İsrail'in BM Kuruluşlarına Yönelik Kısıtlamalarına Karşı Lahey'in Kararı

Yarın saat 16.

00'da Lahey Uluslararası Adalet Divanı (UAD), İsrail'in Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşlarına yönelik uyguladığı kısıtlamaların hukuki sonuçlarını değerlendiren kritik bir danışma görüşü açıklayacak.

İsrail Meclisi'nin 28 Ekim 2024 tarihinde BM Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı'nın (UNRWA) faaliyetlerini kısıtlama kararı alması, bölgedeki tansiyonu artırmıştı. Türkiye ve Norveç'in de içinde bulunduğu çeşitli devletlerin, bu sürecin başlatılmasında önemli rol oynadığı biliniyor.

UNRWA ve Filistin'deki Kilit Rolü

UNRWA, 1948’den bu yana Filistinli mültecilerin yardım almasını sağlayan en önemli kurumlardan biri olarak kabul ediliyor.

Gazze’de yaklaşık 13 bin yerel çalışanıyla insani destek sağlayan bu kuruluş, zorla yerinden edilen Filistinlilerin geri dönüş hakkının korunmasında kritik bir rol üstleniyor. İsrail'in kısıtlamaları ise, bu yardımların ve UNRWA'nın bölgedeki işleyişinin önünde büyük bir engel teşkil etmekte.

Uluslararası Toplumun Tepkisi ve Hukuki Değerlendirmeler

Nisan ayında yapılan duruşmalarda, 39 ülke ve dört uluslararası kuruluş UNRWA'nın yasaklanmasını uluslararası hukuka aykırı olarak nitelendirdi. İsrail duruşmalara katılmamış olsa da, ABD ve İngiltere'nin İsrail yanlısı söylemleri dikkat çekti. Birçok ülke, Filistin topraklarındaki insani yardım engellemelerini uluslararası hukukun ihlali olarak değerlendirdi.

Türkiye'nin Tavrı ve Uluslararası Hukukun Gücü

Türkiye, bu süreçte İsrail’in kısıtlamalarını hukuka aykırı bulan açıklamalarda bulundu.

Türkiye'nin sunduğu yazılı ve sözlü belgelerde, 1946 tarihli BM Ayrıcalıkları ve Dokunulmazlıkları Sözleşmesi’ne vurgu yapılarak, BM kuruluşlarının bağımsız işleyişi için bu korumaların şart olduğu belirtildi. Bu bağlamda, UNRWA'nın kısıtlanmasında hukuki bir dayanak bulunmadığı savunuldu.

Danışma Görüşünün İsrail Üzerindeki Beklenen Etkileri

Her ne kadar danışma görüşleri genellikle bağlayıcı olmasa da, mevcut sözleşmeler ışığında bu görüşün İsrail için bağlayıcı etki doğurabileceği ifade ediliyor.

Lahey’in vereceği kararın, İsrail'in UNRWA'ya yönelik kısıtlamalarını kaldırmasını ve Filistinlilere yönelik insani yardımları yeniden sağlamasını zorunlu kılması bekleniyor. Ayrıca, İsrail'in UNRWA ve personeline verdiği zararların tazmin edilmesi yolunda hukuki bir kapı aralanabilir. .

Kaynak: AA