İstanbul'da Büyük Kentsel Dönüşüm Seferberliği: Aktif Dönüşümdeki Konut ve İş Yeri Sayısı 276 Bine Ulaştı

Türkiye'de güvenli konut üretiminin ve depreme hazırlık çalışmalarının en önemli dönüm noktalarından biri olan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, yürürlüğe girdiği 2012 yılından bu yana megakent İstanbul'un çehresini değiştirmeye devam ediyor. Kamuoyunda "Kentsel Dönüşüm Kanunu" olarak adlandırılan bu yasal düzenleme, yalnızca geniş alan bazlı projelerin değil, bireysel yapıların da hızla yenilenmesinin önünü açtı. Riskli yapıların tespit edilmesinden yıkım ve modern standartlarda yeniden inşa süreçlerine kadar tüm aşamalar, bu kanun sayesinde daha sistematik ve hızlı bir yapıya kavuştu.

İstanbul'da Tarihi Dönüşüm: 1 Milyonun Üzerinde Konut Yenilendi

Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten günümüze kadar geçen süreçte, İstanbul genelinde kentsel dönüşüm şemsiyesi altına alınan bağımsız bölüm sayısı 1 milyon 274 bin seviyesine ulaştı. Yürütülen hummalı çalışmalar neticesinde, bu konut ve iş yerlerinin 998 bininin yapımı eksiksiz şekilde tamamlanarak hak sahiplerine teslim edildi.

Özellikle Kahramanmaraş merkezli depremlerin yarattığı toplumsal farkındalık ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının sağladığı güçlü teşvikler, dönüşüm sürecine ivme kazandırdı. Temmuz ayı verilerine göre, İstanbul'un 39 ilçesinde inşaat ve yenileme çalışmaları aktif olarak devam eden bağımsız bölüm sayısı 276 bine ulaştı. Bu rakam, megakentin tarihindeki en yüksek aktif şantiye yoğunluklarından biri olarak kayıtlara geçti.

Yarısı Bizden Kampanyası ve Dev Finansman Destekleri

Kentsel dönüşümü hızlandırmak amacıyla hayata geçirilen "Yarısı Bizden Kampanyası", vatandaşlar tarafından yoğun ilgi gördü. Kampanya kapsamında bugüne kadar tam 376 bin 212 bağımsız bölüm dönüşüm sürecine dahil edildi. Hak sahiplerine büyük kolaylık sağlayan bu tarihi destek paketinde konutlar için 875 bin lira hibe, 875 bin lira düşük faizli kredi ve 125 bin lira taşınma desteği sunulurken; iş yerleri için sağlanan toplam destek tutarı ise 1 milyon lira olarak belirlendi. Vatandaşların yoğun talebi doğrultusunda, ev ve iş yerini riskli yapı ilan ettirenlerin faydalanabileceği bu kampanyanın süresi 31 Aralık 2026 tarihine kadar uzatıldı.

Bununla birlikte, nisan ayı başında devreye alınan yeni destek paketiyle hak sahiplerine sunulan kredi limiti 3 milyon liraya kadar yükseltildi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ile Dünya Bankası iş birliğinde yürütülen İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi (İADŞP) kapsamında ise vatandaşlara, ilk 12 ayı geri ödemesiz olmak üzere, 180 aya varan vade ve aylık yüzde 0,69 faiz oranıyla finansman imkanı sunuluyor. Ayrıca, dönüşüm sürecinde mağduriyet yaşanmaması adına hak sahiplerine aylık 8 bin lira kira desteği veriliyor. Bu destek, riskli yapılarda 18 ay, geniş kentsel dönüşüm alanlarında ise 48 aya kadar devam ediyor. Megakent genelinde yürütülen Yüzyılın Konut Projesi kapsamında ise 100 bin sosyal konuta ek olarak 15 bin sosyal konut vatandaşların hizmetine kiralık olarak sunulacak.

Uzmanlar Ne Diyor? "Dönüşüm Sadece Bina Yenilemek Değildir"

Kentsel Dönüşüm ve Şehircilik Vakfı (KENTSEV) Başkanı Haldun Ersen, İstanbul'da özellikle Bahçelievler, Kadıköy, Kartal, Beşiktaş, Büyükçekmece ve Maltepe gibi ilçelerde kentsel dönüşüm hareketliliğinin zirveye ulaştığını belirtti. Deprem riskine karşı çok daha hızlı hareket edilmesi gerektiğini vurgulayan Ersen, "Son iki yılda dönüşümde ciddi bir ivme yakalandı. Desteklerin artması, Yarısı Bizden Kampanyası'nın uzatılması, ada bazlı dönüşümlerin yaygınlaşması ve belediyelerin sürece aktif katılımı bu hızı tetikleyen en önemli unsurlar oldu" dedi.

Şehircilik, Kentsel Dönüşüm ve Entegre Tesis Yönetim Derneği Başkanı Hüseyin Kılınçarslan ise kentsel dönüşümün sadece eski binaları yıkıp yenilerini yapmak olarak görülmemesi gerektiğine dikkat çekti. Kılınçarslan, "Kentsel dönüşüm; doğru şehir planlaması, güçlü mühendislik, etkin denetim, sosyal uzlaşı ve dönüşüm sonrası profesyonel tesis yönetimiyle bir bütün olarak ele alınmalıdır. Hak sahipleri arasındaki uzlaşı sorunları, maliyet artışları ve finansmana erişim gibi engelleri aşmak için kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliği içinde hareket etmesi şarttır" değerlendirmesinde bulundu.