun olarak kullanılan üç gübre var. Bunlardan biri olan ürenin tonu 28 Şubat'ta 26 bin lirayken, şimdi 28 bin liraya çıktı, yani 40 gün içinde çiftçinin maliyeti 1 ton için 2 bin lira arttı. DAP gübresinin tonu 28 Şubat'ta 34 bin lira iken yüzde 9 artarak 37 bin liraya ulaştı. Kompoze gübrenin tonu ise 24 bin liradan 25 bin liraya yükseldi. Türkiye'de gübre fiyatlarında yaklaşık yüzde 10'luk bir artış söz konusu. Bu artışlar sadece Türkiye'de değil, Türkiye gibi gübre ithal eden birçok ülkede de yaşanıyor.

Gübre fiyatlarındaki artış, çiftçilerin gübre kullanımını azaltmasına veya tamamen vazgeçmesine neden olabilir. Gübre kullanımının azalması, tarımsal üretim ve verimde düşüşe, dolayısıyla fiyatların yükselmesine, gıda enflasyonuna ve genel ekonomik enflasyona yol açıyor. Savaş, sadece bu üç ülkeyi değil, aynı zamanda Türkiye gibi bölgeye yakın ülkeleri de doğrudan etkiliyor."

HASAT DÖNEMİNE KADAR GIDA ENFLASYONU ARTABİLİR

Ataseven, bahar döneminde mısır, ayçiçeği, patates gibi tarla ürünleri ile sebzelerin ekimi ve gübrelenmesinde yaşanabilecek sorunların, üretimi ve tarıma dayalı sanayiyi doğrudan etkileyebileceğini belirtti. Yem bitkilerindeki problemler hayvancılık maliyetlerini artırarak, hasat dönemine kadar gıda ve genel enflasyonun yükselmesine neden olabilir.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ DURUM SÜRECİN GİDİŞATINI BELİRLEYECEK

Gıda fiyatlarının hızla düşmeyebileceğini ifade eden Ataseven, Brent petrol fiyatlarındaki düşüşün de kısa vadede gübre ve gıda fiyatlarına yansımayabileceğini belirtti. Sürecin seyrini Hürmüz Boğazı'ndaki durumun belirleyeceğini söyleyen Ataseven, fiyatlarda kalıcı bir düşüşün kısa vadede zor olduğunu, yalnızca sınırlı indirimlerin mümkün olabileceğini ifade etti.

BÜTÇE DAĞILIMI FİYAT DÜŞÜŞÜNÜ ZORLAŞTIRABİLİR

Savaş sonlandığında, Lübnan, İsrail ve İran gibi ülkelerdeki savaş zararlarının onarılması için büyük miktarlarda harcama yapılacağını hatırlatan Ataseven, tarıma ayrılması gereken bütçelerin başka alanlara kaymasının tarım ürünleri fiyatlarının düşmesini engelleyebileceğini söyledi.

Ataseven, Hürmüz Boğazı'nın savaşın kilit noktası olduğunu ve burada yaşanan belirsizliklerin mazot fiyatlarını artırarak tarımsal girdilerin maliyetini etkilediğini belirtti.

Son olarak Ataseven, Türkiye'de tarımsal girdi maliyet artışlarına karşı önlemler alınması gerektiğini vurguladı.