Hürmüz Krizi: Enerji Arzında Yeniden Denge Arayışı ve Fiyat Artışı Riski

Dünya enerji piyasalarının merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim, küresel enerji ticaretini derinden etkiliyor.

Bölgedeki tansiyon, petrol ve doğal gaz akışının yanı sıra, birçok sektörün tedarik zincirini de tehdit ediyor.

Bu süreçte, küresel arz üzerindeki baskılar artarken, piyasalar artık kısa vadeli risklerden ziyade, krizin süresi ve arzın sürdürülebilirliği üzerinde duruyor.

Bu durum, enerji fiyatlarında daha büyük dalgalanmaların yaşanabileceğinin sinyallerini veriyor. Uzmanlar, günlük 15 milyon varillik akışın kesilmesi durumunda, 90 gün içinde stokların tükenebileceğini ve petrol fiyatlarının 150 dolara çıkabileceğini öngörüyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki durum, alternatif rotalar, petrol fiyatlarının geleceği ve sonraki süreç hakkında Enerji Uzmanı Altuğ Karataş ve TESPAM Başkanı Oğuzhan Akyener'in görüşlerini derledik.

“Bölgedeki Durum Tamamen Değişti”

Enerji Uzmanı Altuğ Karataş, ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda abluka uygulama kararının krizi yeni bir boyuta taşıdığını belirterek, ABD donanmasının İran limanlarına giren-çıkan gemileri engelleme kararının denklemi değiştirdiğini vurguladı.

“Enerji ve Sanayinin Kalbi Konumunda”

Bu gelişmeyle, durumun sadece bir gerilimden ibaret olmadığı, küresel sonuçlara yol açabilecek bir kırılma süreci olduğu netleşiyor.

Karataş, şunları ekledi: “Bu kriz sadece bir petrol ve doğal gaz meselesi değil. Hürmüz'den geçen enerji akışı, sanayi ve savunma üretiminin ana damarını oluşturuyor.

Körfez bölgesinden çıkan ürünler, mühimmat üretiminden ağır sanayiye kadar birçok kritik sektörü besliyor.

Dolayısıyla Hürmüz'deki her kesinti, özellikle savunma sanayisini doğrudan etkiliyor.”

Küresel Arz Krizi Derinleşti

Karataş, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı tamamen kapatmaktan ziyade, kendi kontrolünde bir geçiş rejimi oluşturduğunu belirtti.

ABD'nin bugünkü hamlesi, İran'ı Hürmüz üzerinden besleyen mekanizmayı kesmeye yönelik bir adımdır.

Karataş, “İran limanlarına giriş ve çıkışların engellenmesi, İran’a ödeme yapan gemilerin durdurulmasıyla hedeflenen, İran’ı ekonomik ve stratejik olarak zorlamaktır.” dedi.

Bu karar, küresel ölçekte daha büyük bir enerji krizini tetiklerken, alternatif hatların kısa vadede bu açığı kapaması mümkün görünmüyor.

ABD, stratejik hedeflerini korurken, küresel enerji arzını daha da sıkıştıran bir süreci başlatmış durumda.”

Krizde Kırılma Noktası: Temel Soru

Karataş, piyasaların sigorta maliyetlerini ve jeopolitik riskleri dikkate aldığını, ancak şimdi sürecin uzayacağı gerçeğinin fiyatlandığını belirtti.

Günlük 15 milyon varillik petrol akışının risk altında olduğuna dikkat çekti.

“Eğer bu durum 90 gün sürerse, küresel ölçekte önemli bir arz kaybı yaşanabilir.

Bu da uluslararası petrol stoklarının kritik seviyelere gerilemesi demektir.

İlk 3 ayda maliyet artışı sigorta ve taşıma kaynaklı olur.

Ancak süre uzarsa, mesele arzın kendisi olur. Temel soru artık 'kaça gelir' değil, 'bulunabilir mi' olur. Bu, krizin kırılma noktasıdır.

Bu durumda Brent petrol fiyatlarının 150 dolar seviyesine ulaşması güçlü ve gerçekçi bir senaryo haline gelir. Çünkü artık fiyatlanan şey risk değil, fiziki arz eksikliğidir.”

“Yeni Enerji Koridorları ve Yenilenebilir Enerji Yatırımları”

“Bu süreç gösteriyor ki, hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Yeni dönemde enerji en ucuz değil, en güvenli hatlardan taşınacak” diyen Karataş, şunları ekledi:

“Yeni enerji koridorları oluşacak, yenilenebilir enerji yatırımları hızlanacak ve nükleer enerji yeniden önem kazanacak.

Dünya, güvenli enerji hatları, yenilenebilir ve nükleer enerjiye dayalı yeni bir enerji mimarisine geçiyor.”

“Türkiye, Enerji Geçişinde Öne Çıkıyor”

Karataş, bu yeni tabloda Türkiye’nin güvenli enerji geçiş güzergahı olması, farklı kaynaklara erişim imkanı ve diplomatik denge kurabilme kabiliyetiyle öne çıktığını belirtti ve şöyle devam etti: “Türkiye, yeni enerji düzeninin merkezinde yer alan bir aktör konumuna geliyor.

Yaşananlar, küresel enerji düzeninin yeniden kurulduğu bir dönemin başlangıcını işaret ediyor.

Enerji artık sadece bir ekonomik ürün değil, güç ve güvenlik meselesidir.”

Hürmüz'de Gerilim, Piyasada Denge Arayışı

TESPAM Başkanı Oğuzhan Akyener, ABD-İran geriliminin beklenenden uzun sürdüğüne dikkat çekerek, bu durumun hem küresel piyasalarda hem de ABD'de etkilerini göstermeye başladığını söyledi.

ABD'de WTI fiyatlarının Brent'in üzerine çıkması, dengelerde değişime işaret ediyor. Akyener, yükselen fiyatların ABD piyasalarını olumsuz etkilediğini belirtti.

Petrol fiyatlarının 110 dolar seviyesine ulaştığını, ancak uzun vadeli arz kesintisi beklentisi olmadıkça bu seviyenin kalıcı olmayacağını ifade etti.

Alternatif Tedarik Hatları

Akyener, alternatif tedarik hatlarının devrede olduğunu belirtti. Suudi Arabistan, Doğu-Batı hattını tam kapasite kullanıyor ve Kızıldeniz üzerinden arzını piyasaya sunuyor.

Birleşik Arap Emirlikleri, Füceyre Limanı üzerinden Hürmüz Boğazı'nı bypass eden sevkiyatlarını artırıyor.

Bu alternatif rotalar, küresel arzın tamamını karşılamasa da, piyasada tıkanıklık oluşmasını engelliyor.

Hürmüz Boğazı'nın tamamen kapanması beklenmiyor.

Petrolde 150 Dolar Olasılığı

Arz-talep dengesinin halen yönetilebilir olduğunu belirten Akyener, stratejik rezerv satışlarının ve Suudi Arabistan'ın üretim artırma sinyallerinin piyasayı dengelediğini söyledi.

Petrol fiyatlarının 150 dolara çıkmasının ancak büyük bir savaş senaryosunda mümkün olabileceğini belirten Akyener, mevcut durumda böyle bir riskin öne çıkmadığını ekledi.