Lisanssız Elektrik Üretiminde Yeni Dönem: Saatlik Mahsuplaşma Başlıyor

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), lisanssız elektrik üretiminde önemli bir değişiklik yaparak 'saatlik mahsuplaşma' uygulamasını hayata geçiriyor. AA muhabirinin elde ettiği bilgilere göre, bu yeni düzenleme, mevcut sistemin ana yapısını koruyarak, mahsuplaşma sürecini aylık bazdan saatlik baza taşıyor.

Bu değişiklikle, elektrik üreticileri ve tüketicileri kendi elektrik ihtiyaçlarını daha verimli bir şekilde yönetebilecek. Tüketiciler, bir önceki yılın tüketim miktarının en fazla iki katı kadar elektrik üretebilecekler. Ürettikleri elektriğin kullanılmayan kısmı ise yenilenebilir enerji kaynakları destekleme mekanizması kapsamında değerlendirilerek, tüm tüketicilere fayda sağlayacak şekilde sisteme aktarılacak.

Yeni düzenleme, tüketicilerin elektrik üretim ve tüketimlerini daha esnek bir şekilde yönetmelerine olanak tanıyor. Elektriği ürettikleri saatlerde kendi tarifeleri üzerinden sisteme satış yapabilecekler ve tüketime ihtiyaç duydukları saatlerde tedarikçileriyle yaptıkları anlaşmalar doğrultusunda elektrik tedarik edebilecekler.

Aylık mahsuplaşma sisteminde, tüketiciler üretimlerinin tüketimi karşıladığı kısmını kullanırken, fazla üretim için sadece bir önceki yılki tüketim kadar gelir elde edebiliyorlardı. Yeni saatlik sistemde ise üretim ve tüketimin gerçekleştiği saatler arasındaki farklar belirleyici olacak.

Örneğin, geçen yıl 1000 kilovatsaat elektrik tüketen bir kullanıcı, 2000 kilovatsaat elektrik üretirse, aylık mahsuplaşma ile her ay üretim ve tüketim farkı üzerinden işlem yapıyordu. Ancak saatlik mahsuplaşmada, üretim ve tüketim saatlerinin çakışmasına göre gelir elde etme durumu değişiyor.

Örneğin, bir ayda 250 kilovatsaat üretim ve 100 kilovatsaat tüketim varsa, aradaki 150 kilovatsaatlik fark üzerinden ödeme alınıyor. Ancak saatlik mahsuplaşmada, 40 kilovatsaatlik üretim tüketimle aynı saatlerde gerçekleşirse, kalan 210 kilovatsaatlik üretim sisteme aktarılıyor. Buna karşın, 60 kilovatsaatlik tüketim üretim olmayan saatlerde gerçekleşiyor.

Bu durumda, tüketici 210 kilovatsaat üretimden gelir elde ederken, 60 kilovatsaatlik tüketim için ödeme yapıyor. Yıl genelinde, toplam 1450 kilovatsaatlik üretimden gelir elde edilirken, 450 kilovatsaat için ödeme gerçekleştiriliyor. Böylece, toplamda 1000 kilovatsaatlik bir denge sağlanıyor.

Her iki mahsuplaşma sisteminde de toplam üretimi 2000 kilovatsaatin üzerinde olan üretimler bedelsiz değerlendiriliyor. Bu yeni modelde, tüketicilerin tedarikçileriyle yaptıkları anlaşmalar doğrudan gelir yapılarını etkiliyor.

İkili anlaşma fiyatlarını, kendi abone gruplarına uygulanan tarifelerin altında belirleyen tüketicilerin saatlik mahsuplaşma ile ek gelir elde etme şansları da var. Anlaşmaların fiyat seviyeleri, tüketicilerin gelir yapılarını şekillendiriyor.

Analizler, aylık mahsuplaşmada 3 milyon 314 bin 497 lira gelir elde eden bir sanayi tesisinin, saatlik mahsuplaşma ile 3 milyon 252 bin 375 lira gelir elde edebileceğini gösteriyor. Bu fark, anlaşma fiyatlarının etkin yönetimiyle avantaja dönüştürülebilir.

Düzenlemenin, özellikle Piyasa Takas Fiyatı'nın (PTF) yüksek olduğu saatlerde tüketim bedelinin daha etkin yönetilmesini sağlaması hedefleniyor. Aylık modelde fiyat değişimleri dengelenebilirken, saatlik modelde tüketiciler yüksek fiyatlı saatlerde tüketimlerini daha avantajlı şekilde yönetebilecek.

Bu yeni sistemin, tedarik piyasasının gelişimine de katkıda bulunması bekleniyor. Yüksek fiyatlı saatlerde enerji yönetimini doğru yapan abonelerin finansal verimliliklerini artırması öngörülüyor. Sektörde şeffaflık ve aktif piyasa katılımı hedefleyen bu dönüşüm, yarından itibaren uygulamaya geçecek.

EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, AA muhabirine yaptığı açıklamada, saatlik ve aylık mahsuplaşma arasında üretim veya tüketim miktarları açısından önemli bir fark olmadığını vurguladı. "Saatlik mahsuplaşmaya geçilmesiyle bedelsiz üretimin artacağı iddiaları teknik olarak doğru değil. Aylık modelde olmayan bir durumun saatlik modelde ortaya çıkması mümkün değil," dedi.

Yılmaz, bedelsiz olarak sisteme verilen enerjinin herhangi bir kurum veya şirketin karına dönüşmediğini belirterek, "Bu enerjinin oluşturduğu tutarlar yenilenebilir enerji kaynaklarını destekleme mekanizmasına aktarılıyor ve tüm abonelerin faturalarına olumlu yansıyor. Dolayısıyla, sistem genelinde tüketicilere fayda sağlayan bir yapı söz konusu," ifadelerini kullandı.

Yeni saatlik mahsuplaşma modeli, tüketicilere daha esnek bir yapı sunarak üretim ve tüketimlerini daha etkili planlama imkanı tanıyor. Ayrıca tedarikçi anlaşmalarının daha bilinçli yönetilmesiyle tüketicilerin elde ettiği faydaların artması mümkün. Bu yönüyle, saatlik mahsuplaşma hem tüketici odaklı hem de piyasa işleyişini destekleyen bir yenilik olarak öne çıkıyor.