Hürmüz Krizi Çöp Poşeti Piyasasını Altüst Etti: Satışlar 5 Kat Arttı

Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – Orta Doğu'da devam eden ABD/İsrail ile İran arasındaki çatışma, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla birlikte küresel çapta etkisini göstermeye başladı. Özellikle enerji krizi, petrol ithalatının büyük bir bölümünü Orta Doğu'dan sağlayan birçok Asya ülkesinde farklı sektörlerde hissediliyor. Asya-Pasifik bölgesinin en gelişmiş ülkelerinden Güney Kore, Seul'deki politik ve askeri gerginlikler nedeniyle daha önce görülmemiş bir çöp poşeti krizine tanık oluyor. Güney Kore, ham petrol ithalatının yaklaşık yüzde 70'ini Orta Doğu'dan sağlıyor ve bu nedenle petrol bazlı sektörler büyük bir krizin eşiğinde.

Güney Kore Enerji Bakanı, Orta Doğu'daki çatışmaların tetiklediği enerji kriziyle birlikte plastik çöp poşeti satışlarının 5 kat artmasının ardından ülkede bir plastik çöp poşeti sıkıntısı yaşandığını, ancak bunun endişe edilecek bir durum olmadığını belirtti. Plastik üretiminde önemli bir hammadde olan nafta, Güney Kore'nin toplam ihtiyacının yüzde 40 ila 45'ini Orta Doğu'dan ithal ediyor. Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla birlikte hammadde akışı durdu ve yerel plastik üreticileri üretim kapasitelerini düşürmek zorunda kaldı, bu da çöp poşeti üretimini ciddi şekilde etkiledi. Ülkede evsel atıklar sadece belediye onaylı, ücretli ve belirli standartlarda poşetlerle toplanabiliyor.

ÇÖP POŞETİNE KISITLAMA GETİRİLDİ

Güney Kore genelinde çöp poşeti tedarikinde yaşanan sıkıntının en çok etkilediği yerlerden biri başkent Seul oldu. AFP'ye konuşan yerel yetkililer, çöp poşeti satışlarının geçen hafta 5 kat artarak 2,7 milyona ulaştığını ve mağazaların müşteri başına satış kotası uygulamaya başladığını belirtti. Geçtiğimiz pazartesi günü sosyal medya üzerinden açıklama yapan Güney Kore Enerji Bakanı Kim Sung-whan, "Standart çöp poşetlerinin tedariki konusunda endişelenmenize gerek yok" diyerek mevcut endişelerin yersiz olduğunu ifade etti. Sung-whan, "Geri dönüştürülmüş hammaddeler kullanmak için yeterli kapasitemiz var, yani bir yıldan uzun süre tedarik sıkıntısı yaşanmayacak" diye ekledi ve fiyat artışı olmayacağını belirtti.

İnsanların çöplerini evlerinde biriktirmek zorunda kalacakları bir durumla karşılaşmayacaklarını vurgulayan Sung-whan, hükümetin en kötü senaryoda tüm plastik poşetlerin çöp poşeti olarak kullanılmasına izin vermeyi düşüneceğini söyledi.

ABD/İsrail ve İran arasındaki savaş, Asya'nın dördüncü büyük ekonomisini 1997'den bu yana ilk kez yakıt fiyatlarına tavan fiyat uygulamaya zorladı ve yaklaşık 16,5 milyar dolarlık ek bir bütçe hazırlanmasına sebep oldu. Koreli yetkililer, alınan önlemler kapsamında vatandaşlardan duş sürelerini kısaltmalarını, elektronik cihazlarını gündüz saatlerinde şarj etmelerini önerirken, yakıt tüketimini azaltmak amacıyla yürümeye ve bisiklet kullanmaya teşvik ediyor.

BENZER BİR DURUM ABD'DE YAŞANDI

Güney Kore'de mevcut kriz yeni olsa da, Orta Doğu'daki petrol arzının kesilmesi nedeniyle yaşanan ilk kriz değil. 1973 yılında Orta Doğu'da meydana gelen bir çatışma Batı dünyasını derinden etkiledi. OPEC'in (Petrol İhraç Eden Arap Ülkeleri Birliği) petrol ambargosu, Yom Kippur Savaşı nedeniyle uygulandı ve ABD'de yakıt kriziyle beraber yapay bir tuvalet kâğıdı kıtlığına yol açtı.

1973 ambargosu, Mısır ve Suriye'nin İsrail'e saldırmasıyla başladı. Ancak İsrail kısa sürede toparlanıp durumu tersine çevirdi. Arap ülkeleri, savaş sırasında ABD ve bazı Batılı ülkelerin İsrail'e askeri ve lojistik destek vermesini gerekçe göstererek petrol ihracatını durdurdu. Bu gelişme, ABD başta olmak üzere Batı dünyası ve Japonya'da derin bir petrol krizine yol açtı. Tam bu esnada Wisconsinli kongre üyesi Harold Froehlich, kâğıt hamuru üretiminde yavaşlama olduğunu ve ABD'nin kısa süre içinde bir tuvalet kâğıdı krizine girebileceğini belirtti. Froehlich'in açıklamasının hemen ardından popüler televizyon sunucusu Johnny Carson, "Biliyoruz, her şeyde kıtlık var ama duydunuz mu? Şaka yapmıyorum, gazetede gördüm; tuvalet kâğıdı bitiyormuş!" diyerek durumu daha da tetikledi ve ABD'de büyük bir kıtlık paniği başladı.

Bu açıklamaların ardından binlerce Amerikalı marketlere akın etti ve tuvalet kâğıdı stoklamaya başladı. Yoğunluk nedeniyle rafların boş olduğunu görenler, tuvalet kâğıdı sıkıntısının gerçek olduğuna inandı ve talep korkunç bir seviyeye ulaştı. Oysa ABD'li üreticilerin stoklarında herhangi bir sorun yoktu. Ancak panik başlamıştı ve kontrol altına alınması zordu. Tamamen söylemlerden kaynaklanan bu yapay kriz, mağazaların tuvalet kâğıtlarını kotayla satmasına neden oldu. ABD'de tuvalet kâğıdı karaborsası oluştu ve normale dönüş yaklaşık 4 ay sürdü.