Kültür ve Turizm Bakanlığı Başvuru ve Hizmet Bedellerine İlişkin Yeni Yönetmelik Yayımlandı

Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu çerçevesinde yürütülen iş ve işlemlere ilişkin başvurular ile sunulan hizmetler karşılığında alınacak ücretlerin usul ve esaslarını düzenleyen yeni yönetmeliği 27 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımladı. Söz konusu düzenleme, kültürel mirasın korunması, belgelenmesi ve yönetimi süreçlerinde Bakanlığın yetkili olduğu hizmetlerin bedellendirilmesine dair kuralları netleştirdi.

Yönetmelik kapsamında, Bakanlığa yapılacak her türlü belge talebi, itiraz ve yeniden değerlendirme başvuruları ile özel çalışma gerektiren hizmetler için ücret tarifesi uygulanacak. Hizmet bedelleri, Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü hesaplarına peşin olarak yatırılacak olup, başvuruların işleme alınabilmesi için banka dekontunun ibrazı veya elektronik ödemenin doğrulanması zorunlu tutuldu. Kamu kurumlarının kendi bünyelerinde hazırladıkları projeler ve mülkiyetlerindeki taşınmazlarla ilgili talepler ise bu ücretlendirmeden muaf tutuldu.

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen bu süreçte, başvuru sahiplerinin ödemelerini gerçekleştirdikten sonra altı ay içerisinde ilgili birimlere müracaat etmeleri gerekiyor. Belirlenen süre içerisinde yapılmayan başvurular işleme alınmazken, başvuru sahibinden kaynaklanan eksiklikler veya başvurunun uygun bulunmaması durumunda ödenen bedeller iade edilmiyor. İdari yargı mercilerince iptal edilen işlemler için de daha önce tahsil edilen hizmet bedellerinin iadesi yapılmıyor.

Ne değişti?

• Hizmet bedelleri, her yıl Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak güncellenecek ve her yıl ocak ayında Bakanlığın internet sitesinde ilan edilecek.
• Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi için yapılacak başvurularda, ücret tarifesinde yer alan birim fiyatın iki katı tutarında bedel tahsil edilecek.
• Hektar veya metrekare bazlı hesaplamalarda; 0-5 hektar, 5-10 hektar ve 10 hektar üzeri şeklinde kademeli bir ücretlendirme sistemi esas alınacak.
• Sondaj ve jeoradar taleplerinde 1000 metrekareyi aşan kısımlar için oranlama yöntemiyle hesaplama yapılacak.
• Başvurulara katma değer vergisi (KDV) ayrıca eklenecek ve mükerrer tahsilat yapılmaması kaydıyla her bir hizmet kalemi için ayrı ücret alınacak.

Kimleri ilgilendiriyor?

Bu düzenleme, 2863 sayılı Kanun kapsamındaki kültür varlıkları üzerinde proje, planlama, araştırma veya belgelendirme talebinde bulunan tüm gerçek ve tüzel kişileri, ayrıca Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi'nde işlem yapacak olan mülk sahiplerini ve yatırımcıları doğrudan ilgilendirmektedir.

Yürürlük

Yönetmelik, 27 Ekim 2026 tarihinde yayımıyla birlikte yürürlüğe girmiş olup, hükümleri Kültür ve Turizm Bakanı tarafından yürütülmektedir.

Çıkarılacak sonuç

Yayımlanan yönetmelik, kültürel mirasın korunması faaliyetlerinde finansal sürdürülebilirliği sağlamayı ve hizmet süreçlerini standart bir mali yapıya kavuşturmayı hedeflemektedir. Özellikle hizmet bedellerinin her yıl yeniden değerleme oranında artırılacak olması, Bakanlığın sunduğu teknik hizmetlerin maliyet yönetimini daha öngörülebilir kılmaktadır.

Bununla birlikte, başvuru sahipleri için getirilen altı aylık müracaat süresi ve iade edilmeyen ücret politikası, süreçlerin daha disiplinli yürütülmesini zorunlu kılmaktadır. Başvuru sahiplerinin, ödeme yapmadan önce ilgili mevzuatı ve güncel ücret tarifesini detaylıca incelemeleri, mali kayıpların önlenmesi açısından önem arz etmektedir.

Muhtemel etkiler

Düzenlemenin, özellikle Boğaziçi bölgesindeki projeler ve geniş ölçekli arazi çalışmaları üzerinde maliyet artırıcı bir etkisi olabilir. Hizmet bedellerinin peşin tahsil edilmesi ve iade edilmemesi, başvuru sahiplerinin daha hazırlıklı ve eksiksiz dosyalarla müracaat etmelerini teşvik edebilir.

Ayrıca, kamu kurumlarının muafiyet kapsamına alınması, devlet eliyle yürütülen koruma çalışmalarının mali yükünü hafifletirken, özel sektör ve bireysel başvurularda maliyet planlamasının daha dikkatli yapılmasını gerektirebilir. Bu durum, uzun vadede başvuruların kalitesini artırabilir ve gereksiz veya eksik başvuruların önüne geçebilir.