İsrail'in İdam Yasası Kararına Türkiye ve Dünya'dan Tepkiler

İsrail Parlamentosu Knesset, Filistinli mahkumlara idam cezası verilmesini içeren tartışmalı yasa tasarısını dün onayladı. Bu karar, Türkiye ve dünya genelinde sert tepkilere yol açtı.

NUMAN KURTULMUŞ'TAN TEPKİ

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Numan Kurtulmuş, İsrail'in bu kararına karşı sert eleştirilerde bulundu.

Kurtulmuş, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:

Knesset, Filistinli mahkumlara idam cezası getiren düzenlemeyi, savaş suçlusu Netanyahu'nun desteğiyle yasalaştırdı. Bu düzenleme, Batı Şeria'da ölümle sonuçlandığı iddia edilen 'terör' eylemlerinde Filistinliler için idam cezası yolunu açarken, İsrail vatandaşları için farklı bir ceza rejimi öngörüyor. İsrail'de son idam infazı 1962 yılında uygulanmıştı ve bu yasa muhtemelen Yüksek Mahkeme denetimine götürülecektir. Knesset'in kabul ettiği bu düzenleme, fiili işgali ceza hukuku kılıfı altında kalıcılaştırma çabasıdır. Bu, kimlikleri temel alarak devlet gücünü ölüm yetkisine dönüştüren tehlikeli bir adımdır. Etnik aidiyete göre işleyen ayrımcı ceza rejimi güçlendirilmektedir. Aynı fiil için bir gruba idam, diğerine farklı bir ceza öngören yaklaşım hukuki değildir; bu açık bir zulümdür. İsrail yönetimi, Gazze'de sürdürdüğü soykırımı yargı düzeni aracılığıyla Batı Şeria'ya da taşıma niyetini açıkça ortaya koymuştur. İşgal altında yaşayan Filistinlilere karşı ölüm cezasını uygulamaya teşebbüs etmek, adil yargılanma ilkesi başta olmak üzere tüm temel prensiplere açık saldırıdır. Netanyahu hükümeti, bir kez daha meselenin Filistin halkını hukuk önünde de eşit insan saymayan bir tahakküm düzenini kalıcı hale getirmek olduğunu göstermiştir. Bu yasa, uluslararası sistemin meşruiyet krizini daha da derinleştirecektir. Uluslararası toplum, İsrail parlamentosunun bu menfur kararını birkaç cılız açıklamayla geçiştirirse, İsrail hükümetini ve benzer ırkçı, ayrımcı, apartheid uygulamalarını da cesaretlendirmiş olacaktır. Mesele artık ahlaki, siyasi ve medeni bir turnusol kağıdıdır. Tüm devletler safını belli etmelidir. Ya insan hayatını evrensel bir değer olarak savunacaklar ya da kimliğe göre değişen bir hukuk sistemine sessiz kalacaklar. Biz, bu barbar, insanlık dışı kararın takipçisi olacağız. Parlamentolar, uluslararası kuruluşlar ve hukuk mercileri nezdinde gerekli tüm girişimlerin yürütülmesi için çağrımızı açık biçimde yineliyoruz. İsrail hükümeti şunu bilmelidir ki işgali kalıcılaştıran her adım, insaf ve vicdan sahibi geniş kitlelerce lanetlenecek, İsrail’in meşruiyetini ortadan kaldıracaktır.

Knesset, Filistinli mahkumlara idam cezası getiren düzenlemeyi savaş suçlusu Netanyahu’nun da desteğiyle yasalaştırdı.
Düzenleme, Batı Şeria’da ölümle sonuçlandığı iddia edilen “terör” eylemlerinde Filistinliler için idam yolunu açarken, İsrail vatandaşları bakımından farklı bir ceza rejimi öngörüyor.

DÜNYADAN TEPKİLER

Avusturya Dışişleri Bakanı Beate Meinl-Reisinger, İsrail Meclisi tarafından kabul edilen ve Filistinli esirleri hedef alan idam yasasını 'insanlık dışı' olarak değerlendirdi ve bunun insan onuruyla bağdaşmadığını söyledi.

Bakan Meinl-Reisinger, İsrail Meclisi'nde kabul edilen ve Filistinli esirleri hedef alan idam yasasına ilişkin ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından bir açıklama yaptı.

Meinl-Reisinger, 'İdam cezası insanlık dışıdır ve yaşam hakkı ile insan onuruyla bağdaşmaz.' ifadelerini kullandı.

Avusturya'nın, yıllardır dünya genelinde idam cezasının kaldırılması için çaba gösterdiğini belirten Meinl-Reisinger, idam yasasının İsrail için gerileme olduğunu ve bunun kabul edilmesini kararlılıkla reddettiklerini vurguladı.

İSPANYA

İspanya hükümeti, İsrail'in Filistinli esirlere yönelik idam cezasını öngören yasanın onaylanmasını kınadı.

Azınlık sol koalisyon hükümetinin haftalık olağan Bakanlar Kurulu toplantısının ardından basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Hükümet Sözcüsü, Kapsayıcılık, Sosyal Güvenlik ve Göçmenler Bakanı Elma Saiz, İsrail'in Filistinli esirlere idam cezası getirmesine ilişkin 'Uluslararası hukukla örtüşmeyen bu kararı kınıyoruz.' ifadesini kullandı.

İsrail Meclisi'nin aldığı kararın 'bu ülkenin radikal bir sürüklenmeden geçtiğinin bir göstergesi' olduğunu söyleyen Saiz, İspanya hükümetinin bu tip girişimlere karşı her zaman tutarlı olduğunu ve kararlılıkla kınadığını vurguladı.

AVRUPA BİRLİĞİ

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler Sözcüsü Anoua Al Anouni, Brüksel'deki günlük basın toplantısında, AB'nin idam yasasının İsrail'de kabul edilmesinin ardından bu ülkeyle Ortaklık Anlaşması'nın askıya alınması için somut adım atıp atmayacağı sorusunu yanıtladı.

Filistinli esirleri hedef alan tartışmalı 'idam yasasının' İsrail Meclisi'nde kabul edilmesi nedeniyle AB'nin 'çok endişeli' olduğunu belirten Al Anouni, bunun Tel Aviv'in insan haklarına saygı gösterme yükümlülüğü açısından 'olumsuz adım' anlamına geldiğini ifade etti.

Al Anouni ayrıca, 'Yasanın kabul edilmesinin ardından İsrail'de çeşitli seslerin yükseldiğini ve şu anda Yüksek Mahkemeye temyiz başvurusunun yapıldığını da belirtmek gerekir.' dedi.

AB'nin her durum ve koşulda idam cezasına karşı olduğunu aktaran Al Anouni, 'Çünkü idam cezası yaşam hakkının ihlalidir ve bu AB için temel bir değerdir.' diye konuştu.

MISIR

Mısır'daki Ezher Kurumu, İsrail Meclisi'nde kabul edilen ve Filistinli esirleri hedef alan tartışmalı 'idam yasasına' sert tepki gösterdi.

Ezher Kurumu'ndan yapılan açıklamada, İsrail’in Filistinli esir ve tutuklular hakkında idam cezası uygulanmasına yönelik bir yasa tasarısını kabul etmesi kınandı.

Filistinli esirleri hedef alan tartışmalı 'idam yasasına' sert tepki gösterilen açıklamada, söz konusu adımın 'İsrail'in kanlı yüzünü bir kez daha ortaya koyan bir suç olduğu' ifade edildi.

İsrail'in süregelen suçlarla yetinmediği belirtilen açıklamada, Tel Aviv yönetiminin 'suç ve öldürmeyi yasallaştırmaya ve buna sahte bir yasal zemin kazandırmaya çalıştığı' kaydedildi.

AVUSTRALYA

Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong, İsrail Meclisi'nde dün kabul edilen ve Filistinli esirleri hedef alan 'idam yasası' hakkında 'her durumda ölüm cezasına karşı olduğunu' bildirdi.

The Sydney Morning Herald gazetesinin haberine göre Bakan Wong, Avustralya İşçi Partisi meclis grubunda yaptığı konuşmada, İsrail'de kabul edilen ve Filistinli esirleri hedef alan 'idam yasasına' tepki gösterdi.

Wong, hükümetinin 'her durumda ölüm cezasına karşı olduğunu' belirtti.

ORTAK BİLDİRİDE 'İNSANLIK DIŞI VE AŞAĞILAYICI' TEPKİSİ

Öte yandan Wong, hafta sonu Fransa, Almanya, İtalya, İngiltere ve Avustralya dışişleri bakanları tarafından imzalanan ortak bildiride yer alan açıklamasında, tasarıya ilişkin endişelerini belirtmişti.

Tasarının, İsrail'in demokratik taahhütlerini baltalama riski taşıdığına işaret eden Wong, 'Ölüm cezası, caydırıcı etkisi olmayan, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir ceza biçimi. Bu nedenle dünyanın her yerinde koşullar ne olursa olsun, ölüm cezasına karşıyız. Ölüm cezasının reddi, bizi birleştiren temel bir değerdir.' ifadesini kullanmıştı.

İRLANDA

İrlanda Dışişleri, Savunma ve Ticaret Bakanı Helen McEntee, Filistinli esirleri hedef alan idam yasasının İsrail Meclisi'nde (Knesset) onaylanmasını kınadı.

McEntee, yaptığı yazılı açıklamada, 'İrlanda, İsrail Parlamentosu tarafından ölüm cezasının kapsamını genişletmek ve İsrail ile işgal altındaki Filistin topraklarında yeniden uygulanmasını başlatmak amacıyla kabul edilen yasayı kınıyor.' ifadelerini kullandı.

Yaşam hakkının en temel insan hakkı olduğunu ve İrlanda'nın her şart ve ortamda ölüm cezasına karşı çıktığını vurgulayan McEntee, 'Yasanın Filistinliler açısından fiili ayrımcılık niteliğinde olmasından dolayı özellikle endişe duyuyorum.' değerlendirmesinde bulundu.

McEntee, İsrail hükümetini ve Knesset'i bu yasayı uygulamamaya çağırdı.

FİLİSTİNLİ MAHKUMLARA İDAM CEZASI ÖNGÖREN YASA

İsrail Meclisi, Filistinli mahkumlara idam cezası getirilmesini öngören tartışmalı yasa tasarısını onayladı.

Onaylanan yasaya göre, cezanın infazı İsrail Cezaevi Servisi tarafından görevlendirilen gardiyanlar tarafından asılma yoluyla gerçekleştirilecek. İnfazı gerçekleştiren gardiyana kimlik gizliliği ve cezai dokunulmazlık tanınacak.

İdama mahkum edilen kişiler ayrı bir gözaltı merkezine yerleştirilecek ve yetkili kişiler dışında kimse ziyaret edemeyecek, avukat görüşmeleri ise sadece görüntülü olacak.

Savcılığın talepte bulunmasına gerek kalmaksızın idam cezasının verilmesinin mümkün olacağı belirtilen tasarıda, idam cezası için oy birliği şartının aranmayacağı ve kararın basit çoğunlukla verileceği belirtiliyor.

İsrail'in işgali altındaki Batı Şeria'da yaşayan Filistinlilerin tabi tutulduğu askeri mahkemelerin de idam cezası verebileceği, bu cezada Savunma Bakanı'nın yargı heyetine görüş bildirme hakkının tasarıda yer aldığı aktarıldı. İsrail işgali altındaki Filistinli mahkumlara idam cezası verilmesi halinde, af ve temyiz yolunun kapanacağının tasarıya eklendiği kaydediliyor.

İsrail'de yargılanan mahkumlar için idam cezası ömür boyu hapis cezasına çevrilebilecek.

Onaylanan yasada, 'İsrail'in varlığını inkar etme amacıyla bir İsrailli veya burada yaşayan birini öldürmek' idam cezasına çarptırmak için gerekçe gösteriliyor.