Hürmüz Boğazı'ndaki Kriz, Enerji Piyasalarını Altüst Etti

Enerji piyasalarında büyük bir sarsıntıya yol açan Hürmüz Boğazı'ndaki kriz, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yüzde 20'sini etkileyerek arzda ciddi bir daralma endişesi yarattı.

Bu durumda piyasaların gerginliğini artıran bir diğer faktör Katar'dan geldi. Katar Enerji Bakanı Saad bin Şeride el-Kabi, Körfez ülkelerinin petrol ve gaz üretimini durdurabileceğine dair uyarıda bulunarak fiyatların daha da yükselmesine neden oldu.

Brent petrol fiyatları Ekim 2023'ten bu yana zirveye ulaştı

Jeopolitik gerilimlerin artması, petrol fiyatlarında hızlı bir artışa yol açtı. 27 Şubat'ta Brent petrol spot piyasada yüzde 2,8 artışla 73 dolardan kapanırken, WTI ham petrol yüzde 2,6 yükselerek 67,18 dolara ulaştı.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik gerçekleştirdiği saldırılar, risk priminin fiyatlara sert bir şekilde yansımasına neden oldu. Bu gelişmelerin ardından Brent petrol, 2 Mart haftasını yüzde 16,2 artışla 90,83 dolardan kapatarak Ekim 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı ve saldırı öncesine göre yüzde 24,4 arttı.

Aynı süre zarfında WTI ham petrolün varil fiyatı yüzde 24,6 artışla 88,89 dolara yükseldi ve yaklaşık 29 ayın zirvesine çıkarak saldırı öncesine göre yüzde 32,3 değer kazandı.

LNG ve kömür fiyatları da yükseldi

Avrupa'nın en büyük doğal gaz ticaret merkezi olan Hollanda'daki Title Transfer Facility'de (TTF) fiyatlar da keskin bir artış kaydetti. Nisan vadeli kontratlar 27 Şubat'ta megavatsaat başına 31,96 avrodan kapanırken, 2 Mart haftasında yüzde 19,9 artışla 53,38 avrodan sona erdi. Bu, saldırı öncesine kıyasla yüzde 70'lik bir artış anlamına geliyor.

Kömür piyasasında da benzer bir eğilim gözlendi. Asya için referans kabul edilen Newcastle kömür vadeli işlemleri 27 Şubat'ta ton başına 116,90 dolardan kapanmıştı.

Kontratlar, 2 Mart haftasında yüzde 6,3 artışla ton başına 133,80 dolardan kapandı ve saldırı öncesine göre yüzde 10'dan fazla değer kazandı.

Petrol akışında günlük yaklaşık 19,5 milyon varil kayıp

Hürmüz Boğazı'ndaki kesinti, Körfez'de günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrol ve 4,5 milyon varil rafine yakıt akışının durmasına neden oldu.

Küresel günlük tüketimin neredeyse beşte birine denk gelen bu arz kaybı, petrol piyasalarında ciddi bir şok etkisi yarattı. İhracatın durmasıyla ham petrol karadaki depolama tanklarında ve denizde bekleyen tankerlerde depolanmaya başlandı.

Irak'ın günlük yaklaşık 4,3 milyon varillik üretiminin en az dörtte birini durdurduğu tahmin ediliyor.

Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve dünyanın en büyük petrol ihracatçısı Suudi Arabistan'ın belirli bir depolama kapasitesi bulunmasına rağmen, bunun yalnızca birkaç gün yetecek düzeyde olduğu düşünülüyor.

110 milyar metreküplük doğal gaz arzı riski

Geçen yıl Hürmüz Boğazı'ndan 112 milyar metreküpten fazla LNG ihraç edildi. Bu miktar, küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sine denk geliyor.

Sevkiyatların yüzde 90'ının Asya pazarına yönlendirildiği belirtilirken, boğazın kapanmasıyla dünya piyasası yaklaşık 110 milyar metreküplük doğal gaz arzından yoksun kaldı. Avrupa Birliği'nde ise yer altı doğal gaz depolarındaki doluluk oranları düşük seviyelerde seyrediyor.

Gas Infrastructure Europe verilerine göre AB genelinde depolardaki doluluk oranı yüzde 29,9 seviyesinde bulunuyor.