İsrail'de Tartışmalı İdam Tasarısı: Filistinlilere Yeni Yargı Yolu

İsrail Meclisi, 7 Ekim 2023'te gerçekleştirilen Aksa Tufanı Operasyonu'na katıldığı iddia edilen Filistinlilerin özel askeri mahkemelerde yargılanmasını ve idam cezası alabilmesini öngören bir yasa tasarısını onayladı. Bu gelişme, insan hakları açısından büyük tartışmalara yol açtı.

Özel Askeri Mahkeme Kuruluyor

İsrail Parlamentosu, 7 Ekim olaylarına karıştığı öne sürülen Filistinlilerin yargılanması amacıyla özel bir askeri mahkeme kurulmasına olanak tanıyan yasayı 93 oyla kabul etti. Bu yasa kapsamında, yaklaşık 300 Filistinli mahkemeye çıkarılarak, 'soykırım' suçlamasıyla idam cezası alabilecek.

Özel askeri mahkemenin üyeleri, İsrail hükümeti tarafından atanacak ve bu mahkeme, Filistinlilerin yargılanmasında önemli bir rol oynayacak. İsrail'in 1950 tarihli Soykırımı Önleme Yasası ve 2016 tarihli Terörle Mücadele Yasası, bu süreçte temel yasal dayanaklar olacak.

Yasa, Geriye Dönük Uygulanacak mı?

The Jerusalem Post’un haberine göre, Mart ayında kabul edilen idam cezası yasası geriye dönük olarak uygulanamadığı için yeni yasa tasarısı hazırlandı. Bu düzenleme, özellikle Aksa Tufanı Operasyonu'na katıldığı iddia edilen Filistinlilerin cezalandırılması için bir fırsat sunuyor.

Bu özel mahkeme, Filistinlilere 'saldırı', 'İsraillileri esir alma' gibi suçlardan iddianame hazırlayarak, İsrail'in egemenliğine zarar verme suçlamalarıyla da yargılayacak.

İsrail'den 'Modern Eichmann Davası' Teması

İsrail hükümeti, söz konusu yasanın meşruiyetini sağlamak için 'modern Eichmann davası' benzetmesini yapıyor. Nazi subayı Adolf Eichmann, Yahudi soykırımı suçlarından 1961 yılında yargılanmış ve idam edilmişti. İsrail bu tarihi olguyu, Filistinlilere yönelik yasayı savunmak için kullanıyor.

Yasanın savunucuları arasında yer alan İsrail Evimiz Partisi milletvekili Yulia Malinovsky, bu düzenlemeyi modern bir Eichmann davası olarak nitelendirerek savunuyor.

Duruşmalar Canlı Yayınlanacak

Yasa, bu yargılamaların halka açık yapılmasını ve duruşmaların özel bir internet sitesinde canlı yayınlanmasını öngörüyor. Bu maddenin, yayın yasağına ilişkin hükümleri geçersiz kılmayacağı belirtilirken, temyiz duruşmalarının yayınlanıp yayınlanmayacağına temyiz mahkemesi karar verecek.

Askeri mahkeme süreçleri, görsel ve işitsel olarak kaydedilecek ve bu kayıtlar devlet arşivlerine aktarılacak.

İnsan Hakları Eleştirileri ve Endişeler

Uluslararası ve İsrailli insan hakları örgütleri, yasayı hukuka aykırı bularak sert bir şekilde eleştiriyor. Bu yasa, özellikle adil yargılanma ve insan hakları ihlalleri açısından büyük endişeler yaratıyor.

Adalah ve HaMoked gibi insan hakları örgütleri, bu yasayla Filistinli tutukluların adil bir yargılamadan geçmeyeceğini ve yasanın, zalim bir yasal çerçeve oluşturduğunu savunuyor.

Birleşmiş Milletler'in Tepkisi

Birleşmiş Milletler'in çeşitli raportörleri, İsrail'e gönderdikleri raporlarda, yasanın insan hakları ve bağımsız yargı ilkelerine aykırı olduğunu vurguladı. Raportörler, yargının siyasi müdahalelere açık hale gelmesinden duydukları endişeyi dile getirdi.

BM yetkilileri, yasayla birlikte uluslararası insan hakları hukukuna aykırı cezaların uygulanabileceği konusunda uyarılarda bulundu.

Yasanın Gelecekteki Olası Etkileri

İsrail'de kabul edilen bu yasa, Filistinlilerin yargılanması ve cezalandırılması sürecinde önemli tartışmalar yaratmaya devam edecek gibi görünüyor. İdam cezasının uygulanması durumunda, uluslararası toplumun tepkisi ve insan hakları ihlalleri konusundaki endişeler daha da artabilir.

Önümüzdeki dönemde, İsrail hükümetinin bu yasayı nasıl uygulayacağı ve uluslararası kamuoyunun tepkileri, bu sürecin seyrini belirleyecek.