İran, Rusya ve Çin'den Ortak Açıklama

İran, Rusya ve Çin, 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmanın ardından alınan BM Güvenlik Konseyi'nin 2231 sayılı kararının etkisinin 18 Ekim itibarıyla sona erdiğini açıkladı.

Üç ülke, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) bu karar kapsamında İran'ın nükleer faaliyetlerine ilişkin rapor verme yetkisinin artık geçerli olmadığını belirtti.

BM Viyana ofisindeki daimi temsilcileri aracılığıyla UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi'ye gönderilen bir mektupla, söz konusu değişiklikler resmen duyuruldu.

Snapback Mekanizması Tartışması

İran, Rusya ve Çin'in mektubunda, İngiltere, Fransa ve Almanya'nın 2015 nükleer anlaşmasındaki yükümlülüklerini ihlal ettikleri için İran'a BM yaptırımlarını yeniden etkinleştiren "snapback" mekanizmasını kullanma yetkisine sahip olmadığı belirtildi. Bu üç ülkenin, ABD'nin tek taraflı anlaşmadan çekilmesinin ardından BM yaptırımlarını tekrar devreye sokma girişiminde bulunduğu ileri sürüldü. Mektupta, 2231 sayılı kararın tüm hükümlerinin belirtilen tarihte sona erdiği vurgulandı.

UAEA ve BM'nin Rolü

BM Güvenlik Konseyi'nin 2231 sayılı kararı uyarınca, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı her yıl üç ayda bir İran'ın nükleer faaliyetlerine yönelik rapor sunuyordu. Ancak, 18 Ekim'den itibaren bu yetkinin sona erdiği ifade edildi.

Bu gelişmeler ışığında İran, denetimlerin yeniden başlaması yönünde adımlar atsa da Avrupa ülkeleri tarafından yapılan değerlendirmelerde bu çabalar yeterli bulunmadı.

İran'ın Tepkisi ve Gelecekteki Adımları

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, nükleer anlaşmanın sonlanması durumunda Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması'ndan (NPT) çekilme dahil olmak üzere çeşitli seçenekleri değerlendireceklerini belirtti.

İran, BM yaptırımlarının geri getirilmesini engellemek amacıyla çeşitli diplomatik girişimlerde bulunmasına rağmen, sonuçlar istenilen şekilde ilerlemedi.

İsrail ve ABD'nin Saldırıları

UAEA Başkanı Grossi'nin Mayıs ayında sunduğu rapor sonrasında, nükleer faaliyetleri gerekçe gösterilerek İsrail ve ABD tarafından İran'a yönelik saldırılar başlatıldı. İran, Grossi'nin raporunun bu saldırılara yol açtığını savundu. Bu gelişmeler, uluslararası diplomasi ve bölgesel güvenlik konularında yeni tartışmaları beraberinde getirdi. .

Kaynak: AA