Mahkeme Kararlarının Uygulanmaması Hizmet Kusuru

AK Parti İstanbul Milletvekili Behiye Eker'in başkanlık ettiği toplantıda Kamu Denetçiliği Kurumu'nun 2025 yılına ait raporu masaya yatırıldı. Kamu Denetçisi Ertunç Erkan Balta, adalet, milli savunma ve güvenlik konularında 2025 yılı itibarıyla kurumlarına 3 bin 535 başvuru yapıldığını belirtti. Bu başvurular, nakil talepleri, barınma ve beslenme koşulları, disiplin uygulamaları, sosyal ve eğitsel faaliyetler, sağlık hizmetlerine erişim ve iletişim hakları gibi temel hak ve özgürlüklerle ilgili konular üzerinde yoğunlaşıyor. Milli savunma ve güvenlik alanında en sık karşılaşılan talepler arasında tazminat, vekalet ücretleri, bilirkişilik, arabuluculuk, UYAP uygulamaları, noter işlemleri ve adli sicil kayıtları yer alıyor. En yaygın şikayetlerden biri ise mahkeme kararlarının idarelerce uygulanmaması. Özellikle, mahkemelerin hükmettiği tazminat ve vekalet ücretlerinin ödenek yetersizliği nedeniyle ödenmemesi konusundaki şikayetler sıkça kurumumuza bildirilmektedir. Balta, değerlendirmelerinin hukuk ilkeleri ve anayasal düzenlemeler doğrultusunda şekillendiğini vurguladı. Anayasa'nın 138. maddesi gereğince yasama ve yürütme organları ile idareler, mahkeme kararlarına uymak zorundadır ve bu kararların uygulanması geciktirilemez. Yargı kararlarının uygulanması, adil yargılanma hakkının ve mahkemeye erişim hakkının ayrılmaz bir parçasıdır. Bu bağlamda, idarenin mahkeme kararlarını uygulamaması veya geciktirmesi, hem hizmet kusuru oluşturmakta hem de bireyin hak arama özgürlüğünü ihlal etmektedir.

'Çocuk Suçluluğunun Artışı'

Kamu Denetçisi Fatma Benli Yalçın, 2025 yılından itibaren kadın hakları, çocuk hakları, engelli hakları, sosyal hizmetler ve aile konularına odaklandığını belirtti. Yalçın, bir yıl içinde 3 binden fazla dosyaya baktığını ve çocuklarda suç işleme oranlarının ciddi bir artış gösterdiğini ifade etti. Kurumları, çocuklardan başvuru alan ilk ve tek kurum olma özelliğine sahip. Güncellenen çocuk web siteleri 138 bin çocuk tarafından takip edilmektedir. Başdenetçinin katılımıyla Sincan ve Altındağ'daki tüm okulları ziyaret ettiklerini belirten Yalçın, şu ana kadar bin 600 çocuğa okul yerine sınıflarında Kamu Denetçiliği Kurumu'nu anlatarak destek verdiklerini vurguladı. Sincan ve Altındağ'ın seçilmesinin özel sebepleri olduğunu ekledi. Ayrıca, dijital platformlarda çocuk çeteciliğine öykünme, şiddeti normalleştirme gibi konulara karşı özel çalışmalar yürüttüklerini belirtti.

Emekli Maaşlarındaki Farklılık İçin Rapor Hazırlandı

Kamu Denetçisi Abdullah Cengiz Makas, ekonomi, maliye, vergi, sosyal güvenlik ve çalışma hayatıyla ilgili başvurularla ilgilendiklerini açıkladı. 1999 ve 2008 yıllarında sosyal güvenlik alanında büyük reformlar yapıldığını hatırlatan Makas, emekli maaşlarının büyüme ve enflasyon oranlarına göre belirlendiğini söyledi. 2024 yılında enflasyonun hızlı artışı nedeniyle aynı şartlara sahip iki kişinin farklı zamanlarda başvurması durumunda yüzde 30'a varan maaş farklarının oluştuğunu tespit ettiklerini belirtti. Bu durumu bir sorun alanı olarak gördüklerini ve özel bir rapor sunduklarını ifade etti. Çalışma hayatını derinden etkileyen bu durumun, tecrübeli kişilerin hızlı emekliliğe ayrılmalarına yol açtığını ve kurumları zor durumda bıraktığını dile getirdi. SGK’ye ciddi bir iş yükü getiren bu sorunun çözülmesi gerektiğini vurguladı.

'Bin 86 Çözüm Kararımız Bulunuyor'

Kamu Denetçisi Özcan Yıldız, eğitim, gençlik, spor, enerji, sanayi, gümrük, ticaret, ulaştırma, basın, su, çevre, şehircilik, gıda, tarım, hayvancılık, bilim, sanat, kültür ve turizm gibi alanlarda çalışmalar yürüttüklerini belirtti. 2025 yılında birim tarafından verilen dostane çözüm kararı sayısının 427 olduğunu ve toplamda bin 86 dostane çözüm kararı alınarak yüzde 39,31 gibi bir oran sağladıklarını açıkladı. İdarelerle irtibat birimlerinin oluşturulması hedeflenmiş ve idarelerin en üst yetkilileriyle görüşmeler gerçekleştirilmiştir.

'Yemek Sipariş Platformları İçin Tavsiye Kararı Alındı'

Yıldız, 2025 yılında toplumu ilgilendiren birçok alanda tavsiye kararı verdiklerini açıkladı. Bu konular arasında depremzedelerin hak sahiplikleri, özel okulların ücret artışları, zincir marketlerde plastik poşet sunulmaması ve yemek sipariş platformlarının yüksek komisyon uygulamaları gibi konular yer alıyor. Bu kararlar sayesinde binlerce vatandaşın olumlu yönde etkilendiğini belirtti. Tavsiye kararları sonrasında mevzuat değişikliklerinin yapıldığını ve yeni düzenlemelerin hayata geçirildiğini vurguladı. Yemek sipariş platformlarının komisyon ücretleri konusunda ilgili kurumlar ve STK'lerle görüşmeler yapıldığını, bu uygulamaların daha şeffaf hale getirilmesi ve komisyon ücretlerinin sınırlandırılmasına yönelik bir tavsiye kararı alındığını söyledi.

'2025 Yılında 21 Bin 34 Şikayet Başvurusu

Kamu Denetçisi Şerife Yılmaz, kamu personelinin başvurularıyla ilgilendiklerini belirtti. 2025 yılında yapılan 21 bin 34 şikayet başvurusundan 6 bin 395 adedinin kamu personel rejimiyle ilgili olduğunu ve bu sayının toplam başvuruların yüzde 30'una tekabül ettiğini açıkladı. Ayırma kararı 3, birleştirme kararı 80, dostane çözüm kararı 120 ve gönderme kararı bin 551 adet olarak gerçekleşti. İncelenemezlik kararı bin 974, karar verilmesine yer olmadığına dair karar 112, kısmen tavsiye-kısmen ret önerisi 50, ret kararı önerisi 389 ve tavsiye kararı 300 olarak verildi. Ret kararları arasında, iş bırakma eylemine katılan aile hekimlerinin ücretlerinden kesinti yapılması üzerine yoğun şikayetler aldıklarını ve bu şikayetler sonucunda ret kararı verdiklerini belirtti.