E3 Ülkelerinden Ortak Açıklama: İran Anlaşma Yükümlülüklerini İhlal Ediyor

İngiltere, Fransa ve Almanya dışişleri bakanlarının ortak açıklamasında, İran'ın nükleer anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal ettiği vurgulandı.

20 Temmuz 2015'te Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) 2231 sayılı kararıyla kabul edilen Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP), İran'ın nükleer programının barışçıl doğasını teminat altına almayı amaçlıyordu. Ancak ABD’nin 2018 yılında bu anlaşmadan çekilmesi, İran’ın 2019’dan itibaren yükümlülüklerini askıya almasına neden oldu. Buna rağmen, Almanya, Fransa ve İngiltere, anlaşmaya bağlı kalmaya devam etti.

Uranyum Stoku ve Güvensizlik Ortamı

Açıklamada, İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunu sivil amaçlarla açıklayamayacağı belirtildi.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (IAEA) doğrulama ve izleme faaliyetlerinin engellenmesi ve ek protokollerin uygulanmaması, İran'ın taahhütlerini açıkça ihlal ettiğini gösteriyor. Yetkililer, bu durumun uluslararası barış ve güvenlik için ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtti.

‘Snapback’ Mekanizması ve BMGK’nin Rolü

E3 ülkeleri, İran'ın KOEP kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğine inandıklarını BMGK'ye bildirdi ve ‘snapback’ mekanizmasını devreye sokma kararı aldı. Bu mekanizma, daha önce kaldırılan BMGK yaptırımlarının yeniden uygulanması için 30 günlük bir sürecin başladığını işaret ediyor.

Bu süre zarfında İran'la diplomatik temasların sürdürüleceği ancak herhangi bir karar alınmazsa altı ayrı BMGK kararının yeniden yürürlüğe gireceği açıklandı.

Diplomatik Çabalar ve Olası Senaryolar

Diplomatik temasların bu kritik süreçte önemine değinilen açıklamada, ülkeler arasında olası bir uzlaşmanın sağlanmasının hedeflendiği ancak aksi takdirde ciddi yaptırımların yeniden gündeme geleceği belirtildi. Uluslararası toplumun bu konuda birlik içerisinde hareket etmesi gerektiğine vurgu yapıldı.

E3 ülkeleri, BMGK’nin İran’a yönelik mevcut yaptırımların kaldırılmasını uzatmaya yönelik bir karar almaması durumunda ciddi sonuçların doğabileceği konusunda uyardı.

İran’a Mesaj: Anlaşmazlıklar Nasıl Çözülecek?

BMGK'nin değerlendirme sürecinin sonuçlarına göre İran'la olan anlaşmazlıkların nasıl çözülebileceği üzerine çeşitli senaryolar üzerinde duruluyor. Anlaşmanın hayata geçirilmesi veya İran’ın yükümlülüklerini yerine getirmesi için uluslararası çapta yeni bir baskı girişimi olabilir.

E3 ülkeleri, İran’ın yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde anlaşmanın hala kurtarılabileceğini, aksi durumda ise uluslararası yaptırımların kaçınılmaz olacaklarını belirtti. .

Kaynak: DHA