Hürmüz'ün Açılması Etkileri Hemen Dindirmeyecek

İsmail Şahin - İran ve ABD'nin, görüşme masasına dönme hazırlıkları yaptığı belirtiliyor. AP ajansının haberine göre görüşmelerin yarın başlayabileceği konuşulurken, diğer kaynaklar tarafların pazar gününe kadar görüşmelere başlamayı planladığını belirtiyor.

Tahran hükümeti, ABD ve İsrail'in saldırıları sonucu ortaya çıkan zararlar için 270 milyar dolarlık bir tazminat talebinde bulunduklarını açıkladı. Bunun yanı sıra, saldırılara karıştığı iddia edilen Suudi Arabistan, Katar, BAE, Bahreyn ve Ürdün gibi Körfez ülkelerinden de tazminat talep ediliyor. Hürmüz Boğazı'ndaki ABD ablukasına rağmen, yaptırımlı iki Çin gemisinin dün boğazdan geçiş yaptığı bildirildi. Uzmanlar, Trump'ın bu ablukayı 'Amerikan zaferi' olarak sunmak isteyebileceği bir çözümle sonlandırabileceğinden şüphe ediyor. Suudi Arabistan'ın da ABD'ye ablukayı kaldırması için baskı yaptığı ifade ediliyor.

Uygun Anlaşma Beklentisi

Dünya petrol taşımacılığının yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın fiziksel olarak açılması, krizin sona ermesi değil, sadece iyileşme sürecinin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, boğazın kısa vadede tam kapasiteyle açılmasının zor olduğuna dikkat çekiyor ve açıldığında bile enerji akışının eski seviyelere dönmesinin zaman alacağını belirtiyor. İsrail merkezli Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü uzmanlarından Danny Citrinowicz, İran'ın geri adım atmasının beklenmediğini vurgulayarak, bu girişimin küresel ekonomi üzerindeki etkisinin İran'dan daha ağır olabileceğini belirtti. Citrinowicz, ABD'nin İran'ın kabul edeceği bir uzlaşma arayışına girmesinin daha doğru olacağına inandığını ifade etti.

6-10 Ay Etkisi Olacak

Analistlere göre, kriz sadece fiziksel akışı değil, fiyatları da uzun süreli etkileyecek. En kötü senaryoda, Körfez ve İran'daki enerji altyapısının ciddi hasar görmesi durumunda küresel arzın yaklaşık yüzde 25 düşebileceği ve petrol fiyatlarının 200 dolar seviyesine çıkabileceği belirtiliyor. Böyle bir şokun etkilerinin 1 ila 2 yıl, hatta daha uzun sürebileceği öngörülüyor. Daha iyimser bir senaryoda ise çatışmanın kontrol altına alınması ve boğazın yeniden açılmasıyla arzın birkaç ay içinde toparlanabileceği düşünülüyor. Ancak bu durumda bile petrol fiyatlarının 120 dolar civarında seyretmesi ve en az 6-10 ay yüksek kalması bekleniyor. Petrol ticaretinde hala belirsizlik devam ettiği için tüccarlar 'Jeopolitik Risk Primi'ni fiyatlamaya devam ediyor. PMV Oil analisti Tamas Varga, Brent petrolün yeniden 70 dolar seviyelerine gelmesinin bir veya iki yıl sürebileceğine dikkat çekti.

Bekleyen Tankerler

Basra Körfezi'nde 187 tankerde toplam 172 milyon varil ham petrol ve rafine ürün bulunuyor. Körfezdeki sularda bekleyen ham petrolün yaklaşık yüzde 40'ı Suudi Arabistan, yüzde 30'u Irak, yüzde 19'u BAE, yüzde 16'sı Kuveyt ve yüzde 13'ü İran'a ait. 14 yüklü LNG tankeri de aynı şekilde bekliyor. Boğaz bugün açılsa bile yüzlerce tankerin yeniden sıraya girmesi, sigorta işlemlerinin güncellenmesi haftalar sürecek. Hürmüz'den çıkan petrol, ilk etapta ülkelerin stratejik rezerv depolarını dolduracağı için serbest piyasadaki petrol miktarının kısıtlı kalmasına neden olacak. LNG terminallerinin çalışma prensibi petrol tankerlerinden daha yavaş olduğu için, gaz arzının normale dönmesi petrol akışından çok daha uzun sürecek. Bu durum, ABD'nin kaya gazı satışında büyük bir avantaj sağlamasına yol açacak.

‘Aksaklıklar Petrolü Zirveye Taşıyabilir’

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinde yaşanan aksaklıkların sürmesi nedeniyle petrol fiyatlarının önümüzdeki birkaç hafta içinde zirve yapabileceğini söyledi.

Wright, Semafor Dünya Ekonomi Konferansı'nda yaptığı konuşmada, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin enerji fiyatları üzerindeki etkisini değerlendirdi.

Wright, “Hürmüz Boğazı’ndan anlamlı gemi trafiği sağlanana kadar enerji fiyatlarının yüksek ve hatta artıyor olduğunu görebiliriz. Petrol fiyatlarının zirve yapması da muhtemelen önümüzdeki birkaç hafta içinde gerçekleşecek” ifadelerini kullandı. Fiyatların düşüşe geçmesinin ise savaşın sona ermesine bağlı olduğunu aktaran Wright, yaz aylarına kadar düşüş görmenin “iddialı” olacağını belirtti.

40 Ülke Bir Arada

Fransa ve İngiltere, Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığının güvenliğini sağlamak amacıyla savunma odaklı bir misyon oluşturmak için cuma günü 40 ülkeyi bir araya getiren bir toplantı düzenleyecek. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer görüşmeye eş başkanlık edecek.